Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1622325

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 30 stycznia 2015 r.
III KK 411/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Barbara Skoczkowska.

Sędziowie SN: Andrzej Ryński, Andrzej Stępka (sprawozdawca).

Sentencja

Sąd Najwyższy na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron, po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 stycznia 2015 r., sprawy M. P. w przedmiocie zmiany orzeczonej kary pozbawienia wolności, kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego, od prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 6 lutego 2014 r.,

postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia 19 marca 2008 r., uznał M. P. za winnego tego, że w dniu 12 grudnia 2007 r. w G., dokonał zaboru w celu przywłaszczenia wody toaletowej 200 ml Aqua Georgio Armani o wartości 390 zł, czym działał na szkodę firmy S.- a więc uznano go winnym przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. i na mocy tego przepisu oraz art. 33 § 1-3 k.k., Sąd skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 40 stawek dziennych, przy ustaleniu, że wysokość jednej stawki wynosi 10 zł. Nadto na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 5 lat. Ponieważ wyrok ten nie został zaskarżony przez strony postępowania, uprawomocnił się w dniu 27 marca 2008 r. (...).

Postanowieniem z dnia 2 marca 2010 r. Sąd Rejonowy, zarządził na podstawie art. 75 § 1 k.k. wobec M. P. wykonanie kary roku pozbawienia wolności orzeczonej ww. wyrokiem. Orzeczenie to uprawomocniło się w dniu 18 marca 2010 r.

W związku z wejściem w życie części przepisów ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 25 października 2013 r., poz. 1247), zwanej dalej także ustawą nowelizującą, Sąd Rejonowy, stosownie do dyspozycji art. 50 tej ustawy, skierował sprawę na posiedzenie celem rozważenia potrzeby dokonania określonych w tym przepisie przekształceń w zakresie wymiaru kary. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 r. Sąd uznał, że brak jest podstaw do zamiany kary 1 roku pozbawienia wolności na karę 30 dni aresztu. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się w dniu 22 lutego 2014 r. (...).

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w myśl art. 2 pkt 4 ww. ustawy, zmianie uległ przepis art. 119 § 1 k.w., zaś na mocy art. 2 pkt 2 dodano nowy przepis art. 47 § 9 k.w., według którego minimalnym wynagrodzeniem jest wynagrodzenie za pracę ustalane na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Sąd Rejonowy stwierdził przy tym, iż przepisy art. 2 i 50 ustawy nowelizującej nie precyzują jednak, czy przy ustalaniu wartości skradzionego mienia należy brać pod uwagę minimalne wynagrodzenie z daty czynu, z daty orzekania, czy też z daty wejścia w życie tej ustawy. W przekonaniu Sądu, przy analizie kwestii, czy czyn objęty prawomocnym wyrokiem skazującym za przestępstwo przeciwko mieniu na karę pozbawienia wolności, według tej ustawy stanowi wykroczenie, należy uwzględniać wynagrodzenie minimalne za pracę z daty czynu, nie zaś z daty orzekania, czy z daty wejście w życie tej ustawy. Zwrócił Sąd uwagę, że w przedmiotowej sprawie skazanemu P. przypisano przestępstwo popełnione w dniu 12 grudnia 2007 r., a wówczas minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 937 zł, zaś 1/4 tej sumy to kwota 234,25 zł.

Od powyższego orzeczenia kasację na korzyść skazanego złożył Prokurator Generalny, który na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k., zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, polegające na odmowie dokonania zamiany wobec skazanego kary 1 roku pozbawienia wolności orzeczonej na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 marca 2008 r., w sprawie XI K.../08, na karę 30 dni aresztu, w sytuacji, gdy istniały ku temu przesłanki określone w powołanym przepisie, ponieważ czyn objęty przedmiotowym wyrokiem według tej ustawy stanowił wykroczenie.

W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na korzyść skazanego P. okazała się oczywiście zasadna, dlatego podlegała uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

W dniu 9 listopada 2013 r., na podstawie art. 56 pkt 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, weszła w życie część przepisów tej ustawy, a w szczególności jej art. 2 i art. 50. Przepis art. 2 pkt 4 znowelizował art. 119 k.w., zmieniając wartość graniczną szkody decydującą o tym, kiedy kradzież stanowiącą tzw. czyn przepołowiony, należy kwalifikować, jako wykroczenie z art. 119 k.w., a kiedy jako przestępstwo z art. 278 § 1 lub § 3 k.k., poprzez odniesienie jej do 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę, w miejsce dotychczas funkcjonującego wyznacznika kwotowego usytuowanego na poziomie nie przekraczającym 250 zł. Natomiast przepis art. 2 pkt 2 dodał do art. 47 k.w. § 9, który precyzuje pojęcie minimalnego wynagrodzenia użyte m.in. w dyspozycji art. 119 k.w., ograniczając je do wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314). Z kolei art. 50 ustawy nowelizującej nakazuje sądom w odniesieniu do czynów objętych prawomocnymi wyrokami skazującymi za przestępstwo badać, czy według tej ustawy nie stanowią one wykroczenia i w przypadku pozytywnej weryfikacji dokonywać zamiany orzeczonej kary według zasad określonych w tym przepisie (art. 50 ust. 1 i 2 ustawy).

