Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3038748

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 5 czerwca 2019 r.
II SA/Wa 511/19
Krótkotrwałość służby a odniesienie czasu trwania służby na rzecz totalitarnego państwa do łącznego okresu całej służby.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Kołodziej.

Sędziowie WSA: Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Andrzej Wieczorek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia (...) grudnia 2018 r., nr (...), działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 z późn. zm.) dalej ustawa zaopatrzeniowa, po rozpatrzeniu wniosku Pani E. K. (skarżąca, strona) z dnia (...) stycznia 2017 r., postanowił odmówić wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pani E. K. wnioskiem z dnia (...) stocznia 2017 r. (data wpływu do organu (...) lutego 2017 r.) wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku strona przedstawiła przebieg swojej pracy i realizowane zadania w Służbie Bezpieczeństwa (SB) w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w (...), jednocześnie opisując, iż służba ta nie wiązała się z pracą operacyjną, zyskiwaniem i prowadzeniem tajnych współpracowników, inwigilacją, czy zwalczaniem środowisk opozycji demokratycznej, a miała wyłącznie charakter realizowania zadań analityczno-informacyjnych. Pani E. K. wskazała, iż po pozytywnej weryfikacji w 1990 r. została przyjęta do Policji, gdzie początkowo wykonywała zadania; w pionie dochodzeniowo-śledczym oraz, że powierzono jej prowadzenie postępowań przygotowawczych w sprawach o najwyższym stopniu społecznej szkodliwości - zabójstwa, rozboje, gwałty i inne przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu. Następnie wnioskodawczyni została mianowana na stanowisko w pionie kadrowym, gdzie zajmowała się obsługą kadrową komend rejonowych Policji funkcjonujących na obszarze (...). Uczestniczyła także w pracach nad likwidacją wspomnianych komend rejonowych oraz utworzeniem w ich miejsce komend powiatowych i miejskich oraz komisariatów Policji na obszarze całego województwa (...). Pani E. K. podnosiła, iż w dalszym etapie prac, kierowała zespołem ds. organizacji Komendy Miejskiej Policji w (...), odpowiadając za przygotowanie i wdrożenie koncepcji organizacyjno-personalnej. Obowiązki te, jak informuje ww. wymagały od niej ponadprzeciętnego zaangażowania oraz pełnej dyspozycyjności w służbie. Kończąc, strona wskazała, iż za osiągnięcia w służbie na rzecz społeczeństwa i Państwa Polskiego, została odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi, a za zaangażowanie i działalność społeczną na rzecz wychowania dzieci i młodzieży Brązowym Krzyżem Zasługi.

Z akt sprawy wynika, że strona została zwolniona ze służby w Policji w dniu

(...) czerwca 2006 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.

Z pisma z dnia (...) kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dotyczącego informacji o przebiegu służby Nr (...) wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia (...) sierpnia 1985 r. do dnia (...) lipca 1990 r., tj. 5 lat.

W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 20 lat i 11 miesięcy. Z kopii akt osobowych o sygn. (...), przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby Pani E. K. nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Komendant Główny Policji w piśmie z dnia (...) stycznia 2018 r. przekazał informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariuszki. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki. Wnioskodawczyni wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz wyróżniono nagrodą pieniężną. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych wymienionej karach dyscyplinarnych. Jednocześnie poinformowano, że wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, iż na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Wskazane w tym artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art, 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wyjaśnił, że przesłanki zawarte w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mają charakter nieostry. W dalszej części uzasadnienia przytoczył jak należy rozumieć przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Wskazał, że przesłanka krótkotrwałości musi być oceniana każdorazowo w sposób indywidualny. Winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.

Organ powołał się również na Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r., przytaczając synonimy słowa "krótkotrwały" tj.; doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny"

W ocenie organu krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek formalnych organ wyjaśnił, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia to sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Również w tym przypadku organ przytoczył ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa rzetelny: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Zdaniem organu postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.

W ocenie organu zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza.

"Szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, spełnienie tego warunku trzeba postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. "Szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie Ministra, zachodzi wówczas, gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, że cały okres służby skarżącej wynosił 20 lat 11 miesięcy, służba zainteresowanej pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 5 lat, co stanowi 20% całego okresu służby. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.

