Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 grudnia 2004 r.
II SA/Wa 440/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Werpachowska Asesorzy WSA Jacek Fronczyk WSA Andrzej Kołodziej (sprawozdawca) Protokolant Elwira Sipak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi M.F. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia (...) stycznia 2004 r. nr (...) w przedmiocie stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego - oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lipca 2003 r. (...), wydaną na podstawie art. 9b ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), (...) Kurator Oświaty nadał M.F. stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskodawczyni odbyła staż w wymiarze 9 miesięcy na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 19, poz. 239 ze zm.), otrzymała pozytywną ocenę dorobku zawodowego, posiada wykształcenie wyższe magisterskie w zakresie pedagogiki specjalnej, otrzymała akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego oraz uzyskała w dniu (...) lipca 2001 r. akceptację komisji kwalifikacyjnej powołanej przez (...) Kuratora Oświaty.

W odwołaniu od powyższej decyzji do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu M. F. wniosła o jej zmianę w części dotyczącej daty nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. W jej ocenie datą tą powinna być data akceptacji komisji kwalifikacyjnej, czyli (...) lipca 2001 r.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2004 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 9b ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela oraz art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, po rozpatrzeniu odwołaniu Minister Edukacji Narodowej i Sportu uchylił zaskarżoną decyzję i domówił nadania M. F. stopnia nauczyciela dyplomowanego.

W uzasadnieniu wskazał, iż w świetle art. 9b ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi stopnia nauczyciela dyplomowanego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 powołanej ustawy, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, do złożenia wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego po odbyciu 9-miesięcznego stażu uprawnieni byli nauczyciele, którzy w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 6 kwietnia 2000 r. byli zatrudnieni na podstawie mianowania oraz spełniali jeden z następujących warunków:

” posiadali III stopień specjalizacji zawodowej lub kwalifikacje trenerskie klasy mistrzowskiej,

” posiadali stopień doktora lub doktora habilitowanego,

” posiadali ukończone studia podyplomowe zgodne z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć,

” posiadali kwalifikacje do nauczania co najmniej dwóch przedmiotów,

” posiadali uznany dorobek zawodowy, potwierdzony otrzymaniem nagrody ministra, kuratora oświaty lub równorzędnej albo Medalu Komisji Edukacji Narodowej.

W ocenie organu, w dniu wejścia w życie przedmiotowej ustawy M.F. zatrudniona na podstawie mianowania w Szkole Podstawowej nr (...) w O. na stanowisku pedagoga szkolnego, nie spełnia żadnego z wymienionych warunków uprawniających do 9-miesięcznego stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego.

W szczególności nie posiadała kwalifikacji do nauczania co najmniej dwóch przedmiotów, bowiem ukończenie w 1987 r. doskonalenia zawodowego nauczycieli - kursu specjalnego "(...)" dla nauczycieli szkół ponadpodstawowych w Oddziale Doskonalenia Nauczycieli w B. nie stanowi kwalifikacji do nauczania określonego przedmiotu w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.).

Organ stwierdził ponadto, że decyzja (...) Kuratora Oświaty rażąco narusza prawo, a także interes społeczny, bowiem wymóg odbycia stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy dotyczy ogółu nauczycieli zatrudnionych w szkołach, a tylko w okresie przejściowym 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2002 r. niektórzy z nich, spełniający ściśle określone wymogi, mogli odbyć skrócony staż 1 roku i 9 miesięcy lub 9 miesięcy.

Wskazał też, że nadanie stopnia nauczyciela nauczycielowi niespełniającemu warunków narusza interes społeczny, ponieważ nauczyciel taki w sposób nieuprawniony uzyskuje prawo do pobierania wyższego wynagrodzenia, aniżeli inni nauczyciele o takich samych kwalifikacjach.

