Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2098580

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 5 maja 2016 r.
II SAB/Sz 156/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz.

Sędziowie: WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, NSA Elżbieta Makowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej

I.

oddala skargę,

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego Z. T. kwotę (...) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

U Z A S A D N I N I E

Pismem z dnia 28 września 2015 r. RP wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego, który "celowo" nie udzielił mu żądanej informacji publicznej w zakresie pytań sformułowanych w pkt 1 i 3 jego wniosku z dnia 6 września 2015 r. Do skargi RP dołączył kopię wniosku o udostępnienie informacji publicznej (pismo to dołączone jest do akt sprawy w pliku dokumentów objętych sygn. ) (...)) oraz pismo z dnia 17 września 2015 r. stanowiące odpowiedź udzieloną na wniosek przez Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego.

We wniosku z dnia 6 września 2015 r. RP zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej o udzielenie w formie pisemnej odpowiedzi na następujące pytania:

1)"proszę o podanie jaka posiadają specjalizację psycholożki, z którymi przeprowadziłem do tej pory rozmowy w ZK Goleniów

2)

w której są zarejestrowane i pod którą podlegają Regionalna Izbę Psychologów

3)

gdzie odbywały staż i pod okiem jakiego psychologa."

W piśmie z dnia 17 września 2015 r. Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego odpowiadając na wniosek na pytanie dotyczące wykształcenia psychologów, które przeprowadziły z wnioskodawcą rozmowy, wskazał, że osoby te "zdobyły dyplom ukończenia uczelni wyższej uzyskując tytuł magistra psychologii".

Co do pkt 2 wniosku odpowiedział, że "brak jest informacji o ich przynależności do Regionalnej Izby P.". W zakresie pkt 3 wniosku stwierdził, że "Odpowiedź na pytanie dotyczące stażu nie podlega ustawie o dostępie do informacji publicznej"

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA z dnia 5 października 2015 r. sygn. akt (...) skarga wraz z załącznikami została przesłana Dyrektorowi Zakładu Karnego celem nadania biegu.

Organ w piśmie z dnia (...) r. wniósł o oddalenie skargi ewentualnie o jej odrzucenie i wyjaśnił, że brak jest akt administracyjnych przedmiotowej sprawy, poza załączonymi już przez skarżącego.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że odpowiadając na wniosek wskazał, że psychologowie, którzy przeprowadzili ze skarżącym rozmowy mają wykształcenie wyższe z tytułem magistra psychologii. Kierunek stanowi zdaniem organu specjalizację, a organ nie jest w posiadaniu bardziej szczegółowych informacji. Informacja dotycząca miejsca odbywania stażu oraz tego "pod okiem jakiego psychologa" również nie jest w posiadaniu organu. Zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, kandydat, wraz z pisemnym podaniem o przyjęcie do służby, składa następujące dokumenty:

1)

wypełnioną ankietę personalną;

2)

świadectwa pracy lub służby;

3)

dokumenty potwierdzające posiadane wykształcenie, kwalifikacje zawodowe i specjalistyczne (...).

Wymogi w zakresie kwalifikacji zawodowych i specjalistycznych koniecznych do spełnienia dla zajmowanego stanowiska psychologa, wskazuje rozporządzenie MS z dnia 11 lutego 2011 r. w sprawie stanowisk służbowych oraz stopni funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z dnia 18 lutego 2011 r.) i jest to wykształcenie wyższe o kierunku psychologia.

Wobec powyższego, zdaniem organu, brak jest przepisów, które obligowałyby organ do uzyskiwania wnioskowanych przez skarżącego informacji, również ani ankieta personalna, ani świadectwo pracy, czy służby-jako dokument potwierdzający posiadane wykształcenie nie zawierają przedmiotowych informacji. Informacja ta nie stanowi informacji publicznej, gdyż nie jest związana bezpośrednio ze służbą. Staż, a tym bardziej informacja u kogo był odbywany, nie jest elementem koniecznym dla odbywania służby.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, organ stwierdził, że udzielił odpowiedzi właściwie, zwykłą forma pisemna, od której nie przysługuje skarga, nie była to decyzja administracyjna.

