Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2011726

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie
z dnia 10 marca 2016 r.
II SAB/Ol 40/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzenna Glabas.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. W. na niezałatwienie w terminie przez Wojewodę wniosku o przyznanie pomocy finansowej na skutek sprzeciwu skarżącego od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2015 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o zwolnienie z opłat sądowych postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. WSA/pos.1- sentencja postanowienia

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 29 czerwca 2015 r. W. W. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Wojewody w załatwieniu jego wniosku z dnia 14 stycznia 2015 r. o przyznanie pomocy finansowej. W skardze tej skarżący zawarł wniosek o zwolnienie z opłat sądowych.

W związku z tym skarżącemu wysłano formularz PPF wraz z wezwaniem do jego wypełnienia i złożenia w terminie 7 dni. Przesyłka po dwukrotnym awizowaniu (24 listopada i 2 grudnia 2015 r.) została zwrócona przez urząd pocztowy z adnotacją, że nie podjęto jej w terminie.

Wobec powyższego, zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2015 r., referendarz sądowy w tutejszym Sądzie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 257 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a.

W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia, podnosząc, że nie doręczono mu wskazanej przesyłki, a także żadnego awiza na ten temat. Opisał przypadki wadliwych doręczeń, do jakich dochodziło w okolicy. Do sprzeciwu załączył wypełniony formularz - Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, stanowiący załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 2014 r. (poz. 366).

W wykonaniu zarządzenia z dnia 3 lutego 2016 r., skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, decyzję o przyznaniu renty rodzinnej z dnia 6 sierpnia 2015 r., oświadczenie, że nigdzie nie pracuje i nie posiada rachunków bankowych, zaświadczenie o korzystaniu z pomocy społecznej w 2015 r. oraz zestawienie ponoszonych wydatków.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.

Stosownie do art. 199 p.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego, natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest wyłącznie od trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy i dla rozstrzygnięcia w tym zakresie nie może mieć znaczenia przedmiot zaskarżenia, czy przekonanie strony o trudnej sytuacji materialnej. Użycie w zacytowanym przepisie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że spełnienie przesłanek określonych w tym unormowaniu obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji w której wnioskodawca uprawdopodobni brak środków na poniesienie jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Przekonuje o tym sformułowanie "gdy wykaże". Innymi słowy to na stronie postępowania, wnioskującej o udzielenie prawa pomocy, spoczywa inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia jej wniosku. Strona powinna przekonać sąd, że jej sytuacja materialna uprawnia do otrzymania prawa pomocy. Służyć temu ma rzetelnie wypełniony wniosek PPF. Strona obowiązana jest podać w nim precyzyjnie informacje odpowiadające prawdzie, które umożliwią ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jeżeli zawarte we wniosku oświadczenia nie są w tym zakresie wystarczające lub budzą wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Komentarz, wyd. 2 LexisNexis, Warszawa 2006, str. 527). W konsekwencji do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wnioskodawca musi udzielić wyczerpujących informacji, które umożliwią ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz uprawdopodobnią jego trudną sytuację materialną.

Należy przy tym podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04,) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy winny być interpretowane w sposób ścisły, a udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).

Z oświadczeń skarżącego i przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący ma 64 lata, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego jedynym źródłem dochodu jest renta rodzinna przyznana na stałe w kwocie 1003,59 zł brutto. Po odliczeniu podatku i składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zajęcia komorniczego w kwocie 250,89 zł, skarżący otrzymuje kwotę 605,38 zł. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem działki rolnej o pow. 1,16 ha, zabudowanej w 1987 r. fermą drobiu z pomieszczeniami socjalnymi, w których zamieszkuje. Od 2003 r. ferma zajęta jest przez komornika. Z przedłożonego przez stronę zestawienia wydatków na leki i media wynika, że przewyższają one uzyskiwany dochód. W 2015 r. skarżący korzystał z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarżący nie posiada środków majątkowych umożliwiających poniesienie kosztów postępowania. Powyższe uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z tych też względów, na podstawie przytoczonych przepisów, orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.