II SAB/Wa 391/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2773047

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2018 r. II SAB/Wa 391/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Kube (spr.).

Sędziowie WSA: Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2018 r. sprawy ze skargi M. J. na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych postępowania w sprawie rozpatrzenia skargi z dnia 29 listopada 2017 r. dotyczącej przetwarzania danych osobowych

1. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłości,

2. stwierdza, że przewlekłość postępowania opisana w punkcie 1 wyroku miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,

3. przyznaje M. J. od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych,

4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego M. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu (...) listopada 2017 r. (data stempla pocztowego) M. J. złożył do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO) skargę na przetwarzanie danych osobowych przez (...) Bank S.A. z siedzibą w W., zwany dalej Bankiem, w Biurze Informacji Kredytowej S.A. z siedzibą w W., zwany dalej BIK oraz Związku Banków Polskich S.A. z siedzibą w W., zwany dalej ZBP, dotyczących umowy nr (...) zawartej (...) listopada 2016 r. między stroną a (...) Bank Polska S.A. z siedzibą w W., którego następcą prawnym jest Bank.

Pismem z dnia (...) grudnia 2017 r. organ zwrócił się do Banku o pisemne ustosunkowanie się do treści skargi oraz złożenie pisemnych wyjaśnień, o czym wnioskodawca został poinformowany odrębnym pismem z tej samej daty.

Bank udzielił organowi wyjaśnień w dniu (...) stycznia 2018 r.

W związku z powyższym organ pismami z dnia (...) lutego 2018 r. wystąpił do BIK i ZBP o pisemne ustosunkowanie się do treści skargi oraz złożenie pisemnych wyjaśnień, o czym wnioskodawca został poinformowany odrębnym pismem z dnia (...) lutego 2018 r.

Z kolei pismem z dnia (...) lutego 2018 r. M. J. złożył, na podstawie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.); zwanej dalej k.p.a., zażalenie (w istocie ponaglenie) na bezczynność organu.

Pismem z dnia (...) lutego 2018 r. organ poinformował wnioskodawcę o przebiegu czynności podejmowanych w przedmiotowej sprawie zapewniając, że prowadzi postępowanie w sposób służący wszechstronnemu wyjaśnieniu jej okoliczności faktycznych, a po ich ustaleniu zostanie o tym fakcie poinformowany.

W dniu (...) lutego 2018 r. do GIODO wpłynęły wyjaśnienia ZBP, a w dniu (...) lutego 2018 r. wyjaśnienia BIK.

Następnie pismem z dnia (...) marca 2018 r. i (...) marca 2018 r. organ poinformował strony postępowania, że zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej pouczając o przysługujących im uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a.

Pismem z dnia (...) kwietnia 2018 r. wnioskodawca złożył ponownie ponaglenie do GIODO.

W dniu (...) maja 2018 r. (data stempla pocztowego) M. J. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez GIODO w przedmiocie rozpoznania wniosku (skargi) z dnia (...) listopada 2017 r. dotyczącej przetwarzania danych osobowych.

W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie GIODO do wydania decyzji, dokonania kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nawet pomimo ewentualnych podstaw do umorzenia postępowania w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania decyzji, jeśli zostanie ona wydana po wniesieniu skargi, a także przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 35 000 zł oraz zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący wskazał, że pomimo zapewnień pracowników organu o priorytetowym załatwieniu sprawy, do dnia dzisiejszego nie została ona rozstrzygnięta. Podkreślił, że przyznanie mu sumy pieniężnej w kwocie 35 000 zł zrekompensuje mu poniesione straty z tytułu rosnących cen mieszkań, rosnącego oprocentowania kredytów hipotecznych oraz poniesionych kosztów w związku z anulowanym postępowaniem o udzielenie kredytu hipotecznego (operat szacunkowy, koszty przelewów) i wygaśnięciem umowy przedwstępnej z deweloperem.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (poprzednio GIODO) wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że w toku postępowania administracyjnego podejmował wszelkie przewidziane prawem czynności bez zbędnej zwłoki, o czym skarżący był informowany. Zaznaczył, że na obecnym etapie postępowania skarżący został powiadomiony, że w wyniku przeprowadzonego przez organ postępowania administracyjnego został zebrany materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji, jak i o prawach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 k.p.a. Podkreślił, że konieczność oczekiwania na uzyskanie dowodów doręczenia stronom pism w toku postępowania nie świadczy o opieszałości organu, ponieważ podjął on niezbędne działania zmierzające do wydania decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia (...) lipca 2018 r. skarżący podtrzymał skargę.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że z dniem 25 maja 2018 r. w miejsce ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1000). Zgodnie z art. 166 ust. 1 tej ustawy, z dniem wejścia w życie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych stał się Prezesem Urzędu. Stosownie zaś do treści art. 167 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o ochronie danych osobowych z dniem wejścia jej w życie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych stał się Prezesem.

