Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1211684

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 9 lipca 1999 r.
III CKN 290/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN L. Walentynowicz.

Sędziowie SN: M. Grzelka, M. Sychowicz (spraw.).

Sentencja

Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 1999 r. na rozprawie sprawy z powództwa Agnieszki K. przeciwko P. S.A. o zapłatę na skutek kasacji powódki Agnieszki K. od wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 19 grudnia 1997 r., oddala kasację.

Uzasadnienie faktyczne

Agnieszka K., w pozwie wniesionym w dniu 4 czerwca 1996 r. wystąpiła przeciwko P. S.A. z żądaniem zasądzenia kwoty 6.000 zł tytułem zwaloryzowanego świadczenia należnego jej na podstawie umowy ubezpieczenia zaopatrzenia dzieci.

Pozwany nie uznał powództwa. Zarzucił, że świadczenie, o zwaloryzowanie którego wystąpiła powódka, zostało spełnione, wobec czego jego zobowiązanie względem powódki zostało wykonane i wygasło, co wyłącza możliwość waloryzacji tego zobowiązania.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 15 kwietnia 1997 r. uwzględnił powództwo. Jednakże na skutek apelacji pozwanego Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 18 grudnia 1997 r. wyrok ten zmienił i powództwo oddalił. Rozstrzygnięcie to jest wynikiem ustaleń, według których pozwany w dniu 15 czerwca 1993 r. wypłacił powódce - na ręce jej matki, jako pełnomocnika - kwotę 250.500 zł stanowiącą częściowo zwaloryzowane świadczenie należne powódce na podstawie umowy ubezpieczenia zaopatrzenia dzieci zawartej w dniu 3 września 1975 r.; powódka nie wykazała, że zaofiarowaną kwotę przyjęła z zastrzeżeniem jej waloryzacji lub jako częściowe spełnienie świadczenia. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego oznacza to spełnienie przez pozwanego świadczenia, stanowiące właściwe wykonanie zobowiązania wynikającego z umowy zawartej na rzecz powódki; w tej sytuacji zobowiązanie to wygasło, co wyklucza waloryzację świadczenia stosownie do art. 3581 § 3 k.c.

Od wymienionego wyroku sądu drugiej instancji powódka wniosła kasację. Podstawę kasacji stanowi zarzut naruszenia prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni art. 354 § 1 i art. 3581 § 3 k.c., wyrażającej się w przyjęciu, że "świadczenie wynikłe z realizacji umowy ubezpieczenia zaopatrzenia dzieci zostało spełnione, a co za tym idzie, nie przysługuje powódce żądanie zmiany wysokości spełnienia świadczenia pieniężnego na zasadzie art. 3581 § 3 k.c.". Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadą nominalizmu, którą wyraża art. 3581 § 1 k.c., świadczenie w wykonaniu zobowiązania, którego przedmiotem od chwili powstania jest suma pieniężna, powinno nastąpić przez zapłatę sumy nominalnej. Takie spełnienie świadczenia, jest spełnieniem świadczenia zgodnie z treścią zobowiązania w rozumieniu art. 354 § 1 k.c. i jest wykonaniem zobowiązania bez naruszenia tego przepisu. Zapobieżeniu pokrzywdzenia jednej strony stosunku zobowiązaniowego na skutek istotnej zmianie siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, którego przedmiotem od chwili jego powstania jest suma pieniężna, służy natomiast art. 3581 § 3 k.c. Przepis ten dopuszcza jednakże tzw. waloryzację sądową tylko w stosunku do zobowiązań niewykonanych, z czym zgadza się skarżąca. Niezasadnie natomiast zarzuca, że w okolicznościach sprawy Sąd Wojewódzki wadliwie uznał, iż wypłacając powódce kwotę 250.500 zł pozwany wykonał względem niej swoje zobowiązanie. Powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1993 r. I CKN 74/93 (OSNCP 1994, z. 7-8, poz. 162), według którego spełnienie świadczenia pieniężnego w nominalnej wysokości nie zawsze stanowi właściwe wykonanie zobowiązania, skarżąca pomija dalsze wywody zawarte w uzasadnieniu tego wyroku i wyjaśniające sens przytoczonego poglądu. Sąd Najwyższy w cytowanym wyroku stwierdził zaś, iż zapłata sumy nominalnej długu wyrażonego w pieniądzu w zasadzie stanowi właściwy sposób wykonania zobowiązania; przyjęcie przez wierzyciela świadczenia pieniężnego w kwocie nominalnej, wynikającej z treści zobowiązania, bez zastrzeżenia jego waloryzacji lub potraktowania go jako świadczenie częściowe, uzasadnia domniemanie złożenia przez wierzyciela oświadczenia o przyjęciu świadczenia, które jest właściwym sposobem wykonania zobowiązania i stanowi jego wykonanie. Właśnie ten pogląd, który podziela skład Sądu Najwyższego rozpoznający niniejszą sprawę, legł u podłoża wydania zaskarżonego wyroku. Stanowiący podstawę jego wydania stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, którym Sąd Najwyższy jest związany przy rozpoznawaniu kasacji, w pełni uzasadnia zastosowanie tego poglądu i oparcie na nim rozstrzygnięcia sprawy.

Z przytoczonych względów podstawa, na której oparta została kasacja, nie może zostać uznana za usprawiedliwioną. W tej sytuacji Sąd Najwyższy stosownie do art. 39312 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.