Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2695823

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim
z dnia 3 lipca 2019 r.
II SAB/Go 134/19
Orzeczenie rażącego naruszenia prawa.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Ruszyński.

Sędziowie WSA: Krzysztof Dziedzic (spr.), Asesor Jarosław Piątek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia (...) na bezczynność Dyrektora Ośrodka Medycyny Pracy w (...) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej

I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Ośrodka Medycyny Pracy do załatwienia wniosku skarżącego z dnia (...),

II. stwierdza, że Dyrektor Ośrodka Medycyny Pracy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,

III. zasądza od Dyrektora Ośrodka Medycyny Pracy na rzecz skarżącego kwotę 177 (sto siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z (...) kwietnia 2019 r. Stowarzyszenie (...), reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pacy (...) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze zarzucono naruszenie:

1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie jakim stanowi normatywną podstawę do udostępnienia informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa,

2) art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 z późn. zm., dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej przez skarżony podmiot.

Skarżące Stowarzyszenie wniosło o:

1) zobowiązanie podmiotu zobowiązanego do rozpatrzenia wniosku z (...) marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej,

2) zasądzenie od podmiotu zobowiązanego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych,

3) stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,

4) rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że (...) marca 2019 r. Stowarzyszenie złożyło do podmiotu zobowiązanego wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanów faktur za zakup ze środków publicznych papieru w formacie A4 w czwartym kwartale 2018 r. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wniósł o przesłanie informacji w formie elektronicznej na wskazany adres e-mail. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., termin do udostępnienia przedmiotowych informacji upłynął 8 kwietnia 2019 r. Pomimo upływu tego terminu podmiot skarżony, do którego został skierowany wniosek, nie udostępnił informacji publicznej, o którą wnioskowało Stowarzyszenie.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, nieobciążanie strony kosztami postępowania oraz uznanie, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarga w przedmiotowej sprawie wpłynęła do organu 16 kwietnia 2019 r. i dopiero wówczas powzięto wiadomość o skierowanym do organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, po czym przesłano żądaną informację wnioskodawcy niezwłocznie tj. 17 kwietnia 2019 r. Z uwagi na udzielenie informacji zgodnie z wnioskiem organ wniósł o umorzenie postępowania i nieobciążanie kosztami postępowania.

Pismem z (...) maja 2019 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę potrzymał złożoną skargę, wskazując, iż wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie musi spełniać wymogów formalnych przewidzianych przepisami k.p.a. i może zostać złożony za pośrednictwem e-maila. Pełnomocnik strony skarżącej dodał, iż skarżąca prowadzi działania mające na celu ograniczenie kosztów funkcjonowania administracji i podmiotów publicznych, w tym związane z użyciem papieru. Jednocześnie dodał, iż z pytaniem dotyczącym zakupu papieru wystąpił do wszystkich jednostek organizacyjnych województwa (...), celem uzyskania kompleksowej informacji w tym zakresie. W pozostałym zakresie skarżący wniósł jak w skardze, w tym również o zasądzenie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, na które składa się równowartość uiszczonego wpisu sądowego (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz oplata od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł). Skarżący za nieuzasadniony uznał wniosek organu o nieobciążanie kosztami, gdyż na skutek skargi udzielona została żądana informacja.

W kolejnym piśmie z (...) czerwca 2019 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (...) w zakresie rozpoznania wniosku z (...) marca 2019 r. złożonego przez Stowarzyszenie (...) o udostępnienie informacji publicznej.

W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Ośrodka jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zaś żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Bezsporne jest również to, że żądana informacja została skarżącemu udzielona dopiero 17 kwietnia 2019 r. a więc już po wniesieniu skargi (przesyłkę zawierającą skargę na bezczynność nadano 12 kwietnia 2019 r.)

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność istotny jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, czyli tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., podlega postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania żądanej czynności (o czym orzeczono w punkcie I wyroku).

Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi. W związku z tym Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - ustalił, że podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności i jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II wyroku). Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zwłoka w rozpoznaniu wniosku skarżącego nie była skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego. Sąd wziął również pod uwagę, że Ośrodek nie jest podmiotem wyspecjalizowanym w sprawach z zakresu informacji publicznej i tego typu postępowania stanowią dla niego nietypową materię.

O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a. W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w łącznej wysokości 177 zł, Sąd zaliczył wpis od skargi - 100 zł, ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.), opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 60 zł, odpowiadające 1/8 stawki minimalnej, określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Sąd uznał bowiem, iż w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie normy art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd w uzasadnionych przypadkach może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przywołany przepis dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej. Zastosowanie omawianej normy ustawowej pozostawione zostało uznaniu sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Należy przy tym wskazać, że dla wykładni art. 206 p.p.s.a. pomocne są rozważania poczynione w orzecznictwie sądowym na temat rozumienia szczególnie uzasadnionych przypadków, o których mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. W wyroku NSA z 25 września 2009 r., sygn. akt I FSK 643/08, LEX nr 594128 wskazano, że za przesłankę odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości uznaje się rozpoznanie kilku jednobrzmiących skarg kasacyjnych przy uwzględnieniu związanego z tym nakładu pracy pełnomocnika strony, charakteru rozpoznawanych spraw oraz wkładu pełnomocnika w przyczynienie się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe wskazania Sąd dokonując miarkowania uwzględnił, iż niniejsza skarga jest jedną z wielu tożsamych treściowo, które wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. sporządzonych wg jednego szablonu. Sądowi z urzędu wiadomo także, że przed innymi sądami administracyjnymi w kraju (przed WSA w Opolu) prowadzona jest duża liczba spraw o podobnym charakterze, w których skarżący reprezentowany jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, a sporządzane w tych sprawach wnioski o udzielenie informacji publicznej i skargi do sądów administracyjnych są tożsame lub bardzo podobne. W związku z tym nakład pracy pełnomocnika, związany z prowadzeniem niniejszej sprawy należy ocenić jako minimalny, co uzasadnia zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej do tego wysokości, tj. 1/8 stawki minimalnej stawki.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.