II SA/Wa 1979/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3071702

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2020 r. II SA/Wa 1979/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.).

Sędziowie WSA: Izabela Głowacka-Klimas, Janusz Walawski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) czerwca 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga R.D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej nr (...) z dnia (...) czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu weterana poszkodowanego.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z dnia 21 lutego 2018 r. (data wpływu do organu) R.D. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący), zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej (zwany dalej: Minister, organ) o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu, którego doznał podczas udziału w działaniach poza granicami państwa.

Decyzją Nr (...) z (...) lutego 2019 r. Minister, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwana dalej: k.p.a.), art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 937 z późn. zm., zwana dalej: u.w.), orzekł o odmowie przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego.

Podstawę powyższego stanowiło ustalenie organu, że wypadek jakiemu uległ wnioskodawca w dniu (...) lutego 2004 r. nie powstał ani w wyniku działań podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, zamachu lub innych bezprawnych działań wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa, nie stwierdzono także, by wypadek zaistniał podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami, związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza (stosownie do art. 4 pkt 15 lit. c u.w.).

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu statusu weterana poszkodowanego. Zdaniem skarżącego, wypadek jakiemu uległ (...) lutego 2004 r. mieści się w definicji wypadku określonej w art. 4 pkt 15 lit. c u.w., było to bowiem zdarzenie pozostające z działaniami poza granicami państwa, zdarzenie nagłe i wywołane przyczyną zewnętrzną, powodującą uszczerbek na zdrowiu. Ze stanu faktycznego celu misji PKW (...), a także, z okoliczności w jakich zdarzył się wypadek wynika wprost, że zdarzenie to winno być ocenione jako wypadek powstały podczas wykonywania innych działań, pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań pkt 15 lit.c. - zabezpieczenia Konwoju (ochrona transportu). Okoliczności wypadku wskazują, że skarżący znalazł się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia, gdyż zastraszanie żołnierzy, pokazywanie grożących gestów spowodowały, że nie czuł się bezpiecznie i komfortowo.

Podniósł również, że wypadek miał miejsce podczas działań stabilizacyjnych, co wynika również z zapisów regulaminu działań wojskowych. Nadto na mocy orzeczenia Sądu Rejonowego w L. z dnia (...) listopada 2017 r., sygn. akt (...), zmieniono decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Z z dnia (...) lipca 2016 r., znak: (...) w ten sposób, że wnioskodawcy przyznano jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku zaistniałego w dniu (...) lutego 2004 r. pozostającego w związku ze służbą wojskową, odpowiadające 6% stałego uszczerbku na zdrowiu.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr (...) z (...) czerwca 2019 r. organ, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 u.w., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podjętej decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy oraz treści art. 4 pkt 15 u.w., Minister wskazał, że samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakichkolwiek przyczyn, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego, albowiem wypadek określony w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa ma postać kwalifikowaną, w odróżnieniu od wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r. poz. 213 z późn. zm.).

Organ uznał, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji (w tym m.in. protokołu powypadkowego) wynika, że wypadek, któremu uległ skarżący, jest wypadkiem noszącym znamiona zwykłego wypadku komunikacyjnego i mógł mieć miejsce także w normalnym ruchu drogowym na terenie kraju. Wypadek miał miejsce na jednym ze skrzyżowań, po zakończeniu obstawienia bocznych dróg. Wnioskodawca wsiadł w pośpiechu do pojazdu znajdującego się w ruchu, który poruszał się po asfalcie pokrytym kurzem i kamieniami, w wyniku czego uderzył w burtę samochodu prawym kolanem. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że czynności, które realizował w dacie wypadku, były wykonywane w napiętej atmosferze oraz warunkach narażenia na stres, nie mogą stanowić przesłanki przemawiającej za uznaniem wypadku jako spełniającego wymogi określone w art. 4 pkt 15 lit. c u.w. Działanie w warunkach narażenia na stres dotyczy wszystkich żołnierzy, biorących udział w zadaniach poza bazami wojskowymi, jest to zjawisko powszechne. Wnioskodawca nie wykazał, a z zebranych dokumentów nie wynika, że podczas manewru samochodu i samego wypadku miało miejsce zdarzenie zewnętrzne, które wpłynęło na ten manewr.

Organ wskazał przy tym, iż przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumenty były już przedłożone w toku postępowania oraz nie wniosły nowych okoliczności w niniejszej sprawie, nie mogą więc stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem skarżącego. Stwierdził dalej, iż decyzja została wydana w oparciu o całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, po rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

W skardze na powołaną decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 4 pkt 15 lit. c u.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zdarzenie z dnia (...) lutego 2004 r., do którego doszło podczas konwoju bojowego na misji stabilizacyjnej w (...), nie może zostać zakwalifikowane jako wypadek w związku z działaniami poza granicami kraju.

W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał argumenty, jakie prezentował w postępowaniu odwoławczym wskazując, że ze stanu faktycznego celu misji PKW (...), a także, okoliczności w jakich zdarzył się wypadek wynika wprost, że zdarzenie to winno być ocenione jako wypadek powstały podczas wykonywania innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań pkt 15 lit. c) - zabezpieczenia Konwoju (ochrona transportu).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z tą jaką prezentował w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Zgodnie z art. 3 u.w. weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.

