Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
z dnia 14 czerwca 2007 r.
III SA/Gd 185/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska.

Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, NSA Marek Gorski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia w celu przygotowania zawodowego

1.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z (...) nr (...);

2.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M.R. 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Wójt Gminy decyzją z dnia (...), nr (...) działając na podstawie art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), art. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 145, poz. 1532 ze zm.) oraz § 1, 6 i 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278 ze zm.) odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika - P.P. - w zakresie nauki zawodu poniesionych w okresie od (...) do dnia (...) przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe (...) w S. reprezentowane przez M.R.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że pracodawca nie spełnił wymogów art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty oraz ww. rozporządzenia, co oznacza, że osoba prowadząca naukę zawodu nie posiadała wymaganych kwalifikacji.

M.R. odwołała się do tej decyzji podnosząc, że jej zmarły mąż posiadał wszelkie uprawnienia upoważniające go do otrzymania dofinansowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...), nr (...) utrzymało w mocy decyzję organu niższej instancji przywołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 70b ust. 1 i ust. 7 pkt 1 ustawy o systemie oświaty oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.).

Organ odwoławczy podał, że kryteria przyznawania pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, dofinansowania kosztów kształcenia są ustalone w sposób zupełny w ustawie o systemie oświaty.

Zgodnie z art. 70b ustawy o systemie oświaty, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Organ II instancji wskazał, iż przesłanką dofinansowania pracodawcy kosztów kształcenia młodocianych pracowników jest w pierwszej kolejności posiadanie przez pracodawcę kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego. Kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określają przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Par. 10 powyższego rozporządzenia wymaga aby zajęcia praktyczne prowadzili instruktorzy praktycznej nauki zawodu, którzy posiadają co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać oraz przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach, lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu.

Organ wskazał, że M.R. w okresie od dnia 19 października 1995 r. do 15 grudnia 1995 r. był słuchaczem kursu pedagogicznego dla instruktorów nauki zawodu w zakładach pracy. Z treści zaświadczenia wynika, że ten kurs obejmował jedynie 60 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki, tj. 20 godzin z każdego z tych przedmiotów.

Przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia z tytułu zawarcia z młodocianym pracownikiem umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego - nauki zawodu, uzależnione jest od spełnienia łącznie wszystkich przesłanek określonych w przepisach, w wiec brak spełnienia nawet jednej z nich powoduje odmowę przyznania dofinansowania. W przedmiotowej sprawie kurs pedagogiczny, który ukończył M.R. nie obejmował co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, M.R. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jej zdaniem decyzje naruszają prawo materialne poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 70b ustawy o systemie oświaty oraz § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.

Skarżąca stwierdziła, iż kurs pedagogiczny, który ukończył jej mąż obejmował 65 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i dydaktyki oraz 5 godzin wykładów z praktyki metodycznej, a także 15 godzin ćwiczeń z tego przedmiotu. Potwierdza to załączone do skargi zaświadczenie nr (...) wystawione przez Dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych w S. Z dokumentacji znajdującej się w archiwum zakładowym wynika, że wykład z praktyki metodycznej obejmował metodykę prowadzenia praktycznej nauki zawodu, zatem sumując te godziny otrzymuje się 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki.

Skarżąca załączyła ww. zaświadczenie oraz odpisy dziennika zajęć kursu pedagogicznego dla instruktorów nauki zawodu, w którym brał udział M.R.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji. Zdaniem organu nie można traktować zamiennie pojęć "zajęcia" (z psychologii, pedagogiki i metodyki) i "praktyka metodyczna".

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jako zasadna zasługiwała na uwzględnienie.

Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym sądy administracyjne kontrolują działania organów pod kontem zgodności z prawem materialnym i pod względem zgodności z przepisami procesowymi.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - w skrócie p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie z treści art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu wynika, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników przysługuje pracodawcom, którzy między innymi posiadają ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się odpis zaświadczenia ukończenia kursu pedagogicznego przez M.R., o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz. U. Nr 103, poz. 472) zorganizowanego w okresie od dnia 19 października 1995 r. do dnia 15 grudnia1995 r., przez Zasadniczą Szkołę Zawodową w S. Poświadcza ono, iż kurs kończył się egzaminem przed Państwową Komisją Egzaminacyjną powołaną przez Kuratora Oświaty w E. Zapis na świadectwie stanowi, że jest ono dowodem posiadania przygotowania pedagogicznego do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy. Z drugiej strony świadectwa znajduje się tabelka z której wynika, że kurs obejmował zagadnienia z psychologii i psychologii pracy (15 godzin wykładów i 5 godzin ćwiczeń), wybrane zagadnienia z pedagogiki (15 godzin wykładów i 5 godzin ćwiczeń), podstawy dydaktyki dorosłych (20 godzin wykładów, 5 godzin zajęć praktycznych), zagadnienia społeczno-ekonomiczne (10 godzin wykładów), praktykę metodyczną (5 godzin wykładów i 15 godzin ćwiczeń), co daje w sumie 95 godzin zajęć. W tabeli znajdują się jednak błędy, ponieważ w wierszu 4 tabelki są podane wartości 20 (wykłady) i 5 (ćwiczenia) a jako łączna liczba godzin 20.

