Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1811079

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 24 sierpnia 2015 r.
II SAB/Po 95/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Elwira Brychcy.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 marca 2015 r. oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 stycznia 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Skarżący T. K. został wezwany do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 września 2014 r. wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie (...) zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Postanowieniem z 1 czerwca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazano, że w aktualnie złożonym formularzu o prawo pomocy wbrew obowiązkowi podania dokładnych danych o stanie majątkowym, dochodach i o stanie rodzinnym, ponownie nie uczynił zadość powyższemu obowiązkowi, o czym był informowany w toku postępowania o prawo pomocy.

Skarżący złożył w ustawowym terminie sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza, wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący powtórzył, że niczego nie posiada.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W świetle ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej reguły jest w szczególności prawo pomocy.

Zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak wynika przy tym z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 246 § 1 p.p.s.a., że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: (1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; (2) w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być złożony w myśl art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a. na urzędowym formularzu i zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony i niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte w tym wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatnych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana na mocy art. 255 p.p.s.a. do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednocześnie wskazać należy, że to przepis art. 255 p.p.s.a. nadaje kompetencję do wezwania strony o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez złożenie oświadczeń wiedzy oraz o przedłożenie dokumentów źródłowych, co z mocy tego przepisu powoduje powstanie obowiązku po stronie wnioskodawcy o przedłożenie tychże wyjaśnień i dokumentów ("...strona jest obowiązana złożyć na wezwanie...").

W tym miejscu Sąd podkreśla, że dokumenty źródłowe oraz dodatkowe oświadczenia na poparcie swojego stanowiska, przedłożyć powinna strona ubiegająca się o skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy ze środków publicznych, na której ciąży obowiązek wykazania w sposób nie budzący wątpliwości, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania sądowoadministracyjnego (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd zauważa, że T. K. ponownym wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu, zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata i radcy prawnego (k. 93-94 akt sadowych). W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący powołał się na brak środków na opłacenie kosztów sądowych i pełnomocnika z wyboru. Brak osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowy. Brak prowadzenia własnego gospodarstwa domowego, brak dochodów, brak oszczędności i brak majątku. Podawał, że korzysta z ofiarności innych osób, korzysta za możliwości pobytu u innych osób. W części szczegółowej wniosku poprzez zakreślenia oraz wpisanie w rubrykach wniosku "brak" wskazał, że nie posiada żadnej rodziny, nie ma żadnych nieruchomości, zasobów finansowych i przedmiotów wartościowych oraz nie osiąga żadnego dochodu.

Oceniając z tej perspektywy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości, Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Jak sygnalizowano powyżej, art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uzależnia przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie osobie fizycznej od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia tej okoliczności, a niewywiązanie się z tego obowiązku rodzi dla wnioskodawcy ujemne konsekwencje w postaci negatywnego załatwienia wniosku o przyznanie omawianego formy wsparcia ze środków publicznych. Rolą skarżącego jest zatem chociażby podanie gdzie mieszka, jaką pomoc otrzymuje, w jakiej formie i wysokości, celem potwierdzenia podnoszonych przez niego twierdzeń. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątku od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę własnych kosztów postępowania.

Ponadto wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać rzetelne oraz kompletne informacje o sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Taka konkluzja wynika wprost z art. 252 § 1 p.p.s.a. i art. 255 p.p.s.a., które zostały przytoczone wyżej. Tym samym do udzielenia omawianego wsparcia ze środków publicznych nie wystarczą jedynie oświadczenia skarżącego o "braku wszystkiego". W tym miejscu trzeba także zaznaczyć, że ustawodawca wyraźnie wymaga w art. 252 § 1 p.p.s.a. ujawnienia przez wnioskodawcę stanu rodzinnego, czemu konsekwentnie skarżący sprzeciwia się. Korzystanie z gospodarstwa domowego i zamieszkanie u innych osób oznacza, że w istocie prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z tymi osobami w rozumieniu przepisów prawa pomocy, przy czym tymi osobami mogą być także osoby obce (por. post NSA z 25 marca 2015 r., sygn. akt I OZ 252/15, dostępne www.orzeczeni.nsa.gov.pl).

Pomimo złożenia odpowiedzi na wezwanie skarżący nie przedstawił wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej w celu zbadania, czy zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy chociażby w części. Nadal prezentuje postawę w istocie uchylającą się od udzielenia odpowiedzi na temat sytuacji finansowej osób, które go utrzymują.

W konsekwencji, należy uznać, że T. K., pomimo pouczenia nie wykazał w żaden sposób, że okoliczności wskazane we wniosku o prawo pomocy i jego uzupełnieniu znajdują swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Złożenie jedynie oświadczenia o "braku czegokolwiek" w zestawieniu z okolicznością, że utrzymują go osoby trzecie jest niewystarczające w świetle art. 252 § 1 p.p.s.a. i art. 255 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do przyznania mu prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., art. 252 § 1 p.p.s.a., art. 255 p.p.s.a., w zw. z art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.