Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2072877

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 18 maja 2016 r.
II SA/Wa 1892/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kwiecińska.

Sędziowie WSA: Olga Żurawska-Matusiak, Sławomir Antoniuk (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi Prezesa Zarządu Uczelnianej Organizacji Studenckiej (...) na decyzję Rektora Uniwersytetu (...) z dnia (...) września 2015 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia uchwał - oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Rektor Uniwersytetu (...) (dalej jako Rektor (...)), decyzją z dnia (...) września 2015 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 207 ust. 1 w zw. z art. 205 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) czerwca 2014 r. nr (...) uchylającą uchwałę z dnia (...) grudnia 2011 nr (...) oraz uchwałę z dnia (...) listopada 2012 r. nr (...) Uczelnianej Organizacji Studenckiej (...).

W uzasadnieniu powyższej decyzji Rektor (...) wskazał, iż uchwałą nr (...) Walne Zgromadzenie (...) wprowadziło do Regulaminu (...) kategorię "członka wspierającego organizację" niebędącego studentem ani doktorantem Uniwersytetu (...). Następnie uchwałą nr (...) wprowadziło do Regulaminu zmianę upoważniającą Zarząd do powołania "dyrektora wykonawczego", spośród członków wspierających, niebędącego studentem ani doktorantem (...), który z upoważnienia Zarządu może reprezentować organizację na zewnątrz, a mianowicie w kontaktach z podmiotami współpracującymi.

Po bezskutecznym wezwaniu wymienionej organizacji do dostosowania regulaminu do obowiązującego prawa (pismem z dnia (...) marca 2014 r.), upoważniony Prorektor ds. studentów i jakości kształcenia, w trybie nadzoru, w dniu (...) czerwca 2014 r. wydał decyzję, mocą której uchylił uchwałę nr (...) z dnia (...) grudnia 2011 r. oraz uchwałę nr (...) z dnia (...) listopada 2012 r. w sprawie zmiany Regulaminu (...).

W motywach decyzji uczelniany organ nadzorczy podniósł, iż podjęte przez Walne Zgromadzenie Członków uczelnianej organizacji studenckiej (...) uchwały nr (...) z dnia (...) grudnia 2011 r. oraz nr (...) z dnia (...) listopada 2012 r. w sprawie zmiany Regulaminu (...) są niezgodne z art. 204 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz § 10 Zarządzenia nr (...) Rektora (...) z dnia (...) maja 2007 r. w sprawie szegółowych zasad i trybu rejestracji uczelnianych organizacji studenckich i uczelnianych organizacji doktorantów na (...) (Monitor (...)), które stanowią, że studenci i doktoranci mają prawo zrzeszania się w uczelnianych organizacjach studenckich. Organ wyjaśnił, że członkami uczelnianych organizacji studenckich mogą być wyłącznie studenci i doktoranci danej uczelni. Stwierdził, iż można uznać za dopuszczalne, aby regulamin uczelnianej organizacji studenckiej przewidywał obok zwykłych członków organizacji (studentów i doktorantów (...)) również członków wspierających (osoby spoza uczelni), mimo tego, że wzór uczelnianej organizacji studenckiej, stanowiący załącznik do Zarządzenia nr (...), nie przewiduje takiej kategorii członkostwa, jednak z zastrzeżeniem, że członek wspierający może brać udział w pracach organizacji jedynie z głosem doradczym oraz zgłaszać do władz organizacji opinie i wnioski, nie przysługuje mu natomiast prawo do występowania z wnioskami do organów do organów samorządu studenckiego. Warunku tego nie spełniał jednak § 2 uchwały nr (...), który dopuszcza członków wspierających do udziału w pracach na równi ze zwykłymi członkami, którymi mogą być tylko studenci i doktoranci. Takie brzmienie prowadzi bowiem do wniosku, że członkom wspierającym przysługuje również czynne i bierne prawo wyborcze. Status zwykłego członka i członka winien być w Regulaminie Organizacji wyraźnie rozgraniczony.

