Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1211793

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 13 maja 1999 r.
III CKN 232/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN A. Górski.

Sędziowie SN: F. Barczewska, H. Wrzeszcz (spraw.).

Sentencja

Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1999 r. na rozprawie sprawy z powództwa Ireny i Piotra małż. M. przeciwko Jarosławowi i Alicji małż. S. o rozwiązanie umowy dożywocia na skutek kasacji powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 27 listopada 1997 r., oddala kasację.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z 29 sierpnia 1977 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo o rozwiązanie umowy dożywocia.

Uznał bowiem, że mimo złych stosunków między stronami, które uniemożliwiają im bezpośrednią styczność nie ma podstaw do rozwiązania dożywocia, gdyż niewłaściwe stosunki między stronami nie mają charakteru wypadku wyjątkowego w rozumieniu art. 913 § 2 k.c.

Apelacja powodów została oddalona zaskarżonym wyrokiem. Sąd Apelacyjny, podzielając stanowisko sądu I instancji stwierdził, że w świetle prawidłowo ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, trafnie Sąd Wojewódzki przyjął, iż wobec takich faktów, jak inicjowanie przez powodów nieporozumień między stronami oraz brak dowodów wskazujących na złą wolę i agresji pozwanych, nie ma podstawy do rozwiązania dożywocia w trybie art. 913 § 2 k.c.

W kasacji, opartej na pierwszej podstawie z art. 3931 k.p.c., powodowie zarzucili "naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w szczególności art. 913 § 2 k.c. przez uznanie, że okoliczności sprawy nie dają podstaw do rozwiązania umowy dożywocia, (...)" i wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oparcie kasacji wyłącznie na pierwszej podstawie z art. 3931 k.p.c. ma ten skutek, że Sąd Najwyższy jest związany podstawą faktyczną rozstrzygnięcia (por. wyrok SN z 7 marca 1997, II CKN 18/97, OSNC Nr 8, poz. 112).

Ocena stanu faktycznego, która doprowadziła Sąd w zaskarżonym wyroku do wniosku, że nie ma postaw do rozwiązania umowy dożywocia, gdyż nie zachodzi "wyjątkowość wypadku", objęta hipotezą art. 913 § 2 k.c., jest - wbrew stanowisku kasacji - prawidłowa.

Sądy obu instancji odwołały się do utrwalonego w judykaturze poglądu, że "wyjątkowość wypadku", w rozumieniu przytoczonego przepisu może manifestować się przez częste intensywne awantury między stronami umowy dożywocia, zwłaszcza połączone z naruszeniem nietykalności cielesnej stron, przez usuwanie dożywotnika przemocą z domu, niszczenie jego rzeczy, permanentne poniżanie jego godności osobistej, bądź prze całkowite niewywiązywanie się z obowiązków wobec dożywotnika, mimo że podejmuje on kroki zmierzające do ich wyegzekwowania. Wspólną cechą charakteryzującą zachowanie objęte hipotezą art. 913 § 2 k.c. jest krzywdzenie dożywotnika, agresja i zła wola kontrahenta - nabywcy nieruchomości.

Z ustaleń Sądu wynika, że nic takiego nie zaistniało w rozpoznawanej sprawie Złe stosunki między stronami uniemożliwiające im bezpośrednią styczność, mają przede wszystkim źródło w postawie powodów, którzy nie mogą się pogodzić z tym, że zostali pozbawieni wpływu na prowadzenie gospodarstwa, a pozwani chcą pracować samodzielnie i nie oczekują od nich pomocy.

Słuszne jest zatem stanowisko Sądu, że układ stosunków między stronami mógłby uzasadniać roszczenie o zasądzenie zaległych świadczeń, bądź o zamianę dożywocia na rentę, ale nie może stanowić podstawy rozwiązania umowy.

Z tych względów i na podstawie art. 39312 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.