Skarga jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem M. J. pismami z dnia (...) lutego 2018 r. i (...) kwietnia 2018 r.r. wystąpił z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302); zwanej dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczalna jest także wówczas, gdy organ wydał już decyzję, jednakże w ocenie strony postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły.

W doktrynie przyjmuje się, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić, gdy organ administracji w jego toku podejmuje czynności zbędne lub też powstrzymuje się od podjęcia czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co prowadzi do nieracjonalnego przedłużenia terminu jej załatwienia (J. P. Tarno, Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013 r., str. 11).

Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do treści art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że do dnia wniesienia niniejszej skargi do Sądu, sprawa z wniosku M. J. nie została przez organ rozpatrzona w wymaganej prawem formie. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopiero po ponad dwóch miesiącach od wniesienia skargi do Sądu, tj. w dniu (...) sierpnia 2018 r. wydał w decyzję w sprawie. Pomimo wydania rozstrzygnięcia, strona ma jednak prawo domagać się poddania kontroli sądowej sprawności prowadzonego postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy w jej ocenie postępowanie to prowadzone było w sposób przewlekły.

W sprawie tej nie ma wątpliwości, że od dnia wystąpienia przez M. J. z wnioskiem do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (obecnie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych) do dnia wydania decyzji z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...), upłynęło 9 miesięcy, a zatem termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. nie tylko nie został zachowany, ale wielokrotnie przekroczony.

Z akt sprawy wynika bowiem, że organ dysponując już w dniu (...) listopada 2017 r. skargą M. J. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych, po miesiącu, tj. w dniu (...) grudnia 2017 r. wystosował do Banku wezwanie do złożenia wyjaśnień. Bank udzielił odpowiedzi w dniu (...) stycznia 2018 r. Następnie pismami z dnia (...) lutego 2018 r. wystąpił do BIK i ZBP o pisemne ustosunkowanie się, co do treści skargi i złożenie pisemnych wyjaśnień. W dniu (...) lutego 2018 r. oraz (...) lutego 2018 r. wpłynęły odpowiedzi BIP i ZBP na powyższe wezwania. Następnie pismami z dnia (...) marca 2018 r. organ przesłał do stron informację o zgromadzeniu materiału dowodowego i prawach wynikających z art. 10 k.p.a., a po ponad czterech miesiącach, tj. w dniu (...) sierpnia 2018 r. wydał decyzję administracyjną.

W ocenie Sądu zarówno czas trwania postępowania ze skargi M. J. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych, tj. 9 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że bezczynność organu w tej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa.

Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 36 k.p.a.

W niniejszej sprawie, poza pismami kierowanymi do Banku (...) grudnia 2017 r. i do BIK i ZBK w dniu (...) lutego 2018 r. żadnych innych czynności wyjaśniających w istocie nie podjęto. W aktach postępowania administracyjnego brak jest też uzasadnienia dla rozpatrywania skargi M. J. z dnia (...) listopada 2017 r. od momentu poinformowania stron pismami z dnia (...) marca 2018 r. o zakończeniu postępowania do wydania decyzji administracyjnej w dniu (...) sierpnia 2018 r. przez ponad cztery miesiące.

Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Ustalając wysokość tej kwoty (500 zł) Sąd wziął pod uwagę znaczny okres oczekiwania na decyzję przez skarżącego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Podstawą przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. - pkt 3 wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania wydano na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.