Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 9 września 2005 r.
II SAB/Lu 47/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor.

Sędziowie Asesorzy, WSA: Wojciech Kręcisz (spr.), Bogusław Wiśniewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2005 r. sprawy ze skargi A. J. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie zasiłku na leki oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

A. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie złożonego przez niego wniosku z dnia 13 maja 2005 r. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej poprzedzając skargę zażaleniem z dnia 6 czerwca 2005 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W swojej skardze skarżący zarzucał organowi administracji przewlekłe, biurokratyczne postępowanie w sprawie jego wniosku podnosząc, iż do dnia 16 czerwca 2005 r. organ nie zajął stanowiska w jego sprawie i sprawy tej nie rozstrzygnął. Podnosił również, iż kilkakrotnie zabiegał o wyjaśnienie powodu zwłoki w załatwieniu jego sprawy, ale bezskutecznie, albowiem otrzymywał informację, że nie upłynął jeszcze ustawowy termin do załatwienia sprawy z jego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wnosił o oddalenie skargi, jako niezasadnej. Uzasadniając swoje stanowisko, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej podnosił, iż skarga A. J. nie jest zasadna, albowiem organ administracji załatwił sprawę z wniosku skarżącego zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. wydając w dniu 8 czerwca 2005 r. dwie decyzje administracyjne i postanowienie o zawieszeniu postępowania oraz w dniu 9 czerwca 2005 r. kolejną, trzecią decyzję.

W odpowiedzi na skargę wskazano, iż w dniu 13 maja 2005 r. A.J. wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy dla rodziny wskazując, iż oczekiwanymi przez niego formami pomocy, o którą zabiega są: pomoc w ramach rządowego programu "Posiłek dla potrzebujących" dla A., A. i G. w miesiącu maju 2005 r. dla A., A., G. i E. w miesiącu czerwcu 2005 r.; zasiłek okresowy w miesiącach maju i czerwcu 2005 r.; zasiłek celowy na wykupienie recept z miesiąca kwietnia i maja 2005 r. Następnie wskazano, iż wywiad środowiskowy przeprowadzony został w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i jego rodziny w dniu 16 maja 2005 r., a ponadto, iż w trakcie wywiadu środowiskowego dołączone zostały dokumenty w postaci oświadczeń o dochodach G., A. i A. J. za miesiąc maj 2005 r. W trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego zaproponowano również rodzinie wnioskodawcy skorzystanie z możliwości wyjazdu na kolonie letnie dla córki M.

W odpowiedzi na skargę wskazano również, iż w toku toczącego się postępowania administracyjnego, w dniu 25 maja 2005 r. do organu administracji wpłynęły odwołania A. J. od trzech decyzji z dnia 11 maja 2005 r., do których to odwołań dołączone zostały dokumenty w postaci: kserokopii rachunku za leki z dnia 15 maja 2005 r., kserokopii zaświadczenia ZUS z dnia 25 maja 2005 r., kserokopii opłat czynszu. Wskazano również, iż w dniu 31 maja 2005 r. Miejski Ośrodek Pomocy społecznej wystąpił do Zespołu Szkół Agrobiznesu w K. o przesłanie zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia syna wnioskodawcy, A., za miesiąc maj 2005 r., które to zaświadczenie w oryginale dostarczył osobiście do MOPS w dniu 2 czerwca 2005 r. wnioskodawca A. J. Tego samego dnia złożył on również kolejny wniosek o przyznanie pomocy w formie: zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia w miesiącu maju i czerwcu 2005 r., zasiłku okresowego w miesiącu czerwcu, lipcu i sierpniu 2005 r., "Posiłku dla potrzebujących" dla E., A., G. i A. J. w miesiącu czerwcu oraz dla K., M., Ł., E., G., A. i A. J. w miesiącu lipcu i sierpniu 2005 r., dołączając do wniosku kserokopie trzech rachunków za leki, z których jeden, z dnia 14 maja 2005 r. został już dołączony do poprzedniego wniosku o przyznanie pomocy. W toku toczącego się postępowania, w dniu 6 czerwca 2005 r. pracownik socjalny MOPS przyjął od A. J. oświadczenie na okoliczność braku zmiany sytuacji rodziny od chwili przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 16 maja 2005 r. W dniu 8 czerwca 2005 r. A. J. złożył zaś kolejny wniosek o rozszerzenie pomocy finansowej na pokrycie kosztów energii elektrycznej dołączając do niego kserokopie faktury Zakładu Energetycznego w P. z dnia 7 czerwca 2005 r.