Na wstępie należ podkreślić, iż świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Z treści niniejszego świadectwa jednoznacznie wynika, że jest ono dowodem posiadania przygotowania pedagogicznego do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy. Stanowi ono dowód faktu posiadania przez M.R. kwalifikacji uprawniających do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych.

Sąd zauważa, że w okresie, w którym M.R. odbył kurs pedagogiczny obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1992 r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu (Dz. U. Nr 97, poz. 479 ze zm.). Przepis § 9 ust. 4 tego rozporządzenia określał, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne uzyskane w wyniku ukończenia kursu pedagogicznego organizowanego zgodnie z przepisami w sprawie zasad podnoszenia kwalifikacji dorosłych, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Jak wynika z niniejszego przepisu wymagania programowe stawiane kursom pedagogicznym uprawniającym do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu w dacie ukończenia kursu pedagogicznego przez skarżącego były tożsame z wymaganiami stawianymi przez mające zastosowanie w rozpatrywanej sprawie przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.

Sąd ocenia, że organ I instancji jak i organ odwoławczy nie dokonały prawidłowej wykładni § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Przepis ten mówi m.in. o 70 godzinach zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Nie precyzując ile godzin ma przypadać na konkretne przedmioty i jaki zakres materiału ma być objęty nauczaniem. Ogólnie wylicza, iż 70 godzin zajęć ma dotyczyć psychologii, pedagogiki i metodyki. Są to bardzo obszerne dziedziny wiedzy wzajemnie się uzupełniające i przenikające, a określone w rozporządzeniu limity godzin są określone na poziomie minimum. Gwarancje formalne, iż kurs będzie przygotowywał uczestników do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu wynikają również z faktu, iż program kursu jest zatwierdzany przez kuratora oświaty. To na nim spoczywa odpowiedzialność za program nauczania w tym zakresie. Ponadto kurs kończy się egzaminem zdawanym przed Państwową Komisją Egzaminacyjną.

W ocenie Sądu nie można kategorycznie stwierdzić, iż praktyka metodologiczna jest przedmiotem całkowicie różnym od pedagogiki lub metodyki. Jeżeli organ administracji publicznej tak twierdzi, zgodnie z art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego, winien to wyjaśnić w uzasadnieniu. Decyzja organu I instancji w zasadzie nie zawiera żadnego uzasadnienia poza cytowaniem przepisów. Także Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjmuje, iż kurs obejmował jedynie 60 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki, podważając tym samym prawidłowość zaświadczenia (dokumentu urzędowego), bez szczegółowej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy.

Stanowisko skarżącej, iż kurs w którym uczestniczył jej mąż obejmował 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki znajduje potwierdzenie w piśmie Dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych im. (...) w S. z którego wynika, że przedmiotowy kurs obejmował 65 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 5 godzin wykładu i 15 godzin ćwiczeń z praktyki metodycznej. Stwierdza ono, w oparciu o dziennik zajęć kursu pedagogicznego, iż wykłady z praktyki metodycznej obejmowały metodykę prowadzenia praktycznej nauki zawodu i z sumowania tych godzin wychodzi 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki.

Uwzględniając brzmienie powoływanych wyżej przepisów oraz okoliczności wynikające z akt sprawy, Sąd jest zdania, iż istnieje możliwość zaliczenia części zajęć z praktyki metodycznej, wykraczających poza limit 10 godzin, do zajęć z pedagogiki lub metodyki. Sąd zwraca uwagę, że regułą winno być przyjmowanie przez organy administracyjne za udowodnione okoliczności stwierdzone w dokumentach urzędowych. W niniejszej sprawie takim dokumentem jest zaświadczenie o ukończeniu kursu i zdaniu egzaminu przygotowującego do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu przez M.R. Kwestionować okoliczności wynikające z urzędowych dokumentów można jedynie wyjątkowo. Jeżeli organ administracji publicznej znajduje podstawy do podważenia okoliczności wynikających z dokumentu urzędowego winien wyczerpującą argumentację przytoczyć w rozstrzygnięciu sprawy. Sąd uznaje za niedopuszczalne postępowanie organów, które uchylają się od spełniania świadczenia jedynie na podstawie tabelki zamieszczonej na drugiej stronie zaświadczenia sporządzonego wiele lat temu - przy niezmienionym stanie prawnym - dodatkowo zawierającej błędy rachunkowe.

Na marginesie sprawy podnieść należy, iż wykaz przedmiotów nauczania znajduje się na drugiej stronie odpisu zaświadczenia ukończenia kursu przez M.R., zawiera błędy i de facto nie wiadomo kto ją sporządził. Podpisy i pieczątki znajdują się na pierwszej stronie odpisu zaświadczenia i potwierdzają tylko tą stronę zaświadczenia. Ponadto tabelka nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem, w przeciwieństwie do innych znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów.

W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty i § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, co więcej uzasadnienie obu decyzji nie zawiera elementów o których mowa w art. 107 k.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę rzeczą organów będzie wzięcie pod uwagę stanowiska Sądu.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 152 p.p.s.a., określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania. Decyzja odmawiająca przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika nie nadaje się do wykonania i w związku z tym zbędne jest orzekanie w tym zakresie.