Odnośnie uchwały nr (...) zmieniającej Regulamin (...) w ten sposób, że Zarząd organizacji został upoważniony do powołania "Dyrektora Wykonawczego", którym może zostać również członek wspierający, Rektor wskazał, że wzór regulaminu stanowiący załącznik do Zarządzenia nr (...) przewiduje tylko dwa podstawowe organy organizacji: Walne Zgromadzenie Członków i Zarząd. W ocenie organu administracji wyklucza się powołanie dwóch organów wykonawczych: Zarządu i Dyrektora Wykonawczego, który miałby reprezentować organizację w kontaktach z podmiotami współpracującymi. Zarząd ze swej istoty powołany ma być do kierowania całokształtem działalności organizacji i reprezentowania jej na zewnątrz. Wprowadzenie do Regulaminu drugiego organu wykonawczego, w ocenie Rektora, zakłóca proces zarządzania organizacją oraz egzekwowania odpowiedzialności za jej działalność. Do wykonywania funkcji przypisanych dyrektorowi wykonawczemu może być wszak upoważniony jeden z członków Zarządu - student/doktorant (...).

W wyniku rozpatrzenia wniosku organizacji studenckiej (...), Prorektor ds. studentów i jakości kształcenia (...) (upoważniony przez Rektora (...)) decyzją z dnia (...) października 2014 r. nr utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W wyniku uwzględnienia skargi organizacji studenckiej (...), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2168/14, z uwagi na wydanie jej przez osobę podlegającą wyłączeniu od udziału w sprawie, uchylił decyzję z dnia (...) października 2014 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor (...), wymienioną na wstępie decyzją z dnia (...) września 2015 r. utrzymał pierwszoinstancyjne rozstrzygniecie w mocy.

Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ podniósł, iż akty normatywne uczelnianej organizacji studenckiej, zrzeszającej ze swej istoty studentów (doktorantów) - jako akty wewnętrzne - mogą określać tylko prawa i obowiązki jej członków, którymi mogą być tylko studenci lub doktoranci. Innymi słowy, osoby wspierające organizację, znajdujące się jednak poza nią, nie mogą być adresatami norm przez nią stanowionych. Wprowadzony § 71 regulaminu (...) tę zasadę narusza.

Rektor (...) wskazał, iż instytucja członka wspierającego znana jest ustawie - Prawo o stowarzyszeniach (art. 10 ust. 3 i art. 22 ust. 1), nie jest zaś wskazana w ustawie o szkolnictwie wyższym. Organ nie zanegował możliwości wprowadzenia do regulaminu uczelnianej organizacji studenckiej instytucji członka wspierającego jako takiej, zwrócił jednak uwagę, że obie formy członkostwa w niedostatecznie precyzyjnym i jasnym stopniu zostały od siebie odróżnione. W szczególności członkowie wspierający uczelnianą organizację studencką, lecz niebędacy studentami czy doktorantami, nie mogą być adresatem stanowionych przez nią norm, ani mieć praw analogicznych lub choćby podobnych do jej członków studentów (doktorantów). Takie rozwiązanie przekreślałoby istotę uczelnianej organizacji studenckiej, jak również przekraczałoby zakres dopuszczalnego normowania regulaminu organizacji. Istnieć musi jakościowa różnica, która pozwoli stwierdzić, że członkowie wspierający istotnie różnią się od osób, które zrzesza organizacja. W świetle art. 204 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, organizacje studenckie mogą zrzeszać tylko studentów, a stowarzyszenia działające na uczelni - studentów i nauczycieli akademickich. Brak tu miejsca dla innych grup.

Rektor nie zgodził się z twierdzeniem (...) wyrażonym we wniosku odwoławczym, że podmiot ten nie posiada uprawnień wykonawczych. Zgodnie bowiem z wprowadzonym kwestionowaną uchwałą nr (...) § 141 regulaminu (...): Dyrektor reprezentuje (...) w kontaktach z podmiotami współpracującymi (ust 4), na wniosek Prezesa (...) Dyrektor może prowadzić spotkania (...) niebędące Walnym Zgromadzeniem (ust. 5), czy - na wniosek Zarządu - Dyrektor może reprezentować (...) w zakresie określonym w osobnej uchwale (ust. 6). W ocenie Rektora, reprezentowanie uczelnianej organizacji studenckiej należy niewątpliwie do materii zastrzeżonej dla organów wykonawczych danej organizacji, które mogą składać się tylko ze studentów (doktorantów) danej uczelni, co wynika z istoty charakteru uczelnianej organizacji studenckiej.

