Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1940929

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 15 października 2015 r.
II SA/Wa 159/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska.

Sędziowie WSA: Stanisław Marek Pietras Janusz Walawski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) grudnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2198/12 po rozpoznaniu na rozprawie skargi J. Z. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr (...) w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym, uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu I instancji.

Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził m.in. że skarżący spełnia przesłanki do uznania go za domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.), a w konsekwencji okres jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia (...) lipca 1987 r. do dnia (...) listopada 1992 r. powinien zostać przez organ zaliczony do stażu służby (wysługi lat), skoro skarżący w okresie tym w gospodarstwie rodziców pracował. Dalej Sąd stwierdził, że podjęte w sprawie rozkazy personalne zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, o której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, co nie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Sąd, przy ponownym rozpatrzeniu zobowiązał organ I instancji do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji z uwzględnieniem poczynionej przez Sąd oceny prawnej.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez Komendanta Głównego Policji do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1315/13 oddalił skargę kasacyjną Komendant (...) Policji, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) w dniu (...) października 2014 r. wydał decyzję nr (...), którą umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie zaliczenia do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia (...) lipca 1987 r. do dnia (...) listopada 1992 r. wobec J. Z., byłego funkcjonariusza Policji.

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podał, że ww. rozkazem personalnym nr (...) Komendanta (...) Policji z dnia (...) stycznia 2013 r. wydanym na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.) został zwolniony ze służby w Policji z dniem (...) lutego 2013 r. Rozkaz ten stał się ostateczny w dniu (...) stycznia 2013 r.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania.

Skoro policjant został zwolniony ze służby, to wydanie decyzji w przedmiocie zaliczenia do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia (...) lipca 1987 r. do dnia (...) listopada 1992 r. stało się bezprzedmiotowe.

Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., w dniu (...) grudnia 2014 r. wydał decyzję nr (...), którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że wskazany przez J. Z. okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców może podlegać wliczeniu do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy. Jednakże z uwagi na to, że ww. nie wiąże z organem stosunek służbowy w związku ze zwolnieniem go ze służby, brak jest podstaw do zaliczenia mu tego okresu do pracowniczego stażu pracy, o którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy.

Wobec utraty statusu policjanta, nie może toczyć się postępowanie administracyjne w sprawie o ustalenie stażu pracy. Z tego tez względu należało uznać, że postępowanie w sprawie ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat stało się bezprzedmiotowe.

J. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia.(...) grudnia 2014 r. zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 6-8 k.p.a., art. 9 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. Konstytucji RP, art. 11, art. 77, art. 105 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący zarzucił również, że organ naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Ponadto skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 100, art. 101, art. 106, art. 107 oraz art. 53 ust. 1 i 2, a także art. 69 ustawy o Policji.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast art. 3 § 1 i § pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Zgodnie z art. 153 powołanej powyżej ustawy, ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba ze przepisy prawa uległy.

Z racji rozwiązania prawnego, przyjętego w powyżej przytoczonym przepisie organ (strona) nie może już na dalszych etapach postępowania skutecznie zakwestionować przesądzonych już wcześniej przez Sąd kwestii. Nie chodzi przy tym o to, czy formułowane zarzuty są zasadne, czy też nie, lecz o to, że na danym etapie postępowania nie mogą już być skutecznie podnoszone. Uregulowania zawarte w art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu (por. wyrok NSA. z dnia 24 września 2014 r., sygn. II FSK 2541/12).

Podnieść należy, że również Sąd rozpoznający niniejszą skargę jest, stosownie do zacytowanego wyżej art. 153 ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu, który poprzednio uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Zadaniem Sądu obecnie badającego sprawę była ocena, czy organ I instancji i organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu odwołania prawidłowo wykonał wskazania co do dalszego postępowania. W tym zakresie należy udzielić odpowiedzi przeczącej.

Zwrot "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego.

Ustanowiona w art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej.

Rozważając zatem niniejszą sprawę na tle art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy zauważyć, że obejmuje on sytuację, w której w sprawie orzekał już poprzednio sąd administracyjny, dokonując określonej oceny prawnej, a z taką sytuacją mamy do czynienia na tle kontrolowanej obecnie sprawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 263/10 (LEX nr 1081014), a sąd orzekający w niniejszym składzie pogląd ten podziela, organ administracji rozpatrując sprawę ponownie powinien się zatem zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Podkreślić należy, że wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153, są konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia jego wadliwości.

Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wskazaniom co do dalszego postępowania.

W kontekście przedstawionych rozważań wadliwość zaskarżonej decyzji, upatrywana w naruszeniu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wynika z pominięcia przez organ I instancji oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2198/12.

Wymaga podkreślenia, że ani stan faktyczny sprawy, ani stan prawny będący przedmiotem rozważań sądu nie uległ zmianie tak istotnej, by organ mógł być zwolniony z obowiązku przepisem tym określonego.

Organ I instancji w sposób całkowicie nie uprawniony uznał, że na skutek zmiany stanu faktycznego sprawy związanej z rozwiązaniem stosunku służbowego postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, a wskazania w powyżej określonym wyroku stały się nieobowiązujące i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego nie było możliwe.

W ocenie Sądu, nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, która w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Jeżeli w toku prowadzonego postępowania administracyjnego okaże się, że brak jest ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania, to w takiej sytuacji można mówić o bezzasadności żądania, nie zaś o bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Oznacza to konieczność załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.

O konieczności załatwienia sprawy skarżącego co do istoty przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 marca 2013 r., którego zasadność i trafność potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r.

Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, a zarzut skargi w zakresie naruszenia art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać za zasadny. Zasadnym jest również zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany jest wykonać wskazania zawarte w wyroku poniżej określonego Sądu z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2198/12.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, gdyż sprawa korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych i skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.