Odnosząc się natomiast do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej organ stwierdził, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Panią E. K. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. W opinii Komendanta Głównego Policji ww. funkcjonariusz rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość tę opinię. Jednakże brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Przy czym zaznaczenia wymaga, że sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Strona w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zarówno postawa i osiągnięcia strony w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Domagała się:

- uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia,

- zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. Rażącą obrazę przepisów prawa materialnego to jest art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a w konsekwencji przyjęcie, że:

1. krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, podczas gdy w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości, może obejmować okres kilku lat w zależności od okoliczności sprawy oraz należy rozpatrywać ją indywidualnie, mając na uwadze okres całej służby Skarżącej, ale również okres życia Skarżącej i przyczyny odejścia Skarżącej ze służby,

2. rzetelnie wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia oznacza wykonywanie ich w sposób wzorowy, ponad przeciętny, związany z wykazywaniem inicjatywy w realizowaniu obowiązków dodatkowych, zaś zwrot w szczególności z narażeniem zdrowia i życia określa kolejny warunek spełnienia tej przesłanki, podczas gdy prawidłowa wykładania systemowa definiuje pojęcie rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, jako wykonywanie ich w sposób odpowiadający wymaganiom, sumiennie, zaś określnie w szczególności oznacza najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów, które nie determinuje, a jedynie może wpływać na wypełnienie przesłanki z art. 8a § 1 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej;

II. Obrazę prawa postępowania administracyjnego przez niewłaściwe zastosowanie: art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez:

1. nieprzeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, w tym dokonanie nieprawidłowej oceny informacji Komendanta Głównego Policji dotyczącej przebiegu służby, z której to wynika, iż Skarżąca wykonywała służbę rzetelnie, z wielkim zaangażowaniem;

2. nieuwzględnienie okoliczności powoływania Skarżącej na coraz wyższe stanowiska służbowe, otrzymania odznaczenia Brązowym Krzyżem Zasługi i Srebrnym Krzyżem Zasługi, oraz została odznaczona Krzyżem za Zasługi dla ZHP oraz odznaką (...), uzasadniających spełnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku",

3. nieuwzględnienie utraty zdrowia przez Skarżącą wskutek służby, wskazującej, iż Skarżąca wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia;

4. ustalenie, iż okres 5 lat pełnienia służy w totalitarnym państwie przez Skarżącą jest okresem długotrwałym, podczas gdy w skali całego życia Skarżącej, jak i w skali okresu całej Jej służby, okres ten jest krótkotrwały.

W uzasadnieniu skargi rozwinęła poszczególne jej zarzuty wskazując, że zgromadzony materiał dowodowy wyraźnie wskazuje, iż E. K. wykonywała służbę rzetelnie z narażeniem zdrowia i życia. Skarżąca zakończyła służbę w wieku 53 lat, charakter pracy powodował pozostawanie w stanie ciągłego napięcia psychicznego wywołanego sytuacjami stresowymi co w dużej mierze miało wpływ na jej kondycję psychiczną jak i samopoczucie. Powyższe świadczy, z jakim zaangażowaniem Skarżąca wykonywała swoją pracę. Organ całkowicie pominął powyższe okoliczności. Skoro zaś organ wskazał, iż warunek "narażenia zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowa, zasadne byłoby celem przykładu podanie przykładowych sytuacji, które w ocenie organu spełniają tą przesłankę, zwłaszcza w przypadku osób, które wykonywały służbę typowo biurową i nie narażone były na istnienie bezpośrednich zagrożeń w związku z wykonywaną pracą.

Podsumowując, skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki art. 8a ustawy emerytalnej. Zaznaczyła, że decyzja o obniżeniu emerytury wydana została wyłącznie w oparciu o Informację o przebiegu służby, która co należy podkreślić, nie zawiera informacji, iż Skarżąca wspierała reżim, bądź służba związana była z przestępczą działalnością przeciwko obywatelom. E. K. nigdy nie propagowała, ani nie podzielała idei totalitaryzmu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powinien wyjątkowo wnikliwe badać każdą sprawę, nie każdy bowiem kto według ustawowych przesłanek "pracował dla służb państwa totalitarnego" rzeczywiście służył państwu totalitarnemu. Nie zostało udowodnione na podstawie zebranego materiału, że Skarżąca pełniła służbę "na rzecz" totalitarnego państwa. Wykładnia językowa sformułowania "działanie na rzecz..." sugeruje świadome, dobrowolne działanie podejmowane z zamiarem osiągnięcia określonego celu. Postawa i motywacja Skarżącej absolutnie nie wskazują na takie działanie, stąd należy przyjąć, że działała ona ewentualnie "w warunkach" państwa, jakim była PRL w zw. z powyższym bezpodstawnym i bezprawnym zarazem wydaje się być obarczanie jej winą za realia wskazanego okresu. Ustawa emerytalna wprowadza domniemanie winy, które skutkuje automatycznym ograniczeniem praw byłym funkcjonariuszom organów bezpieczeństwa państwa. Ustawodawca wprost bowiem założył, że wszyscy funkcjonariusze odbywający służbę przed 1990 rokiem byli przestępcami i że nie należą im się żadne uprawnienia. Skarżąca swoją postawą, ofiarną pracą wykazała, iż jest przykładnym człowiekiem, obywatelem, służącym ludziom, sprawiedliwości i Rzeczypospolitej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).

Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270), jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Podkreślić również należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie ww. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) grudnia 2018 r., nie zaś decyzje Dyrektora ZER MSWiA o ponownym ustaleniu wysokości emerytury.

Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.

Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).

Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. Niespełnienie którejkolwiek z wymienionych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłanek powoduje niemożność jego zastosowania.

Sąd nie podziela stanowiska organu, że przepis art. 8a zawiera przesłankę konieczną do jego zastosowania, a mianowicie przesłankę "narażenia zdrowia i życia". Zwrot w szczególności z narażeniem życia i zdrowia wskazuje jedynie na przykładowy sposób oceny rzetelnego wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.

Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia. Dokonał również w ocenie Sądu prawidłowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a następnie prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy do odpowiednich przepisów prawa.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby z (...) kwietnia 2017 r. nr (...) wynika, że E. K. pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia (...) sierpnia 1985 r. do dnia (...) lipca 1990 r., tj. przez okres 5 lat.

Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącej art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". Zdaniem Sądu, odkodowanie powyższej klauzuli dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Definiując pojęcie krótkotrwałości służby Organ posłużył się słownikiem wyrazów bliskoznacznych wskazując na synonimy wyrazu "krótkotrwały".

W niniejszej sprawie strona pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 5 lat, a całkowity okres służby strony wynosił 20 lat, 11 miesięcy, zatem strona pełniła przez około 25% całego okresu służby służbę na rzecz totalitarnego państwa, która, w ocenie Sądu, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Trafnie organ wskazał w decyzji, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. I trafnie w niniejszym przypadku przeprowadził ocenę tej krótkotrwałości uznając, że skarżąca nie spełnia powyższej przesłanki. Uwadze Sądu nie uszedł popełniony przez organ błąd rachunkowy w zakresie procentowego wskazania okresu służby pełnionej przez skarżącą na rzecz państwa totalitarnego, ustalonego na poziomie 20%, zamiast prawidłowego w wartości 25%.

Zgadzając się z organem co do tego, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, stwierdzić należało, że jako krótkotrwała może być też rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko. Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie występuje. Nie można bowiem w przypadku skarżącej stwierdzić, że jej służba na rzecz totalitarnego państwa była służbą, która nie charakteryzowała się trwałością. W stanie faktycznym tej sprawy przyjąć należy, że okres 5 lat był okresem krótkotrwałym. Niezasadny tym samym okazał się zarzut naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy.

W tym miejscu należy ponadto wskazać, że Sąd przy ocenie przesłanki "krótkotrwałości służby" bada jedynie okresy rzeczywistej służby funkcjonariusza, nie może brać natomiast pod uwagę okresów hipotetycznej dalszej służby skarżącej, której nie mogła podjąć z uwagi na swój stan zdrowia. Innymi słowy, przewidywana możliwość dalszej pracy po roku 1990, a co za tym idzie wydłużenie całego okresu pełnionej przez skarżącą służby, nie może zostać poddana ocenie z punktu widzenia spełnienia przesłanki "krótkotrwałości", ponieważ oceny tej dokonać można było jedynie w oparciu o zaistniałe w niniejszej sprawie zdarzenia mające potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, nie zaś wysnute przez skarżącą przypuszczenia.

W każdym z tych przypadków zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, okres trwający blisko 5 lat, 2 miesiące i 15 dni nie może być uznany za krótkotrwały, w pojęciu semantycznym.

Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.

Minister w sprawie niniejszej nie kwestionował, że skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po 12 września 1989 r.

W ocenie Sądu, rozważanie pozostałych zarzutów skargi należy uznać za bezcelowe z uwagi na fakt, że skarżąca nie spełnia jednej z przesłanek wymienionych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, tj. przesłanki krótkotrwałości, co zostawało wyżej przez Sąd wykazane, a ponieważ przesłanki ujęte w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą być spełnione łącznie w związku z tym organ nie miał podstaw do zastosowania wobec skarżącej wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Biorąc powyższe pod rozwagę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.