W piśmie z dnia 13 grudnia 2015 r. skarżący wykonując zobowiązanie Sądu do sprecyzowania przedmiotu skargi, wyjaśnił, że skarga dotyczy nie udzielenia żądanej i pełnej informacji o jaka się zwracał. Zdaniem skarżącego, "psycholożki" muszą posiadać specjalizacje "mimo ukończenia szkoły jako psycholożki i na tychże studiach są kierunki w danej specjalizacji" Skarżący wniósł także, o "odrzucenie odpowiedzi organu na skargę, ponieważ organ "nie udzielił w pełni żądanej informacji, twierdząc także, że informacja ta nie stanowi informacji publicznej zapominając, iż są to urzędniczki państwowe i w myśl tej ustawy, wszystko, co jest wytworzone przez urzędnika państwowego, jest to z nim związane jest informacja publiczna".

Pełnomocnik skarżącego, wyznaczony na zasadzie prawa pomocy, w piśmie procesowym z dnia 28 kwietnia 2016 r. zatytułowanym "Uzupełnienie skargi" wniósł o: 1. Zobowiązanie Dyrektora Zakładu Karnego do udzielenia odpowiedzi skarżącemu w zakresie objętym wnioskiem z dnia 6 września 2015 r.,

2.

zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem pełnomocnika, ograniczenie prawa do informacji publicznej wskazane w art. 5 ust. 2 ustawy nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji. W pojęciu informacji publicznej mieszczą się szeroko rozumiane dane dotyczące wykształcenia osób pełniących funkcje publiczne, gdyż są to informacje związane z posiadanym wykształceniem. Przebieg stażu jest elementem składowym szeroko rozumianej informacji o wykształceniu, a rodzaj specjalizacji bardzo istotnie rzutuje na ocenę dokonywanych czynności przez osobę wykonującą zadania z zakresu funkcji publicznych. Ponadto, w przypadku nieuwzględnienia w całości wniosku skarżącego na podstawie art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ powinien wydać decyzję odmawiającą udzielenia informacji publicznej w części.

Na poparcie swojego stanowiska pełnomocnik powołał się na wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1108/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/op 17/14.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie niezbędne jest wyjaśnienie, że z dniem 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). Sąd w niniejszej sprawie procedował na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej określanej jako: "p.p.s.a.", z uwzględnieniem zmian wprowadzonych wyżej wskazaną ustawą zmieniającą.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Ustawodawca postanowił, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.), natomiast skierowania sprawy do rozpoznania w tym trybie nie uzależnił od woli strony.

W niniejszej sprawie, jest poza sporem, że RP wnioskiem z dnia 6 września 2015 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego o udzielenie w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm., dalej określanej również jako: "u.d.i.p."), w formie pisemnej odpowiedzi na trzy pytania. Nie ulega też wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego, jako organ zobowiązany (w rozumieniu wskazanej ustawy), udzielił odpowiedzi na wniosek pismem z dnia 17 września 2015 r., a więc w formie zgodnej z wnioskiem i w terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

W tym stanie sprawy, wobec zawartego w skardze sformułowania: "wnoszę skargę na wydaną decyzję" należało w pierwszej kolejności ustalić co jest przedmiotem skargi, a mianowicie, czy jest nim pismo z dnia 17 września 2015 r. nazywane przez skarżącego decyzją, czy przedmiotem tym jest bezczynność zobowiązanego organu w udostępnieniu informacji publicznej. Od ustalenia tego zależał bowiem wynik badania przez sąd spełnienia warunków formalnych skargi oraz dopuszczalności jej wniesienia (art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej:p.p.s.a.). Celowi temu służyły pisma kierowane do skarżącego zobowiązujące do wskazania co jest (działanie czy bezczynność) przedmiotem skargi. W świetle pisma skarżącego z dnia 13 grudnia 2015 r. należało przyjąć, że przedmiotem skargi Romana Piskorza jest bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego polegająca na nieudzieleniu pełnej informacji na wniosek z dnia 6 września 2015 r. Skarżący zakwestionował bowiem jakość udzielonej informacji uznając, że jest ona niepełna co do wykształcenia psychologów zatrudnionych w Zakładzie Karnym, skoro nie podaje jaką posiadają specjalizację, a ponadto nie udzielono mu odpowiedzi na pytanie dotyczące stażu (pkt 3 wniosku) tych psychologów.