W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.F. wniosła o jej uchylenie zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 139 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja (...) Kuratora Oświaty w sprawie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego rażąco narusza prawo i interes społeczny, a nadto naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 6, 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że ustalenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu są błędne i nie przystają do posiadanych przez nią kwalifikacji i przebiegu pracy zawodowej i wskazała, że w latach 1974-1977, po ukończeniu Liceum Medycznego i kursu pedagogicznego w Urzędzie Wojewódzkim - Kuratorium Oświaty i Wychowania w B.w wymiarze 230 godzin ((...) stycznia 1978 - (...) czerwca 1978), uprawniającym do zatrudnienia w charakterze wykładowcy-instruktora praktycznej nauki zawodu, nauczała w Szkole Podstawowej dla Pracujących w O. przedmiotów: nauka o człowieku, biologia i chemia.

Stwierdziła również, że posiadając szczególne przygotowanie zawodowe do pracy z dziećmi upośledzonymi, czyli wymagającymi szczególnych kwalifikacji, posiada kwalifikacje nie tylko zawierające się w kwalifikacjach zwykłych (uprawniających do pracy ze zdrową młodzieżą), lecz także wyższe i lepiej przygotowujące do pracy w zawodzie nauczyciela w sytuacjach trudności z przyswojeniem wiedzy przez uczniów.

Powołując się na przebieg pracy zawodowej oraz awans zawodowy na nauczyciela mianowanego podniosła, że ustalenia organu odwoławczego dokonane w oderwaniu od tych okoliczności nie mogą zawierać się w pojęciu rażącego naruszenia prawa, czy też rażącego naruszenia interesu społecznego.

Skarżąca podała także, że same wątpliwości interpretacyjne z istoty swojej nie mogą stanowić rażącego naruszenia prawa, a art. 139 k.p.a. zawierający zakaz "reformationis in peius" powinien być stosowany ściśle, natomiast organ dokonał jego wykładni rozszerzającej, nieadekwatnej do okoliczności sprawy.

Zwróciła też uwagę na lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sytuacji odmiennej oceny stanu faktycznego dokonanej przez organy I i II instancji oraz przyjętą przez organ II instancji błędną definicję interesu społecznego związanego z trudnościami finansowymi Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o jej oddalenie, powołując się na ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji, a nadto odniósł się szczegółowo do zarzutów skargi, wskazując na ich bezzasadność

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.) warunkiem nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 2 i 3 powołanej ustawy, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

Stosownie do przepisu art. 9b ust. 6 tej ustawy w przypadku niespełnienia przez nauczyciela warunków, o których mowa w ust. 1, dyrektor szkoły lub właściwy organ (w przypadku nauczyciela mianowanego ubiegającego się o stopień nauczyciela dyplomowanego jest nim organ sprawujący nadzór pedagogiczny) odmawia nauczycielowi, w drodze decyzji administracyjnej, nadania stopnia awansu zawodowego.

W myśl art. 9c ust. 1 pkt 2 ustawy - Karta Nauczyciela staż w przypadku ubiegania się o stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego wynosi 2 lata i 9 miesięcy.

Możliwość ubiegania się o uzyskanie stopnia awansu nauczyciela dyplomowanego po odbyciu krótszego stażu w wymiarze 9 miesięcy wprowadziła w okresie przejściowym od 6 kwietnia 2000 r. do 5 kwietnia 2003 r. ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 ze zm.). Zgodnie bowiem z jej art. 7 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 5, nauczyciele, którzy w dniu wejścia jej w życie, tj. 6 kwietnia 2000 r. byli zatrudnieni na podstawie mianowania, a ponadto spełniali jeden z następujących warunków: posiadali III stopień specjalizacji zawodowej lub kwalifikacje trenerskie klasy mistrzowskiej, posiadali stopień doktora lub doktora habilitowanego, posiadali ukończone studia podyplomowe zgodne z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, posiadali kwalifikacje do nauczania co najmniej dwóch przedmiotów i posiadali uznany dorobek zawodowy, potwierdzony otrzymaniem nagrody ministra, kuratora oświaty lub równorzędnej albo Medalu Komisji Edukacji Narodowej, mogli skorzystać z tego przywileju.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że M.F. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, była zatrudniona na podstawie mianowania w Szkole Podstawowej nr (...) w O. na stanowisku pedagoga szkolnego, legitymując się przy tym dyplomem ukończenia w 1983 r. studiów magisterskich w zakresie pedagogiki specjalnej, ze specjalnością rewalidacja upośledzonych umysłowo w Wyższej Szkole Pedagogicznej w K., świadczącym o posiadaniu kwalifikacji do zajmowania tego stanowiska.

