Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2508985

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 21 czerwca 2018 r.
II SAB/Kr 22/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator.

Sentencja

Kraków, dnia 21 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2018 r. odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2018 r. w ten sposób, że:

1.

zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości;

2.

ustanowić skarżącemu adwokata z urzędu

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania Inspektor Nadzoru Budowlanego.

We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wynosi 1.643,64 zł. Skarżący jest właścicielem domu o pow. 140 m2 ora starego (...).

W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, iż jest 82-letnim niepełnosprawnym emerytem, po (...), ma (...). Nie prowadzi działalności gospodarczej - (...) od 5 lat. Wnosi o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie pomocy prawnej, gdyż nie jest w stanie zadbać o swoje interesy, w związku z chorobą i wiekiem. Skarżący określił wykaz koniecznych zobowiązań i wydatków miesięcznych jakie ponosi, opłata za prąd - 351 zł (okres zimowy), woda - 32,00 zł, opał na zimę - 1.750 zł, lekarstwa - 156 zł, koszty wyżywienia - 950 zł, opłata roczna za dom z ogrodem - 548 zł (46 zł miesięcznie). W terminie otwartym do uzupełnienia wniosku skarżący złożył ponownie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w którym zawarte są informacje stanowiące odpowiedź na wezwanie referendarza o jego uzupełnienie. Skarżący wyjaśnił, miedzy innymi, iż (...), o który została zapytany zarejestrowany jest na kuzyna P. J.

Do wniosku skarżący dołączył kserokopie następujących dokumentów: zeznanie podatkowe za rok 2017, decyzje z dnia 15 kwietnia 2011 r. o wykreślenie z ewidencji gospodarczej (...), faktura za lekarstwa z 2016 r. i z lutego 2018 r. na kwotę 33.08 zł dwie karty informacyjne z leczenia skarżącego w (...) z kwietnia 2017 r. i września 2017 r. odcinek opłaty za prąd z listopada 2017 r. - 351 zł, zaświadczenie Komendanta Powiatowej Starzy Pożarnej w (...) z dnia 28 kwietnia 2015 r. zaświadczające, że dnia (...) kwietnia 2015 r. w miejscowości (...), ul. (...) miał miejsce pożar budynku mieszkalnego.

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2018 r. referendarz sądowy oddalił wniosek A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący wezwany do wyjaśnienia czy prowadzi działalność gospodarczą - (...) z siedzibą w (...), ul. (...) odpowiedział, iż (...) jest zarejestrowany na kuzyna P. J.

Tymczasem jak wynika z dostępnych środków przekazu skarżący w dniu 1 sierpnia 2016 r. zarejestrował niezależnie od wcześniej prowadzonej działalność gospodarczą -(...). Co prawda skarżący dołączył do wniosku decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 15 kwietnia 2011 r., ale dotyczy ona firmy (...). Nie wyjaśnił więc sposób nie budzący wątpliwości czy działalność tą prowadzi nadal czy też nie, ewentualnie czy na jego działce prowadzi ją ktoś inny.

Od powyższego postanowienia A. B. wniósł sprzeciw. Stwierdził, że postanowienie referendarza sądowego jest dla niego krzywdzące. Do sprzeciwu dołączył wydruk z CEIDG potwierdzający zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą (...) z dniem 1 sierpnia 2016 r. Ponadto z załączonego oświadczenia wyraźnie wynika, że dom skarżącego jest częściowo zniszczony, spaleniu bowiem uległa część mieszkalna, konstrukcja dachu oraz elementy wyposażenia gospodarstwa domowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.), sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej.

Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Należy przy tym zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa.

Zdaniem Sądu dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym oświadczenia wnioskodawcy złożone na etapie wniesienia sprzeciwu, wydruk z CEIDG potwierdzający zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, zaświadczenie Komendanta Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w (...) potwierdzające zniszczenie domu na skutek pożaru, a także załączone faktury umożliwiają uznanie, że sytuacja wnioskodawcy nie pozwala mu obecnie na poniesienie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie oraz na pokrycie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący jest osoba w podeszłym wieku, schorowaną, jego jedynym źródłem dochodu jest emerytura w kwocie 1.643,64 zł, która musi wystarczyć na pokrycie bieżących rachunków i kosztów życia codziennego.

Mając na względzie przytoczoną argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.