W ocenie organu, regulacja dotycząca Dyrektora Wykonawczego narusza standardy dobrej legislacji w pierwszej kolejności w ten sposób, że umożliwia obejście prawa - art. 204 ust. 1 i 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Niedopuszczalne jest bowiem wprowadzanie do aktów prawnych organizacji studenckiej takich regulacji, które pozwolą "obchodzić dyrektywę studenckiego (doktoranckiego) charakteru uczelnianej organizacji studenckiej, doprowadzając do wykorzystywania takiej organizacji i renomy uczelni, na której ona działa - do realizacji celów osób niebędących studentami. Tego typu regulacją jest wprowadzona instytucja Dyrektora Wykonawczego, pozwala ona bowiem takiej osobie - także niebędącej studentem, studentką, doktorantem i doktorantką (§ 41 w zw. z § 142 regulaminu (...)) - reprezentować (...), czy prowadzić jego zebrania, inne niż Walne Zgromadzenie (...). Regulacja ta może prowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której powszechny wizerunek uczelnianej organizacji studenckiej Uniwersytetu (...) kształtować będzie osoba niezwiązana z tym Uniwersytetem, niebędąca jego studentem czy doktorantem, podpierająca się jednak dwustuletnią renomą (...). Istotą zaś uczelnianych organizacji studenckich jest to, aby odpowiadali za jej działanie i funkcjonowanie studenci (doktoranci). Osoby nie będące studentami i doktorantami nie podlegają władzom uczelni. Takie osoby mogłyby korzystać z wypracowanej renomy Uniwersytetu w sposób sprzeczny z jego wolą, zarazem Uniwersytet nie posiadałby środków przeciwdziałania temu zjawisku.

Rektor (...) stwierdził, iż § 141 ust. 2 i 4-5 regulaminu (...) po zmianach dokonanych zakwestionowanymi uchwałami pozostaje w sprzeczności z jego § 6 w zw. z § 61. Powołany § 141 ust. 2 i 4-5 dopuszcza bowiem reprezentowanie organizacji przez Dyrektora Wykonawczego, którym może być członek/członkini wspierający/a, gdy tymczasem reprezentacja (...) jest wyłącznie prawem członkiń i członków tej organizacji (zob. § 6 ust. 3 regulaminu (...)). Nie dookreślono precyzyjnie pojęcia "podmiotów współpracujących", o których mowa w § 141 ust. 4 regulaminu (...). Nie sposób jednoznacznie ustalić przy użyciu wykładni językowej, systemowej i celowościowej, jaki krąg podmiotów obejmuje to pojęcie, w tym czy ogranicza się tylko do podmiotów pozauczelnianych czy także wewnątrzuczelnianych. Nie wiadomo również, czy odnosi się ono do osób fizycznych. Stanowi to naruszenie zasady określoności. Poddobnie ocenić należy sformułowanie reprezentacji (...) przez Dyrektora Wykonawczego "w zakresie określonym w oddzielnej uchwale" (§ 141 ust. 6 regulaminu (...)). W ocenie Rektora, reprezentacja organizacji uczelnianej w całości stanowi materię regulaminową i nie może być regulowana przez przepisy blankietowe zamieszczone w innych aktach organizacji studenckiej, dla których formalne warunki podjęcia są zdecydowanie łagodniejsze.