Rację ma skarżący, iż w przypadku przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. popełnionego przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, za które prawomocnie orzeczono określone kary, analizę wartości granicznej mienia stanowiącego przedmiot kradzieży dla celów kontrawencjonalizacji, w myśl art. 119 § 1 k.w, w brzmieniu nadanym tą ustawą, należy odnosić do 1/4 minimalnego wynagrodzenia, jednak nie z chwili popełnienia czynu zabronionego, jako to przyjął Sąd Rejonowy, a z daty wejścia w życie ustawy z dnia 27 września 2013 r. Wartość ta wynosi 400 zł, bowiem zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2012 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2013 r. (Dz. U. z dnia 17 września 2012 r., poz. 1026), wydanym na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, od dnia 1 stycznia 2013 r. wynagrodzenie to ustalone zostało w wysokości 1.600 zł.

Ponieważ art. 50 ww. ustawy dotyczy orzeczeń, które uprawomocniły się przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 27 września 2013 r., to zmiana ustawy, mocą której dane zachowania będące wcześniej przestępstwami stanowią obecnie wykroczenia nie powoduje, iż możliwa jest zmiana oceny prawnej czynu ustalonego w prawomocnym wyroku, a więc że następuje "przekształcenie" owego przestępstwa w wykroczenie (zob. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 27 września 1985 r., VI KZP 25/85, OSNKW 1986, z. 3-4, poz. 19; z dnia 30 kwietnia 2014 r., I KZP 6/14, OSNKW 2014, z. 6, poz. 47). Zatem, przekwalifikowanie czynu z kategorii przestępstw do wykroczeń w trybie art. 50 ustawy nie powoduje zmiany charakteru prawomocnego skazania, które w dalszym ciągu jest skazaniem za przestępstwo, a modyfikuje jedynie wymiar kary, jej wykonanie oraz przedawnienie wykonania kary i zatarcie ukarania według zasad przewidzianych w Kodeksie wykroczeń. Dlatego też przyjęty w art. 50 model kontrawencjonalizacji ograniczający się do przekształceń prawomocnego wyroku w zakresie orzeczenia o karze, nie uzasadnia stosowania ustawy nowelizującej z dnia 27 września 2013 r. wstecz, poprzez dokonanie oceny znamion znowelizowanego art. 119 k.w., przez pryzmat przepisów określających minimalne wynagrodzenie za pracę w dacie popełnienia czynu, ponieważ w tym czasie obowiązywał inny stan prawny, który został uwzględniony przez Sąd orzekający o odpowiedzialności sprawcy i ta ocena zyskała przymiot prawomocności.

Mając na uwadze powyższe rozważania trzeba stwierdzić, że wysokość szkody wyrządzonej czynem skazanego P., objętym przedmiotowym prawomocnym wyrokiem skazującym, wynosiła 390 zł, a więc w dacie wejścia w życie ww. ustawy z dnia 27 września 2013 r. kształtowała się poniżej kwoty 400 zł, stanowiącej 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę. Okoliczność ta uzasadniała zamianę prawomocnie orzeczonej wobec skazanego kary 1 roku pozbawienia wolności na karę 30 dni aresztu, gdyż do dokonania takiego przekształcenia kary obligował art. 50 ust. 1 ustawy nowelizującej. Ponieważ Sąd Rejonowy odmówił dokonania zamiany orzeczonej kary, tym samym dopuścił się rażącego naruszenia prawa materialnego wskazanego w kasacji, co miało w sposób oczywisty istotny wpływ na treść orzeczenia.

Z tych powodów na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. Sąd Najwyższy uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd uwzględni przedstawione wyżej zapatrywania prawne dotyczące kontrawencjonalizacji przewidzianej w art. 50 ustawy nowelizującej z dnia 27 września 2013 r. Nadto z uwagi na treść art. 50 ust. 4 tej ustawy rzeczą Sądu będzie rozważenie, jak na sytuację prawną skazanego, rzutuje data uprawomocnienia się wyroku skazującego, a w szczególności odniesienie się do problemu przedawnienia wykonania kary w kontekście dyspozycji art. 45 § 3 k.w. oraz w relacji do art. 15 § 4 k.k.w., przewidującego wstrzymanie biegu przedawnienia w przypadku wykonywania orzeczonej kary pozbawienia wolności.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.