Stosownie do art. 4 pkt 15 u.w., wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z:

a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń,

b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa,

c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Natomiast zgodnie z art. 8 u.w. podstawą do ubiegania się o przyznanie statusu weterana poszkodowanego jest wniosek, zaświadczenie wydane odpowiednio przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz ostatnio pełnił lub pełni służbę albo wojskowego komendanta uzupełnień właściwego ze względu na miejsce zamieszkania żołnierza albo właściwego kierownika archiwum wojskowego, zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego, protokół powypadkowy albo decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej, orzeczenie właściwej komisji lekarskiej o związku uszczerbku na zdrowiu z wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa lub chorobą nabytą podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych w ramach działań poza granicami państwa albo orzeczenie lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalające uszczerbek na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową wydane dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a także decyzja administracyjna o przyznaniu świadczeń odszkodowawczych albo prawomocny wyrok sądu zasądzający odszkodowanie.

Do ustawy wprowadzono definicję "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa" aby odróżnić wypadek, określony w art. 5 ustawy z dnia 1 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r. poz. 213 ze), od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa, podejmowanymi bezpośrednio w realizacji celów dla których została powołana misja.

W ocenie Sądu, wypadek, któremu uległ skarżący, nie mieści się w definicji "wypadku" określonego w art. 4 pkt 15 u.w. Był to wypadek, nie mający bezpośredniego związku z działaniami prowadzonymi w celu wykonywania zadań, dla których powołano i wysłano za granicę Polski Kontyngent Wojskowy. Wypadek, któremu uległ skarżący, nie spełnia przesłanek, wskazanych w art. 4 pkt 15c u.w.

Nie jest sporne, że skarżący brał udział w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w składzie Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych w (...). W dniu (...) lutego 2004 r. wnioskodawca wyjechał z konwojem logistycznym z (...) do (...).Podczas drogi powrotnej, po zakończeniu obstawienia bocznych dróg, na jednym ze skrzyżowań wnioskodawca wsiadał w pośpiechu do pojazdu. Na podłożu znajdował się asfalt pokryty kamieniami i kurzem. Wnioskodawca wskoczył do samochodu w momencie kiedy kierowca zaczynał ruszać z miejsca i pojazd zaczął się już toczyć. Skarżący uderzył w burtę samochodu prawym kolanem, w to samo miejsce, które było uderzone kilka dni wcześniej, tj. dnia (...) lutego 2004 r. Następstwem zdarzenia był przewlekły zespół bólowo-obrzękowy stawu kolanowego prawego z ograniczeniem zgięcia do kąta 85° i deficytem wyprostu ok. 10° w stawie kolanowym prawym, chondromalacją II°/III° rzepki prawej, chondromalacją III°/IV° kłykcia przyśrodkowego kości udowej po stłuczeniu kolana prawego u osoby z wcześniej przebytym stłuczeniem tego stawu, z przewlekłym zapaleniem maziówki oraz stwierdzonym wówczas ograniczeniem zgięcia do kąta 110°, częściowym uszkodzeniem więzadła krzyżowego przedniego, złożoną niestabilnością oraz łuszczycowym przerostem błony maziowej stawu kolanowego prawego, leczonym wielokrotnie operacyjnie oraz synowektomią radioizotopową, upośledzające sprawność ustroju. W związku z ww. wypadkiem skarżącemu przyznano jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu (za 6% uszczerbku).

Weteran poszkodowany to osoba biorąca udział w konkretnych operacjach, która z racji doznanych (w ich trakcie) uszczerbków zasługuje na szczególne uhonorowanie i której przysługują z tego tytułu szczególne uprawnienia.

Jak podkreśla NSA (wyrok z dnia 12 sierpnia 2014 r., I OSK 1135/13), uszczerbek na zdrowiu wskutek wypadku musi nastąpić w wyniku działań, dla realizacji których utworzono misję, czy kontyngent. Działania te należy pojmować jako przyczynę powodującą wypadek i wywołującą uszczerbek. Chodzi tu o konkretne czynności składające się na zadania misji (kontyngentu) i służące realizacji postawionych przed nimi celów. Nie do przyjęcia jest takie rozumienie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy, zgodnie z którym jakiekolwiek zdarzenie, skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza państwem miałoby uzasadniać przyznanie tak wielu świadczeń, które mają charakter wyjątkowy. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie wszystkich żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu bez względu na przyczyny wypadku, wówczas niepotrzebne byłoby odrębne definiowanie wypadku w art. 4 pkt 15 ustawy. Wystarczyłoby posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagle zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami państwa.

W kolejnym wyroku z tego samego dnia, wydanym w sprawie I OSK 1026/13 NSA podkreślił, że wskazanie na bezpośredni związek wypadku z wykonywanymi zadaniami, zawarte w art. 4 pkt 15 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr 205, poz. 1203) oznacza, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza wyznaczonych zadań. Związek ten ma charakter czasowy, miejscowy oraz przede wszystkim funkcjonalny. Wykonywane przez żołnierza czynności muszą wiązać się z wykonywaniem zadań, do których została wyznaczona określona misja pokojowa lub stabilizacyjna, przy czym niosą one ze sobą realne zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Specyfika tych zadań jest odmienna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy.

Sąd orzekający w składzie niniejszym podziela stanowisko, że do nadania statusu weterana nie jest wystarczające samo branie udziału w misji, ani odniesienie w jej czasie uszczerbku na zdrowiu. Konieczne jest spełnienie dodatkowych, wyjątkowych przesłanek zdarzenia, określonych w art. 4 pkt 15 tj. wypadek musi pozostawać w związku z działaniami poza granicami państwa, musi to być zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z:

a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń,

b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa,

c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań:

- przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

- określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.

W przypadku skarżącego nie wystąpiły żadne opisane w cytowanym przepisie okoliczności (wyjątkowe) zdarzenia, które w konsekwencji pozwoliłyby przyznać mu status weterana poszkodowanego. Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.