Nadto, zgodnie z § 141 ust. 2 regulaminu (...) wprowadzonym uchwałą nr (...), Dyrektorem może być "każdy członek lub członek wspierający". Biorąc pod uwagę wykładnię literalną i systemową, w związku z faktem, że we wszystkich pozostałych postanowieniach wymienia się osobno członka i członkinie (...), taka regulacja prowadzi do wniosku, że członkinie (...) i członkinie wspierające (...) nie mają prawa do bycia Dyrektorem Wykonawczym. To z kolei wskazuje na naruszenie zasady równouprawnienia kobiet i mężczyzn wyrażonej w art. 33 Konstytucji RP.

W nawiązaniu do argumentacji strony skarżącej przedstawionej w toku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2168/14, Rektor nadmienił, że rzekomy fakt występowania nieprawidłowości w regulaminach niektórych innych organizacji studenckich działających na (...) nie może być podstawą akceptacji dla niezgodnych z przepisami prawa norm regulaminu analizowanego w niniejszej sprawie.

Reasumując Reaktor (...) podniósł, iż w świetle stwierdzonych nieprawidłowości, na podstawie art. 205 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym, należało uchylić ww. uchwały jako niezgodne z przepisami prawa. Wobec zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji RP, przez przepisy prawa należy rozumieć także wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadę dobrej legislacji W niniejszej sprawie zakwestionowane regulacje naruszały także art. 204 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy, prowadząc do obejścia przedmiotowych przepisów. Zaś normy dotyczące Dyrektora Wykonawczego naruszały dodatkowo zasadę równouprawnienia kobiet i mężczyzn (art. 33 Konstytucji), przez ograniczenie tej funkcji wyłącznie do osób płci męskiej.

Decyzja Rektora (...) z dnia (...) września 2015 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Prezesa Zarządu Uczelnianej Organizacji Studenckiej (...) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania autor skargi podniósł, iż specyfiką działań (...) jest m.in. podejmowanie wielu inicjatyw naukowych i edukacyjnych poza murami (...). Szeroka współpraca z podmiotami zewnętrznymi nie jest czymś powszechnym wśród uczelnianych organizacji studenckich (...). Właśnie ta specyfika pracy (...) przemówiła za tym, że uchwałą nr (...) z dnia (...) grudnia 2011 w sprawie zmiany Regulaminu (...) wprowadzono do Regulaminu (...) instytucję członka wspierającego i członkini wspierającej (...). Zakres działalności członkiń i członków wspierających jest ograniczony do tego, co postanowią regulaminowe organy (...). Co istotne, członkinie i członkowie wspierający nie mają - w porównaniu do członkiń i członków - prawa do czynnego i biernego prawa wyborczego do władz (...), udziału w pracach (...), korzystania ze wszystkich urządzeń, obiektów i stwarzanych przez (...) możliwości ani także używania znaków i logo (...), a także jego reprezentowania na wszelkich imprezach i spotkaniach o charakterze niekolidującym z celami i filozofią działania (...). Zatem zarzuty stawiane przez organ wydają się niezasadne i nietrafne. Członkini i członek wspierający posiadają znacząco ograniczone prawa i obowiązki wobec (...), a ustanowienie instytucji członkostwa wspierającego, jak zresztą zauważył sam Rektor (...), nie jest niedozwolone i mieści się w zakresie swobody działania i swobody zrzeszania się, której emanacją są uczelniane organizacje studenckie, w tym (...). Mając na uwadze potencjał do kreowania współpracy z podmiotami zewnętrznymi, jaki posiadać mogą m.in. absolwentki i absolwenci (...) współpracujący z (...), postanowiono ułatwić tego typu działalność poprzez utworzenie instytucji Dyrektora Wykonawczego. Jednakże zadania Dyrektora ograniczają się do technicznych, wykonawczych względem Zarządu (...), działań. Dyrektor, jako osoba podlegająca przepisom wewnętrznym (...) ma drastycznie ograniczone zadania, których celem jest przede wszystkim wsparcie Zarządu (...) w jego codziennej pracy. Uchylona przez Rektora (...) uchwała nie zmienia tego stanu rzeczy - daje bowiem Dyrektorowi (...) jedynie możliwość reprezentowania (...) w kontaktach z podmiotami zewnętrznymi. W wyjątkowych sytuacjach Zarząd (...) może ustanowić inny zakres reprezentacji. Zakładanie, że istniejący regulaminowy przepis ogólny będzie wykorzystywany celem naruszenia prawa wewnętrznego (...) jest wyrazem ograniczania autonomii (...), działaniem o charakterze prewencyjnie cenzurującym, a przy okazji brakiem zaufania do osób studiujących na (...) ze strony Rektora (...).