Istota sporu sprowadza się zatem do oceny, czy skarżąca spełniała którykolwiek z warunków określonych w art. 7 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy, dający możliwość odbycia stażu w wymiarze 9 miesięcy. Ona sama w skardze, jak również na rozprawie wywodziła, że uprawnienie do odbycia skróconego stażu ma uzasadnienie w posiadanych przez nią kwalifikacjach do nauczania dwóch przedmiotów, bowiem 11 czerwca 1978 r. ukończyła kurs pedagogiczny prowadzony przez Urząd Wojewódzki - Kuratorium Oświaty i Wychowania w B.uzyskując uprawnienie do zatrudnienia w charakterze wykładowcy-instruktora praktycznej nauki zawodu, w 1987 r. ukończyła doskonalenie zawodowe nauczycieli - kurs specjalny "(...)", a nadto jej szczególne przygotowanie zawodowe do pracy z dziećmi upośledzonymi, wymagającymi szczególnych kwalifikacji, winno być oceniane wyżej niż uprawniające do pracy z młodzieżą zdrową.

Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Należy zauważyć, że kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela określa art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy - Karta Nauczyciela, stanowiący, że stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli.

W myśl natomiast § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.), obowiązującego w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela (...), kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym, która ponadto ukończyła studia doktoranckie, podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą - z zakresem nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć.

Trudno zatem uznać, że w świetle przytoczonych przepisów kwalifikacje, na które powołuje się M.F., są kwalifikacjami w ich rozumieniu.

W tej sytuacji uchylenie decyzji (...) Kuratora Oświaty i odmowa nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego było w pełnie uzasadnione.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia zasady reformations in peius przez organ odwoławczy należy stwierdzić, że on również nie jest trafny.

Istotnie, przepis art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Z przepisu powyższego wynika jednak, że dopuszcza się odstępstwa od zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, gdy jest to uzasadnione względami ochrony porządku prawnego (zasada praworządności) lub interesu społecznego, przy czym odstępstwo to jest dopuszczalne, jeśli zachodzi którakolwiek z dwu wymienionych w przepisie przesłanek.

Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne nie dające się pogodzić z wymogami praworządności i nie chodzi o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 1994 r., III SA 1705/93, Wspólnota 1994, nr 42, s. 16).

Rozpatrując tę kwestię na gruncie niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nadanie M. F. stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego w sytuacji, kiedy nie spełniła warunków do jego nadania, bowiem nie odbyła wymaganego przepisami prawa stażu, nie mogły być zastosowane przepisy uprawniające do jego skrócenia, ma charakter rażącego naruszenia prawa.

Organ I instancji, nadając skarżącej stopień awansu zawodowego, postąpił bowiem wbrew nakazowi zawartemu w art. 9b ust. 6 w zw. z ust. 1 tego przepisu, czyli wbrew nakazowi wydania decyzji odmownej.

Wbrew twierdzeniu skarżącej, organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 in fine k.p.a. i wskazał, jakie przepisy zostały naruszone. Podał ponadto trafnie, że bezzasadne uzyskanie przez nauczyciela prawa do wyższego wynagrodzenia aniżeli inni nauczyciele o takich samych kwalifikacjach zawodowych, wynikające z nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego bez spełnienia warunków określonych przepisami, stanowi rażące naruszenie interesu społecznego.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.