W związku z tak rozumianą skargą wyjaśnić należy na wstępie, że najogólniej rzecz ujmując, zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie przyjmuje się zgodnie, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy zobowiązany organ nie podejmuje czynności nakazanej prawem w prawem przewidzianym terminie.

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w przypadku skierowania pisemnego wniosku o udzielenie informacji publicznej, wyróżnia się, w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych, konkretne działania podmiotu, do którego wniosek taki został skierowany. Mianowicie, podmiot ten powinien:

1)

udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia. Organ dokonuje tego w formie czynności materialno-technicznej (pismem) lub

2)

poinformować (pismem) wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 cytowanej ustawy), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 ustawy) lub

3)

odmówić udostępnienia informacji lub umorzyć postępowanie w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 stosownie do treści art. 16 ustawy, czego dokonuje w formie decyzji administracyjnej (w przypadku podmiotów niebędących organami władzy publicznej art. 16 ustawy stosuje się odpowiednio na mocy odesłania z art. 17 ust. 1) albo

4)

odmówić udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ustawy.

Zobowiązany podmiot działań tych winien dokonać w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z ustawy (art. 13), zachowując sposób udostępnienia określony przez wnioskodawcę.

Dopiero stwierdzenie braku podjęcia przez zobowiązany podmiot, będący adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej, któregokolwiek z wyżej wskazanych działań, zgodnych oczywiście z przepisami ustawy i podjętych w jej granicach, uzasadnia skuteczność stawianego skargą zarzutu bezczynności podmiotu zobowiązanego.

Zaznaczyć trzeba, że błędne jest stanowisko Dyrektora Zakładu Karnego

, wyrażone w odpowiedzi na skargę, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje wyłącznie na decyzję wydaną w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W przypadku bowiem milczenia (niewydania w terminie ustawowym decyzji lub niepodjęcia odpowiedniej czynności materialno-technicznej) przez zobowiązany podmiot lub nieudostępnienia przez ten podmiot informacji wyczerpującej zakres wniosku, wnioskodawcy służy prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Kwestię dopuszczalności skargi wniesionej przez Romana Piskorza należy odróżnić od zagadnienia jej zasadności.

W ocenie Sądu skarga ta jest niezasadna, ponieważ Dyrektor Zakładu Karnego nie był bezczynny.

Po pierwsze, organ ten udzielił skarżącemu na piśmie, z zachowaniem terminu 14 dni, odpowiedzi na wszystkie trzy pytania sformułowane we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wbrew przy tym wywodom pełnomocnika skarżącego, Dyrektor ZK nie miał obowiązku wydania w sprawie decyzji administracyjnej, ponieważ - jak wynika z pisma stanowiącego odpowiedź na wniosek - nie powołał się w nim na przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p. określający ustawowe przypadki wyłączenia udostępnienia żądanej informacji i stanowiący w związku z tym podstawę prawną wydania decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy. Z tego względu bezprzedmiotowe są wywody podnoszone przez pełnomocnika skarżącego na okoliczność braku podstaw do stosowania w niniejszej sprawie przez organ zobowiązany wyłączenia, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Po drugie, organowi nie można przypisać bezczynności ze względu na jakość udzielonej odpowiedzi, która jest kwestionowana skargą. W ocenie skarżącego, w odpowiedzi na swój wniosek powinien on uzyskać informację o posiadanej przez konkretnych psychologów specjalizacji, przynależności do Regionalnej Izby Psychologów oraz o odbytym przez nich stażu ze wskazaniem jego patrona ("pod czyim okiem"). Co do zasady przyjąć należy, że kwestie związane z wykształceniem funkcjonariuszy publicznych (do których zaliczani są funkcjonariusz Służby Więziennej z mocy art. 115 § 13 pkt 7 Kodeksu karnego) są lub mogą być informacją publiczną podlegająca udostępnieniu. Rzecz jednak w tym, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ma obowiązek udostępnienia informacji posiadanej w związku z prowadzoną działalnością z udziałem tych funkcjonariuszy publicznych, nie ma natomiast obowiązku poszukiwania takiej informacji lub jej wytworzenia.