W odpowiedzi na skargę Rektor (...) wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga ocenia wedle wskazanych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W realiach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę zapadły w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2168/14, nie budzi wątpliwości, iż Rektor Uniwersytetu (...) jest organem nadzorczym władnym uchylić uchwałę organu uczelnianej organizacji studenckiej niezgodną z przepisami prawa, statutem uczelni lub statutem (regulaminem, deklaracją założycielską) tej organizacji. Stanowi o tym bowiem art. 205 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.). Jest też organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nadzorczą, o czym stanowi art. 207 ust. 1 i 2 tej ustawy.

Zgodnie z art. 204 ust. 1 powołanej ustawy, studenci mają prawo zrzeszania się w uczelnianych organizacjach studenckich, w szczególności w kołach naukowych oraz zespołach artystycznych i sportowych, na zasadach określonych w ustawie. Uczelniane organizacje studenckie, a także działające w uczelni stowarzyszenia zrzeszające wyłącznie studentów lub studentów i nauczycieli akademickich, mają prawo występowania z wnioskami do organów uczelni lub do organów samorządu studenckiego w sprawach dotyczących studentów uczelni (ust. 2).

W świetle art. 205 ust. 1, 2 zd. drugie i 3, Prawa o szkolnictwie wyższym, uczelniane organizacje studenckie podlegają rejestracji, z wyłączeniem organizacji studenckich działających na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach. Rejestr uczelnianych organizacji studenckich jest jawny. Organem rejestrującym i prowadzącym rejestr uczelnianych organizacji studenckich jest rektor. Warunkiem rejestracji uczelnianej organizacji studenckiej jest zgodność jej statutu (regulaminu, deklaracji założycielskiej) z przepisami prawa i statutem uczelni.

Powyższe regulacje określają zasady zrzeszania się studentów i doktorantów. Tworzenie i funkcjonowanie uczelnianych organizacji studenckich oraz stowarzyszeń uczelnianych, w kontekście wolności zrzeszania, doznaje ograniczeń podmiotowych, albowiem polega na uczestnictwie i działalności w nich środowiska stricte akademickiego (studentów, doktorantów i nauczycieli akademickich). Także obszar aktywności uczelnianych organizacji studenckich nie jest dowolny. Sformułowanie zawarte w art. 204 ust. 1 powołanej ustawy, mówiące o zrzeszaniu się w szczególności w kołach naukowych oraz zespołach artystycznych i sportowych, wskazuje, iż przedmiot działalności takich organizacji jest ściśle związany z przedmiotem działalności samej uczelni. Oznacza to, iż akty prawne określające zasady funkcjonowania uczelnianych organizacji studenckich muszą być zgodne z aktami prawnymi określającymi zasady funkcjonowania uczelni, w ramach której ta organizacja funkcjonuje.