Jak podniesiono w odpowiedzi na skargę, na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wydał następujące decyzje: decyzję z dnia 8 czerwca 2005 r. nr (...) przyznającą zasiłek celowy w ramach rządowego programu "Posiłek dla potrzebujących" w wysokości po 60 zł miesięcznie, na zakup żywności lub posiłków na okres od maja do czerwca 2005 r. (wnioski z dnia 13 maja i 2 czerwca 2005 r.); decyzję z dnia 8 czerwca 2005 r. nr (...) przyznającą zasiłek okresowy w wysokości 100 zł na miesiąc czerwiec (wnioski z 12 maja i 2 czerwca 2005 r.); decyzję z dnia 9 czerwca 2005 r. nr (...) przyznającą zasiłek celowy w wysokości 150 zł na częściowe pokrycie kosztów leczenia (rachunki za maj i czerwiec) oraz na częściowe pokrycie kosztów energii elektrycznej w miesiącu czerwcu 2005 r. (wnioski z dnia 13 maja, 2 czerwca i 8 czerwca 2005 r.). Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2005 r. nr (...) zawieszono postępowanie w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego w miesiącu maju 2005 r. Decyzje te oraz postanowienie o zawieszeniu postępowania nadane zostały do adresata przesyłką poleconą za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 9 czerwca 2005 r., po czym w związku z nieobecnością adresata awizowane były w dniu 13 czerwca 2005 r. Adresat odebrał je osobiście w Urzędzie Pocztowym w P. w dniu 21 czerwca 2005 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W przekonaniu Sądu, skarga A. J. nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli działalności administracji publicznej, w przedmiotowej sprawy kontroli działania Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w kontekście zarzutów formułowanych w skardze, zasadnie należy odwołać się do treści przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w świetle którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przywołany przepis ma podstawowe znaczenie dla określenia zakresu kognicji Sądu. W jego świetle, prawem a także obowiązkiem Sądu jest dokonanie kontroli opartej na kryterium zgodności z prawem działań lub zaniechań administracji i to niezależnie od tego, czy dany konkretny zarzut przedstawiony został w skardze. Oznacza to, iż Sąd nie jest związany i skrępowany sposobem sformułowania skargi, przywołanymi w niej argumentami, podnoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Jest natomiast związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona. Tym samym granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczane przez kryterium legalności działań administracji publicznej, z drugiej zaś przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego danego stosunku administracyjno prawnego, którego sprawa dotyczy - skarga ma, więc wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (bezczynności), a właściwych czynników determinujących - w płaszczyźnie prawnej - zakres kognicji Sądu upatrywać należy w przesłance zaskarżania aktów i czynności (bezczynności) organów administracyjnych. Jest nią kryterium zgodności z prawem spełniające w tej płaszczyźnie funkcje granic, w jakich następuje rozpoznanie skargi.

W świetle powyższego orzekając w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

W przekonaniu Sądu, jak wynika z lektury akt sprawy, zasadnie należy stwierdzić, iż wbrew zarzutowi skargi, organ administracji publicznej - Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej - nie pozostawał i nie pozostaje w bezczynności. O zasadności tego stanowiska przekonuje szereg istotnych argumentów.

W sprawie niniejszej, poza sporem jest, iż skarżący A. J. wystąpił w dniu 13 maja 2005 r. (data wpływu) do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskami o przyznanie pomocy dla rodziny wskazując we wniosku, iż oczekiwanymi przez niego formami pomocy jest pomoc w ramach rządowego programu "Posiłek dla potrzebujących" dla A., A. i G. w miesiącu maju 2005 r. dla A., A., G. i E. w miesiącu czerwcu 2005 r., jak również zasiłek okresowy w miesiącach maju i czerwcu 2005 r., a ponadto zasiłek celowy na wykupienie recept z miesiąca kwietnia i maja 2005 r. W dacie tej też, tj. w dacie 13 maja 2005 r. doszło do wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku A. J. (art. 61 § 3 k.p.a.). Od tej też daty rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca (art. 35 § 3 k.p.a.).

W kontekście wyżej wskazanych przepisów, jak również przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej regulujących szczegółowy tryb postępowania organów administracji publicznej w sprawach z pomocy społecznej, w tym zasady postępowania dowodowego, zwłaszcza zaś zasady i tryb przeprowadzania wywiadu środowiskowego istotnego z punktu widzenia ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i dochodowej, gdy skonfrontować je z trybem postępowania organu administracji publicznej w sprawie z wniosku A. J. nie sposób zasadnie podzielić zarzutów formułowanych w skardze, a wyrażających się, w przekonaniu skarżącego, w przewlekłym i biurokratycznym załatwianiu sprawy. Wszak przecież, jak wynika z akt sprawy, w związku z wystąpieniem A. J. w sprawie z jego wniosku z dnia 13 maja 2005 r. wszczęte zostało postępowanie administracyjne, w toku, którego przeprowadzony został w dniu 16 maja 2005 r. wywiad środowiskowy. Nie jest również sporne, iż Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej procedując w sprawie rozstrzygnął w przedmiocie żądania skarżącego decyzjami: 1) z dnia 8 czerwca 2005 r. nr (...) o przyznaniu zasiłku celowego w ramach rządowego programu "Posiłek dla potrzebujących" w wysokości po 60 zł miesięcznie, na zakup żywności lub posiłków na okres od maja do czerwca 2005 r.; 2) z dnia 8 czerwca 2005 r. nr (...) o przyznaniu zasiłku okresowego w wysokości 100 zł na miesiąc czerwiec; 3) z dnia 9 czerwca 2005 r. nr (...) o przyznaniu zasiłku celowego w wysokości 150 zł na częściowe pokrycie kosztów leczenia (rachunki za maj i czerwiec) oraz na częściowe pokrycie kosztów energii elektrycznej w miesiącu czerwcu 2005 r. - w tym kontekście, zważywszy zwłaszcza na daty wydania tychże decyzji znamienne jest i to, że przecież rozstrzygały one również w przedmiocie żądań, z którymi skarżący wystąpił we wnioskach z 2 i 8 czerwca 2005 r., co zarzut przewlekłości i biurokratyzmu postępowania tym bardziej czyni nietrafnym i niezasadnym.

