Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1619264

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 8 maja 2013 r.
III PK 86/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Maciej Pacuda.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Krystyny S. przeciwko Domowi Pomocy Społecznej we W. o przywrócenie do pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 maja 2013 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 28 czerwca 2012 r., (...), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012 r. oddalił apelację powódki Krystyny S. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 marca 2012 r., którym Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego Domu Pomocy Społecznej we W. na rzecz powódki kwotę 6.047,07 zł tytułem odszkodowania i oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

Powódka wniosła skargę kasacyjną na wyrok Sądu Okręgowego, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, to jest art. 45 § 1 i 2 k.p., przez nieprzywrócenie powódki do pracy, mimo ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę było nieuzasadnione i przyjęcie, że istnieją podstawy do zasądzenia odszkodowania, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy nie było niemożliwe lub niecelowe; art. 8 k.p., przez nieuwzględnienie jego treści przy wykładni pojęcia niecelowości przywrócenia do pracy. Podniesiono również zarzut naruszenia prawa procesowego, to jest art. 224 § 1 k.p.c. i 227 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c., przez dokonanie oceny wiarygodności dowodów jedynie w oparciu o niektóre dowody.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powódka wskazała, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które zawarła w pytaniu, "czy w świetle art. 45 § 2 k.p. niecelowym jest przywrócenie do pracy pracownika z powodu konfliktu pomiędzy pracownikiem a przełożonym, spowodowanym uzasadnionym składaniem skarg przez pracownika na przełożonego."

Ponadto wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ponieważ wyrok Sądu Okręgowego jest niesłuszny, gdyż został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które stanowią podstawę do wniesienia skargi.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Jeśli więc wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to w uzasadnieniu tego wniosku (sporządzonym odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) powinno zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r. V CSK 75/2006 LexPolonica nr 3934166). Oznacza to w praktyce, iż zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie:

1)

być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r. II UR 5/96 OSNAPiUS 1997/3 poz. 39 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r. III CZP 33/2001 Biuletyn Sądu Najwyższego 2001/6 str. 6),

2)

być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 2002 r. III CZP 66/2002 Biuletyn Sądu Najwyższego 2002/10 str. 10; z dnia 22 października 2002 r. III CZP 64/2002 Biuletyn Sądu Najwyższego 2002/10 str. 11 i z dnia 5 grudnia 2008 r. III CZP 119/2008 Biuletyn Sądu Najwyższego 2008/12),

3)

pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą i

4)

dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości.

Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r. II UK 363/2009 LexPolonica nr 6753389, czy też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2010 r. II UK 400/2009 LexPolonica nr 5793755).

Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącej o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera jakiejkolwiek argumentacji prawnej, której konsekwencją byłoby sformułowane w tym wniosku pytanie, nazwane przez skarżącą zagadnieniem prawnym.

Kwestia, co oznacza "niemożliwość" lub "niecelowość" przywrócenia pracownika do pracy, nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego. Należy głównie do sfery faktów oraz ich oceny. Prawidłowe zastosowanie przepisu, którego naruszenie zarzuca skarga (art. 45 § 2 k.p.), polegające na nierozważeniu możliwości przywrócenia do pracy w miejsce odszkodowania, zależy zatem od indywidualnych okoliczności faktycznych każdego przypadku. Skarżąca buduje zaś zagadnienie na stanie faktycznym skonstruowanym przez nią samą, odmiennym od ustalonego przez Sąd meriti. Inna niż dokonana przez ten Sąd ocena prawna ustaleń stanowiących faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku nie uzasadnia więc tezy o występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia, które stwarza potrzebę wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy kwestii mającej znaczenie dla rozwoju prawa oraz znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, zwłaszcza że zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.). Ponadto przypomnienia wymaga fakt, iż zgodnie z treścią art. 39813 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, co oznacza między innymi, że przy merytorycznym rozpoznaniu wniesionej skargi (w przypadku jej przyjęcia do rozpoznania) i tak nie mógłby uwzględnić ewentualnych zarzutów dotyczących błędnych ustaleń faktycznych i nieprawidłowej oceny dowodów.

Niezależnie od tego należy zauważyć, że problem materialnoprawny w sprawie dotyczy celowości i możliwości przywrócenia pracownika do pracy w sytuacji konfliktu z przełożonym, któremu to pracownikowi wskazano nierzeczywistą przyczynę wypowiedzenia. Kwestia ta nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego i nie ma potrzeby wykładni znajdujących zastosowanie przepisów prawa pracy również z tej przyczyny, że nie budzą one poważnych wątpliwości interpretacyjnych i nie wywołują rozbieżności w orzecznictwie. Przeciwnie, były wielokrotnie wyjaśniane w orzecznictwie Sądu Najwyższego i mają dziś ugruntowaną podstawę orzeczniczą (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 kwietnia 1997 r. I PKN 63/97 OSNAPiUS 1998/3 poz. 74; z dnia 19 listopada 1997 r. I PKN 374/97 OSNAPiUS 1998/17 poz. 508; z dnia 19 maja 1997 r. I PKN 173/97 OSNAPiUS 1998/8 poz. 243; z dnia 24 marca 1999 r. I PKN 641/98 OSNAPiUS 2000/11 poz. 416; z dnia 28 lipca 1999 r. I PKN 110/99 OSNAPiUS 2000/21 poz. 780; z dnia 21 września 2001 r. I PKN 627/2000 OSNP 2003/17 poz. 413 i z dnia 23 czerwca 2010 r. II PK 6/2010 LexPolonica nr 2396925, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2005 r. III PK 4/2005).

Ostatecznie należy zauważyć, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie jest również oczywiście uzasadniona. Wypada bowiem przypomnieć, że skarga jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r. I PKN 15/2001 OSNAPiUS 2002/20 poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r. I PKN 157/2001 OSNP 2003/18 poz. 437), jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r. II CZ 3/63 OSPiKA 1963/11 poz. 286). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r. II PK 223/2009 LexPolonica nr 2547534, oraz z dnia 3 lutego 2010 r. II PK 304/2009 LexPolonica nr 3870698). Innymi słowy, jeżeli skarżący powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinien zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r. V CSK 459/2009). Wniosek powódki o przyjęcie jej skargi do rozpoznania w oczywisty sposób nie spełniał tak określonych kryteriów. Podając, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jej autor poprzestał bowiem na stwierdzeniu, że "wyrok Sądu Okręgowego jest niesłuszny, gdyż został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które stanowią podstawę do wniesienia skargi." Jego wnioskowi nie towarzyszy więc jakikolwiek wywód prawniczy, który wskazywałby na kwalifikowaną postać naruszenia przez sąd drugiej instancji konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego.

Sąd Najwyższy stoi ponadto na stanowisku, że wniosek skarżącej o przyjęcie jej skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wewnętrznie sprzeczny. Jeśli bowiem zważyć, że zarówno wskazywana w tym wniosku oczywista zasadność skargi, jak i podnoszone w nim występowanie istotnego zagadnienia prawnego, odnoszą się do tych samych przepisów prawnych (wymienionych w petitum skargi), to zapatrywania te wzajemnie wykluczają się. Nie można było bowiem równocześnie twierdzić, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku jest efektem oczywistego naruszenia przepisów rozumianego jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji, oraz choćby sugerować, iż potrzeba zastosowania w sprawie określonych przepisów prawa wskazuje na występowanie istotnego zagadnienia prawnego, które występuje wszak tylko wtedy, gdy stosowanie tych przepisów budzi poważne wątpliwości.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż skarżąca nie wykazała potrzeby rozpoznania jej skargi kasacyjnej. Dlatego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.