W tym miejscu warto przypomnieć, iż szkoły wyższe są autonomiczne we wszystkich obszarach swojego działania. Gwarantuje im to Konstytucja RP w art. 70 ust. 5 oraz zastrzega Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 4 ust. 1. Szkoły wyższe, do których zastosowanie mają przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym są - jak podnosi się w orzecznictwie - zakładami administracyjnymi (publicznymi). Działają one jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne powoływane do wykonywania zadań publicznych w zakresie badań naukowych i szkolnictwa wyższego. Zakład administracyjny, nie będąc jednakże organem państwowym ani organem samorządu, sprawuje funkcję administracji publicznej, korzystając z tzw. władztwa zakładowego, nie działa jednak jak klasyczny organ administracji publicznej, gdyż został powołany do zupełnie innych zadań. Władztwo zakładowe uczelni wynika z upoważnień dla organów zakładu do abstrakcyjnych, jak i konkretnych działań na podstawie i w ramach ustaw. Jego istotę stanowi więc zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu lub osobami, które zabiegają o przyjęcie do grona takich użytkowników. Uczelnie są organizowane i działają na zasadach wolności badań naukowych, wolności twórczości artystycznej i wolności nauczania. Pełniąc misję odkrywania i przekazywania prawdy poprzez prowadzenie badań i kształcenie studentów, uczelnie stanowią integralną część narodowego systemu edukacji i nauki (art. 4 ust. 2 i 3 Prawa o szkolnictwie wyższym). Ustrojowa pozycja oraz cele, jakie realizuje uczelnia wyznaczają równocześnie relacje pomiędzy podmiotami procesu kształcenia.

Przechodząc do meritum sprawy, Sąd w przeważającej mierze podziela stanowisko Rektora (...) przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji nadzorczej. Należy podkreślić, iż powołana do życia uchwałą z dnia (...) instytucja członka wspierającego nie występuje w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Statucie (...) (tekst jednolity dostępnym na stronie internetowej (...) - Monitor Uniwersytetu (...) z dnia (...) marca 2012 r. nr (...)). Przyjmując jednak, iż skoro Prawo o stowarzyszeniach, jak pozakonstytucyjny podstawowy akt normatywny, przewiduje instytucję członka wspierającego, to także powołanie tej instytucji w uczelnianych organizacjach studenckich należy uznać za zgodne z obowiązującym porządkiem prawnych. Doktryna przyjmuje, iż członkiem wspierającym stowarzyszenie może zostać osoba fizyczna, prawna deklarująca pomoc finansową, rzeczową lub merytoryczną w realizacji celów stowarzyszenia. W praktyce członkowie wspierający mogą stanowić, np. wsparcie merytoryczne dla stowarzyszenia. Często członkami wspierającymi zostają firmy czy osoby, które systematycznie przekazują pieniądze albo dary rzeczowe na rzecz stowarzyszenia. Tymczasem w powołanej uchwale w sprawie zmiany Regulaminu (...) nie wprowadzono wyraźnego rozgraniczenia pomiędzy statusem członka zwykłego Uczelnianej Organizacji Studenckiej (...), a członka wspierającego (...), w tym wyraźnych kompetencji członka wspierającego. W szczególności w § 2 ust. 1 tejże uchwały zapisano, iż "Członek wspierający i członkini wspierająca (...) ma prawo do udziału w pracach (...) na zasadach określonych przez Zarząd (...)". Jest to zapis blankietowy, który powyższych zasad nie określa. Daje jedynie Zarządowi prawo swobodnego kształtowania przedmiotu działania członka wspierającego, który na skutej jego woli, doraźnych potrzeb może obejmować zakres działania zastrzeżony tylko dla członków zwyczajnych. W praktyce osoby spoza środowiska (...), których rola powinna sprowadzać się do czynności wsparcia finansowego lub pomocy merytorycznej, będą mogły kształtować działalność zrzeszenia studenckiego w formach, które powinny być dla nich niedostępne, co może godzi w interes (autonomię) uczelni oraz wprost narusza art. 204 ust. 1 i 2 Prawa o szkolnictwie wyższym.

W tym miejscu warto wspomnieć, iż statuty stowarzyszeń, stanowiące źródło stosunku prawnego członkostwa łączącego daną organizację społeczną z jej członkami, mają charakter umowy cywilnoprawnej, rodzącej po obu stronach prawa i obowiązki, obejmującej oświadczenie woli członka, który wstępuje do stowarzyszenia oraz oświadczenie stowarzyszenia, które członka przyjmuje. Umowa taka zostaje zawarta przez założycieli stowarzyszenia. Pozostali członkowie przystępują do niej na mocy stosownych aktów przystąpienia do danej organizacji społecznej (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 30 kwietnia 2015 r. sygn. akt I ACa 176/15 - publik. LEX nr 1782041). Skoro zatem, przez analogię, regulamin uczelnianej organizacji studenckiej stanowi źródło stosunku prawnego członkowstwa to nie może on określać podstawowych kwestii o znaczeniu ustrojowym w sposób dorozumiany, czy blankietowy, jak to ma miejsce w analizowanym przypadku.