W związku z powyższym, gdy skonfrontować datę wystąpienia A.J. z wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej - 13 maja 2005 r. - z datami załatwienia spraw z jego wniosku - 8 i 9 czerwca 2005 r. - w przekonaniu Sądu brak jest jakichkolwiek przekonujących i racjonalnych podstaw, ku temu, iżby zasadnie bronić tezy, że organ administracji publicznej pozostawał w bezczynności. W tym kontekście podkreślić należy, iż nie może być uznany za słuszny i trafny zarzutu skarżącego, że działanie organu administracji w jego przekonaniu charakteryzowało się przewlekłością i biurokratyzmem. Zarzut jest chybiony z tego względu, że przecież, abstrahując od wyżej już wskazanych niespornych okoliczności potwierdzających zasadność stanowiska o braku zwłoki w załatwieniu sprawy A. J. z jego wniosku z dnia 13 maja 2005 r., organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Zasada legalizmu działania, jako bezwzględnie obowiązująca, obowiązuje również w wymiarze stosowania przepisów postępowania, do przestrzegania których organu administracji publicznej są zobowiązane i nie może podlegać żadnym wyłączeniom, czy też ograniczeniom. W tym kontekście uznać należy, że zarzut skarżącego formułowany jest tylko i wyłącznie w oparciu o jego subiektywne oceny i nie sposób zasadnie bronić tezy, iżby działaniu organu administracji publicznej realizującemu nakaz wynikający z przepisu art. 6 k.p.a. - w tym kontekście w zakresie odnoszącym się do zasad i trybu postępowania, zasad postępowania dowodowego, formy rozstrzygnięcia - zarzucać przewlekłość i biurokratyzm.

W przekonaniu Sądu, brak jest również jakichkolwiek podstaw, iżby zasadnie można było zarzut przewlekłości postępowania w sprawie łączyć z datą skutecznego doręczenia skarżącemu wyżej wskazanych decyzji. Ich doręczenie w dniu 21 czerwca 2005 r. nastąpiło w sposób prawidłowy z uwzględnieniem przepisów Rozdziału 8 "Doręczenia" kodeksu postępowania administracyjnego, zwłaszcza zaś przepisu art. 39 w związku z art. 46 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem między innymi przez pocztę, a więc tak, jak w sprawie niniejszej - skarżący pokwitował odbiór adresowanych do niego decyzji w dniu 21 czerwca 2005 r. odbierając je osobiście w Urzędzie Pocztowym w P., po uprzednim ich awizowaniu w dniu 13 czerwca 2005 r.

W tym stanie rzeczy, zważywszy na wyżej wskazane niesporne fakty, zwłaszcza zaś fakt wszczęcia z wniosku skarżącego postępowania administracyjnego i zakończenia tego postępowania w terminie i w formie przewidzianymi przepisami obowiązującego prawa, nie sposób zasadnie bronić tezy, iżby Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pozostawał w jakiejkolwiek bezczynności. Skoro, bowiem doszło do wydania w terminie decyzji i doręczenia jej zainteresowanemu, brak jest jakichkolwiek przekonujących argumentów, które mogłyby uzasadniać tezę przeciwną, a mianowicie, że organ administracji publicznej pozostawał w zwłoce.

W sprawie niniejszej, w przekonaniu Sądu, kolejnym argumentem świadczącym o niezasadności skargi A.J. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej jest również i to, że gdy zważyć na datę wystąpienia ze skargą na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - 16 czerwca 2005 r. (co poprzedzone zostało zażaleniem do SKO z dnia 6 czerwca 2005 r.) - i skonfrontować ją z datą wydania decyzji w sprawie, tj. datą załatwienia sprawy - 8 i 9 czerwca 2005 r. - datą wysłania przesyłki do adresata - 9 czerwca 2005 r. - datą jej awizowania z powodu nieobecności adresata - 13 czerwca 2005 r. - datą doręczenia skarżącemu wskazanych wyżej decyzji - 21 czerwca 2005 r. - okazuje się, iż skarżący wystąpił ze skargą na bezczynność organu administracji publicznej po wydaniu decyzji i po ich pierwszym awizowaniu, a przed ich odebraniem w dniu 21 czerwca 2005 r.

W przekonaniu Sądu, w świetle wyżej wskazanych faktów, ich oceny i wniosków z niej wynikających, Sąd uznał, iż brak jest jakichkolwiek racjonalnych podstaw ku temu, iżby zasadnie można było uczynić zadość żądaniu skarżącego. Wbrew zarzutom skargi Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nie pozostawał w bezczynności w załatwieniu sprawy A. J., a jego skarga, jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.