Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1613854

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 21 października 2014 r.
II SA/Wa 1692/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kania.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia (...) czerwca 2014 r. nr (...) w przedmiocie potrzeby udzielenia urlopu zdrowotnego postanawia - odrzucić skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. orzeczeniem z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...) w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, wydanym na podstawie art. 62 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 2, § 2, § 5 ust. 2, § 17, § 18, § 19, § 20 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 9 z późn. zm.) oraz § 5 i § 7 ust. 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013), orzekła o potrzebie udzielenia M. N. urlopu zdrowotnego w wymiarze (...) miesięcy, rozpoznając w pkt 9 orzeczenia (...).

Orzeczenie to w pkt 10, dotyczącym kategorii zdolności do służby, zawierało adnotację "nie dotyczy", w pkt 11 orzeczenia, dotyczącym związku poszczególnych chorób i ułomności ze służbą wojskową, również zawierało adnotację "nie dotyczy".

Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2014 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. postanowiła zawiesić z urzędu postępowanie w sprawie określenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby w jednostkach (...) M. N. do czasu zakończenia urlopu zdrowotnego.

Pismem z dnia (...) kwietnia 2014 r. M. N. złożył odwołanie od orzeczenia z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...), zarzucając nieuwzględnienie w nim schorzenia kręgosłupa, jak również orzeczenie braku związku schorzeń ze służbą wojskową, orzeczenie zbyt krótkiego okresu urlopu zdrowotnego.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, orzeczeniem z dnia (...) czerwca 2014 r. nr (...), wydanym na podstawie art. 62 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 2, § 2, § 5 ust. 2, § 17, § 18, § 19, § 20 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 9 z późn. zm.) oraz § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013), a także § 12 pkt 1, § 30 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu CWKL w W. uznała, że RWKL w ramach procesu orzeczniczego przeprowadziła stosowne badania i konsultacje wymagane do oceny stanu zdrowia badanego. Na podstawie zgromadzonych badań i konsultacji RWKL zdecydowała, że w tej sprawie nie może wydać jednoznacznej decyzji, przesądzającej o zdolności badanego do ww. służb, natomiast wymaga on w chwili wydania orzeczenia RWKL potrzeby udzielenia urlopu zdrowotnego w wymiarze (...) miesięcy. W tej sprawie RWKL wydała w dniu (...) kwietnia 2014 r. nie tylko zaskarżone orzeczenie, ale również postanowienie o zawieszeniu z urzędu postępowanie w sprawie określenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby w jednostkach (...) do czasu zakończenia urlopu zdrowotnego. Komisja w wydanym postanowieniu zobowiązała orzekanego do stawienia się do RWKL bez wezwania po zakończonym leczeniu z pełną dokumentacją. W ocenie CWKL, postępowanie orzecznicze RWKL było zasadne. CWKL wyjaśniła, że orzeczenia, w których ustalana jest potrzeba udzielenia urlopu zdrowotnego są orzeczeniami pomocniczymi. Określają one wyłącznie przyczynę oraz czasookres proponowanego urlopu, natomiast decyzja o jego udzieleniu należy do kompetencji dowódcy jednostki wojskowej. W orzeczeniach, w których ustala się urlop zdrowotny nie ma obowiązku ustalania związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową. Związek schorzeń ze służbą wojskową jest ustalany w orzeczeniach, w których orzeka się konkretną kategorię zdrowia, a w przedmiotowej sprawie RWKL w K. wyda orzeczenie po ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania orzeczniczego.

Pismem z dnia 1 sierpnia 2014 r. M. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie CWKL w W. z dnia (...) czerwca 2014 r. nr (...), wnosząc o jego uchylenie w całości. W ocenie skarżącego, zaskarżone orzeczenie nie uwzględnia całokształtu stanu zdrowia skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, organ podniósł, że orzeczenie o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego nie musi rozstrzygać o kwestii zdolności lub niezdolności do służby wojskowej ani o związku rozpoznanego schorzenia ze służbą, a ma jedynie charakter "zaświadczenia lekarskiego". Niemniej jednak, z uwagi na brak dookreślenia przepisów w tym zakresie i braku formularza takiego zaświadczenia, rozstrzygnięcie w tej kwestii jest wydawane na wzorze orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Tym samym rozstrzygnięcie komisji lekarskiej w części określającej jedynie konieczność udzielenia urlopu zdrowotnego nie stanowi decyzji administracyjnej. Decyzja o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego należy do dowódcy jednostki wojskowej, natomiast o potrzebie udzielenia takiego urlopu i o jego długości rozstrzygają wojskowe komisje lekarskie. Organ podniósł, iż komisja, wydając decyzję o udzieleniu urlopu zdrowotnego, działała w interesie skarżącego, gdyż niemożliwym było wydanie na dzień orzekania jednoznacznego rozstrzygnięcia o jego zdolności do służby wojskowej oraz służby w jednostkach (...). Organ wyjaśnił, że w uzasadnieniu orzeczenia CWKL skarżący został również poinformowany, że procedura orzecznicza w jego sprawie zostanie wznowiona po ukończeniu okresu przyznanego urlopu zdrowotnego, poprzez wydanie orzeczenia o zdolności do służby lub o konieczności udzielenia dalszego urlopu zdrowotnego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Artykuł 1 cytowanej ustawy stanowi, że normuje ona postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Z kolei art. 2 tej ustawy ustala właściwość w zakresie rozstrzygania spraw sądowoadministracyjnych, wskazując, że do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne. Oznacza to, że w pierwszej kolejności Sąd obowiązany jest zbadać, czy zaskarżony akt podlega jego kontroli.

Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 461 z późn. zm.), o zdolności do czynnej służby wojskowej orzekają właściwe wojskowe komisje lekarskie.

Ustalanie związku określonych schorzeń ze służbą wojskową jest przedmiotem następujących przepisów: art. 30-33, art. 56-57 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 648 z późn. zm.), art. 19-21b, art. 31-33 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.), a także art. 2, art. 10-12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 z późn. zm.). Z powołanych regulacji wynika, że wprawdzie ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń (oraz ich zakres i wysokość) z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.). Z tych przepisów wynika zatem, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu, podlegają bowiem kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów, o ich zakres i wysokość. Związek schorzenia ze służbą wojskową staje się przeto sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych (sprawą cywilną) podlegającą kognicji sądów powszechnych zgodnie z art. 1 cytowanej ustawy - Kodeks postępowania cywilnego. Potwierdza to orzecznictwo tych sądów (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2008 r. o sygn. akt I UK 40/08, publ. "Orzecznictwo Sądu Najwyższego - Izba Pracy" 2010, nr 1-2, poz. 22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt II UK 128/09, niepubl.).

Z przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 z późn. zm.) wynika, że komisje takie orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do czynnej służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności, a ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową zarówno czynną, jak i zawodową. Tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim wymienione wcześniej ustawy.

Analiza powyższych przepisów wykazuje, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne odrębne grupy.

Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego.

Powyższa analiza prowadzi zatem do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Przedstawione stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. o sygn. akt OSA 1/00, publ. "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego" 2001, Nr 2, poz. 47; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2004 r. o sygn. akt OSK 440/04; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. o sygn. akt I OSK 220/10; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2010 r. o sygn. akt I OSK 1430/10; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2011 r. o sygn. akt II OSK 2403/11 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd taki wyraził również Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27 października 1999 r. o sygn. akt III ZP 9/99 (publ. "Orzecznictwo Sądu Najwyższego - Izba Pracy" 2000, Nr 5, poz. 167).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że skarga M. N. dotyczy orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia (...) czerwca 2014 r. nr (...), utrzymującego w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...), orzekającego o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego ww. w wymiarze (...) miesięcy oraz rozpoznającego w pkt 9 orzeczenia (...).

Zgodnie z treścią art. 62 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), żołnierzowi zawodowemu może być przyznany urlop zdrowotny - w wymiarze do sześciu miesięcy.

W myśl § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie urlopów żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 9 z późn. zm.), urlopów żołnierzowi udziela dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zajmuje stanowisko służbowe lub do której został skierowany w ramach pełnienia zawodowej służby wojskowej w rezerwie kadrowej albo w dyspozycji.

O potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego oraz o jego wymiarze orzekają wojskowe komisje lekarskie właściwe do orzekania o zdolności żołnierza do zawodowej służby wojskowej (§ 18 ww. rozporządzenia).

Z przepisu § 7 pkt 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013), wynika, że wojskowe komisje lekarskie orzekają o potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego.

Z powyższego wynika, że decyzja o udzieleniu urlopu zdrowotnego należy do dowódcy jednostki wojskowej, natomiast o potrzebie udzielenia takiego urlopu i o jego długości rozstrzygają wojskowe komisje lekarskie.

W ocenie Sądu, orzeczenia, w których ustalana jest potrzeba udzielenia urlopu zdrowotnego nie stanowią decyzji administracyjnej. Określają one wyłącznie przyczynę oraz czasookres proponowanego urlopu, natomiast decyzja o jego udzieleniu należy do kompetencji dowódcy jednostki wojskowej.

Sąd podziela stanowisko organu, że orzeczenie o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego nie musi rozstrzygać o kwestii zdolności lub niezdolności do służby wojskowej ani o związku rozpoznanego schorzenia ze służbą, a ma jedynie charakter "zaświadczenia lekarskiego". Związek schorzeń ze służbą wojskową jest ustalany w orzeczeniach, w których orzeka się konkretną kategorię zdrowia. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, RWKL w K. wyda takie orzeczenie po ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania orzeczniczego.

W takiej sytuacji skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, gdyż sąd administracyjny nie jest w tej sprawie właściwy.

Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.

- -----------

2

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.