Po trzecie, z treści udzielonej skarżącemu informacji, a także z odpowiedzi na skargę wynika, że Dyrektor ZK wskazał, że osoby te posiadają dyplom ukończenia studiów wyższych z tytułem magistra psychologii. W ocenie Sądu odpowiedź ta była pełna, ponieważ organ ten nie miał obowiązku posiadania informacji, których udostępnienia domagał się skarżący w pkt 2 i 3 wniosku.

Kandydat na funkcjonariusza Służby Więziennej zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 1-3 (organ w odpowiedzi na skargę omyłkowo wskazał art. 29 ust. 2) ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1415) powinien przedłożyć wypełnioną ankietę personalną, świadectwa pracy lub służby, dokumenty potwierdzające posiadane wykształcenie, kwalifikacje zawodowe i specjalistyczne.

Z Tabeli Nr 4 załącznika do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 lutego 2011 r. w sprawie stanowisk służbowych oraz stopni funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 2015 r. poz. 544), wynika, że wymagania co do wykształcenia funkcjonariuszy Służby Więziennej powiązane są ze stopniem Służby Więziennej, stanowiskiem służbowym, stażem służby. Wymóg posiadania przez psychologa będącego funkcjonariuszem Służby Więziennej wykształcenia wyższego o kierunku psychologia dotyczy wszystkich stopni i stanowisk, natomiast obowiązek odbycia określonego w rozporządzeniu szkolenia specjalistycznego wymagany jest w odniesieniu do stopni wyższych niż porucznik Służby Więziennej, co wiąże się ze stanowiskiem wyższym niż młodszy psycholog. Tak wiec, wbrew przekonaniu skarżącego, nie każdy psycholog będący funkcjonariuszem służby więziennej musi legitymować się szkoleniem specjalistycznym (z zakresu prowadzenia oddziaływań psychologicznych lub terapeutycznych). Należy przy tym wyjaśnić, że wykonywanie zawodu psychologa w Służbie Więziennej, jak wynika to ze wskazanego wyżej rozporządzenia, nie wymaga zaliczenia wstępnego stażu w tym zawodzie pod okiem innego psychologa.

Po czwarte, przepisy ustawy o Służbie Więziennej oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze nie obligują kandydata do Służby oraz funkcjonariusza tej Służby do informowania dyrektora zakładu karnego o przynależności do samorządu zawodowego (Regionalnej Izby Psychologów).

W tym stanie prawnym, informacje, których udostępnienia żądał skarżący wykraczały przedmiotowo poza zakres informacji jakie Dyrektor Zakładu Karnego powinien posiadać w związku z pełnieniem w tej jednostce penitencjarnej służby przez psychologów wskazanych we wniosku R. P. z dnia 6 września 2015 r. Dlatego sposób jaki załatwił wniosek skarżącego nie może zostać zakwalifikowany jako bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.

Z tych wszystkich względów należało skargę uznać za niezasadną.

Dlatego Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W przedmiocie wynagrodzenia na rzecz radcy prawnego ustanowionego na zasadzie prawa pomocy (pkt II sentencji) orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 490) w związku z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.