Z tych samych powodów za zasadne należy uznać zakwestionowanie przez Rektora (...) uchwały nr (...) z dnia (...) listopada 2012 r., choć w tym wypadku sprzeczność zapisów w niej zawartych z art. 204 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest wyraźniejsza. Po pierwsze, (...) powołała do życia "Dyrektora Wykonawczego" jako organ wykonawczy, którym może zostać członek wspierający (§ 1 ust. 2 uchwały). Nawet przy złożeniu, że wydane na podstawie § 12689 ust. 3 Statutu (...) Zrządzenie nr (...) Rektora (...) z dnia (...) maja 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu rejestracji uczelnianych organizacji studenckich i uczelnianych organizacji doktorantów na Uniwersytecie (...) (publik. Monitor (...) nt (...) z 2006 r., poz. 94) określa w § 3 ust. 4 wzór regulaminy uczelnianej organizacji studenckiej jako niewiążący (co do struktury organizacyjnej), gdyż w tym przepisie podano, iż wzór regulaminu ma charakter przykładowy, to jednak piastunem organu wykonawczego może zostać osoba niebędąca studentem lub doktorantem. Jest to rozwiązanie bezwzględnie sprzeczne z powołanym przepisem Prawa o szkolnictwie wyższym. Po drugie, § 1 ust. 4, 5 i 6 uchwały przyznano "Dyrektorowi Wykonawczemu" kompetencje do reprezentowania (...) w kontaktach z podmiotami współpracującymi, prowadzenia spotkań (...) nie będących Walnymi Zgromadzeniami i na wniosek Zarządu reprezentowania (...) w zakresie określonym w osobnej uchwale. Dostrzec należy, iż również w tym przypadku wprowadzono rozwiązanie "kompetencji blankietowych", wedle woli Zarządu (...) i doraźnych potrzeb. Bak jest przez to wyraźnego rozgraniczenia kompetencji poszczególnych organów (...), a co za tym idzie i odpowiedzialności za działanie. Przede wszystkim jednak, wskazany powyżej zakres uprawnień do działania przysługuje członkowi wspierającemu niebędącemu studentem, czy doktorantem (...). Nie podlega on jednak władztwu zakładowemu, a władze (...), co dostatecznie zaznaczył organ, mają ograniczone możliwości przeciwdziałania negatywnym skutkom działania takiej osoby.

Sąd nie podziela jedynie stanowiska Rektora (...) co do zapisów uchwały nr (...) wskazujących na dyskryminację członków (...) ze względu na płeć. Jednakże wobec powyżej stwierdzonych nieprawidłowości jest to wada nie mająca wpływu na ocenę prawidłowości wydanych w sprawie decyzji nadzorczych.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, iż rolą organu nadzorczego, jak też następczo Sądu w niniejszej sprawie, nie była ocena stosowania przez (...) zakwestionowanych przepisów uchwał w praktyce, lecz ich zgodności z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i przepisami uczelnianymi, z którymi przepisy Regulaminu (...) muszą pozostawać w zgodzie. To, że (...) jest organizacją dynamicznie się rozwijającą, również w przestrzeni pozauczelnianej i z tego względu dostrzega potrzebę rozbudowywania struktury organizacyjnej, nie może powodować przyjmowania rozwiązań prawnych sprzecznych ze stosowanymi w (...). Nie można bowiem tracić z pola widzenia, iż strona skarżąca nie jest stowarzyszeniem zrzeszającym swych członków na zasadach ogólnych, a podmiotem zrzeszającym studentów i doktorantów, który funkcjonuje w ramach działalności uczelni i nakreślonych przez nią reguł prawnych, co do jej funkcjonowania jako całości, zgodnych z przepisami ustawowymi.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.