Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 9 lipca 2004 r.
II SA/Wa 374/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Dąbrowska.

Sędziowie: NSA Jolanta Rajewska, Asesor, WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2004 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2003 r. nr (...) w przedmiocie przyznania renty strukturalnej rolniczej

1.

stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji

2.

zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości

Uzasadnienie faktyczne

UAZASDNIENIE

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego działając na postawie art. 19 w zw. z art. 3, art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. Nr 52, poz. 539 ze zm.) wydał w dniu (...) marca 2003 r. decyzję nr (...) o przyznaniu R. J. rolniczej renty strukturalnej.

Następnie (...) sierpnia 2003 r. Prezes KRUS wydał decyzję nr (...), którą wstrzymał rolnikowi wypłatę rolniczej renty strukturalnej oraz decyzję nr (...) w której odmówił R. J. prawa do przyznania renty strukturalnej i uchylił swoją decyzję z dnia (...) marca. W uzasadnieniu do obu decyzji organ wskazał, że rolnik nie spełnił warunku wynikającego z treści art. 6 cyt. ustawy-nie przekazał on bowiem swoich gruntów na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych, a powierzchnia powiększonego gospodarstwa nie może być mniejsza niż 15 ha.

Od tej decyzji R. J. złożyła w dniu 9 września 2003 r. odwołanie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) października 2003 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 6 i 8 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie wyraźnie wskazują sposób przekazania gospodarstwa rolnego oraz wymogi dotyczące osoby przejmującej gospodarstwo. Zgodnie bowiem z art. 6 cyt ustawy dla uzyskania prawa do rolniczej renty strukturalnej wnioskodawca musi przekazać posiadane gospodarstwo rolne na powiększenie innego gospodarstwa rolnego, które zostanie powiększone do powierzchni, co najmniej 15 ha. Natomiast zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego może być zawarta z osobą, która jest rolnikiem, posiada kwalifikacje rolnicze i nie ma ustalonego prawa do renty. Za rolnika w świetle art. 2 pkt 2 ww. ustawy jest uważana osoba prowadząca na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, którego jest właścicielem lub współwłaścicielem. Zdaniem organu z akt sprawy wynika, że skarżąca przekazała gospodarstwo rolne na rzecz syna A. J. w dwóch częściach. Pierwszą o powierzchni 5, 56 ha przekazali na podstawie umowy darowizny sporządzonej w postaci aktu notarialnego w dniu (...) czerwca 2002 r. Pozostała część gospodarstwa została przekazana A. J. na podstawie umowy dożywocia sporządzonej w dniu (...) marca 2003 r. Zdaniem ministra A. J. w dniu przejęcia pierwszej części gospodarstwa rolnego sam nie posiadał gospodarstwa rolnego, nie był więc rolnikiem w rozumieniu ustawy.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. J. W skardze zarzuciła organowi:

1.

błąd w zastosowaniu przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie z dnia 26 kwietnia 2001 r. oraz wydanym do niej rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 grudnia 2001 w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawie przyznania i wypłaty rent strukturalnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1769) poprzez przyjęcie, że przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło na rzecz osoby nieuprawnionej;

2.

błąd proceduralny polegający na napisaniu uzasadnienia do obu decyzji w sposób sprzeczny z treścią art. 110 k.p.a.

Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę potrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł ojej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm) sprawy, w których skargi zostały wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).

Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem, w dacie ich wydania.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z powodów podanych przez R. J. Organy podejmujące decyzje w sprawach o przyznania rolniczej renty strukturalnej są związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to z art. 16 ust. 3 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie. Przepis ten mówi, że w sprawie przyznania renty strukturalnej przysługuje uprawnionemu odwołanie do ministra właściwego do spraw rozwoju wsi w terminie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). Oznacza, że organy podejmujące decyzje w sprawach o rolnicze renty strukturalne powinny przestrzegać przepisów tego kodeksu. Zgodnie z wrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności organ administracji ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa, a więc w,toku podejmowanych czynności procesowych musi prawidłowo stosować przepisy kodeksu. Dotyczy to szczególnie przepisów dotyczących wydawania decyzji.

W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w dniu (...) sierpnia 2003 r. wydał decyzję, w której odmówił przyznania R. J. prawa do rolniczej renty strukturalnej oraz uchylił decyzję z dnia (...) marca 2003 r., przyznającej to prawo. Zgodnie z art. 110 k.p.a. organ administracji, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia o ile kodeks nie stanowi inaczej. Wydając decyzję o przyznaniu R. J. renty strukturalnej organ był związany decyzją z chwilą jej doręczenia.

Zgodnie z art. 16 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Powołany przepis zawiera zasadę stabilności decyzji administracyjnych. Dopuszczalność wzruszenia decyzji ostatecznych tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. zapewnia trwałość tych decyzji i stanowi gwarancje pewności obrotu prawnego.

Jeżeli Prezesa KRUS stwierdził, że wydane orzeczenie było wadliwe, powinien podjąć działania zmierzające do wzruszenia zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego nieprawidłowej decyzji. Dopóki, bowiem decyzja taka nie zostanie uchylona, zmieniona lub stwierdzona jej nieważność w przypadkach i z zachowaniem wszelkich zasad postępowania przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego organ emerytalny jest nią związany, co oznacza, że nawet, gdyby z decyzją tą się nie zgadzał, musi ją respektować.

Jednak organ tego nie uczynił. Zaskarżona decyzja nie została wydana w wyniku wznowienia postępowania ani w trybie nadzoru. Decyzja ta nie jest również decyzją, o której mowa w art. 154,155, 161, 162 i 163 k.p.a. Na skutek pominięcia określonych tymi przepisami trybów postępowania zmierzających do uchylenia, stwierdzenia nieważności, bądź zmiany wiążącej strony ostatecznej decyzji administracyjnej należy przyjąć, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i decyzja Prezesa KRUS są wydane w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną a zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej sprawie zakończonej już poprzednio zakończonej decyzją ostateczną.

Mając na uwadze fakt, że popełnione błędy w postępowaniu mogły mieć wpływ na jego wynik Sąd nie odniósł się do zarzutów dotyczących merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zarzuty te powinny być przedmiotem oceny w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Tak, więc w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia w rażący sposób przepisów postępowania administracyjnego. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.