Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1325940

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 15 stycznia 2013 r.
II SA/Wa 1453/12
Zaliczenie okresu przyuczenia do wykonywania określonej pracy do okresu praktycznej nauki zawodu a wiek osoby.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Lipiński.

Sędziowie WSA: Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Jacek Fronczyk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) czerwca 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów przygotowania do zawodu młodocianego pracownika oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z 21 lutego 2011 r. P. A., właściciel salonu piękności (...) (dalej jako "skarżący") wystąpił do Prezydenta (...) o dofinansowanie kosztów przygotowania do zawodu (...) młodocianej M. S.

Decyzją z (...) marca 2011 r., wydaną na podstawie art. 70b ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. b, ust. 3, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), w związku z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 244, poz. 1626), § 2 ust. 1 pkt 1, § 18 i § 18a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278 z późn. zm.), Prezydent (...) odmówił przyznania skarżącemu dofinansowania kosztów przygotowania młodocianej do zawodu. W uzasadnieniu organ wskazał, że w obowiązującym prawie oświatowym nie przewidziano możliwości kontynuowania nauki zawodu przez osobę pełnoletnią.

Powyższa decyzja została uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z (...) maja 2011 r.

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego z 21 lutego 2011 r., Prezydent (...) decyzją z (...) lipca 2011 r. nr (...), działając na podstawie art. 190 § 1 i 191 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), art. 70b ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. b, ust. 3, ust. 6 i ust. 7 ustawy o systemie oświaty w związku z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, § 2 ust. 1 pkt 1, § 18 i § 18a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, odmówił przyznania skarżącemu dofinansowania kosztów przygotowania młodocianej M. S. do zawodu (...).

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że skarżący posiada tytuł mistrza w rzemiośle (...) oraz ukończony kurs pedagogiczny w łącznym wymiarze 96 godzin. Posiada zatem kwalifikacje merytoryczne i pedagogiczne do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych oraz nauczania zawodu. Następnie organ wyjaśnił, że skarżący (...) lutego 2010 r. zawarł z młodocianym pracownikiem M. S. umowę o pracę na okres od (...) lutego 2010 r. do (...) marca 2011 r., w celu przygotowania do zawodu (...). Przed zawarciem umowy o pracę z młodocianą w celu nauki zawodu (...), skarżący realizował umowę o pracę zawartą w celu przyuczenia młodocianej do wykonywania określonych prac w zawodzie (...). Umowa zawarta została na okres od (...) marca 2008 r. do (...) stycznia 2010 r. Młodociana w tym czasie była podopieczną OHP i równolegle uczęszczała do gimnazjum. Umowa ta zakończyła się egzaminem sprawdzającym, przeprowadzonym przez skarżącego (...) stycznia 2010 r., zgodnie z § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. (...) lutego 2010 r. skarżący zawarł kolejną umowę o pracę z młodocianą tym razem w celu nauki zawodu (...). Umowa zawarta została na okres od (...) lutego 2010 r. do (...) lutego 2011 r.

Do całkowitego okresu kształcenia w zawodzie (...) skarżący wliczył okres realizacji umowy o pracę mającej na celu przyuczenie młodocianej do wykonywania określonych prac w zawodzie (...), natomiast Izba Rzemieślnicza (...) w wydanym (...) lutego 2011 r. zaświadczeniu o wyszkoleniu ucznia rzemieślniczego, nie zaliczyła do całkowitego okresu kształcenia młodocianej umowy o pracę zawartej w celu przyuczenia.

Organ w wyniku ponownego przeanalizowania przebiegu procesu przyuczenia do wykonywania określonych prac w zawodzie (...) oraz przebiegu nauki zawodu (...) stwierdził, że młodociana w momencie zawierania (...) lutego 2010 r. kolejnej umowy o pracę była nadal uczniem Gimnazjum (...), którą zakończyła w dniu (...) czerwca 2010 r. oraz miała ukończone 18 lat. Zatem skarżący, zawierając umowę o pracę z młodocianą, która nie ukończyła gimnazjum, naruszył art. 190 § 1 i art. 191 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks pracy, i tym samym umowę o pracę zawartą z młodocianą w celu nauki zawodu (...) należało uznać za nieważną. Organ wyjaśnił przy tym, że zgodnie z definicją określoną w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może odbywać się przez naukę zawodu i przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Proces przyuczenia kończy się egzaminem sprawdzającym. Po zdaniu go przez młodocianego z wynikiem pozytywnym, pracodawca może ubiegać się o dofinansowanie kosztów przyuczenia młodocianego pracownika co oznacza, że przyuczenie jest procesem zamkniętym. Obowiązujące prawo stwarza możliwość kontynuowania przez młodocianego pracownika przygotowania do zawodu poprzez naukę zawodu. Jednak możliwość kontynuacji przygotowania do zawodu poprzez naukę zawodu przysługuje młodocianemu, który ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy z wynikiem pozytywnym i podjął naukę zawodu obejmującą zakres przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Organ podkreślił przy tym, że młodociany pracownik, który chce zawrzeć z pracodawcą umowę o pracę w celu nauki zawodu winien mieć nie przekroczone 18 lat i ukończone gimnazjum. Wynika to z art. 190 § 1 i art. 191 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks pracy. Jeżeli w trakcie nauki młodociany kończy 18 lat to, na podstawie § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, kończy tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych. Proces nauki zawodu kończy się egzaminem i jeżeli młodociany zda go z wynikiem pozytywnym, to pracodawca może ubiegać się o dofinansowanie kosztów nauki zawodu. Zdaniem organu, z powyższego wynika, że proces nauki zawodu również jest procesem zamkniętym oraz, że ustawodawca przewidział i określił zasady, na jakich odbywa się nauka zawodu w przypadku zmiany pracodawcy.

Reasumując organ stwierdził, że w związku z naruszeniem art. 190 § 1 i art. 191 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks pracy oraz faktem, że w obowiązującym prawie oświatowym nie przewidziano możliwości kontynuowania nauki zawodu przez osobę pełnoletnią, odmówił dofinansowania kosztów przygotowania do zawodu (...) młodocianego pracownika.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i wydanie decyzji przyznającej dofinansowanie kosztów przygotowania młodocianej do zawodu zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 199 Kodeksu Pracy, art. 70b ust. 1, ust. 2 lit. b pkt 5 ustawy o systemie oświaty oraz § 13, § 18 i § 18a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia. Zdaniem skarżącego, organ I instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i w sposób dowolny uznał, że ustalony stan faktyczny nie daje podstaw do przyznania prawa do dofinansowania kosztów przygotowania zawodowego młodocianej, z którą zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Skarżący nie zgodził się z organem, że brak jest podstaw do kontynuowania nauki zawodu przez młodocianego, który w stał się osobą pełnoletnią i tym samym przyznania dofinansowania kosztów przygotowania młodocianego do wykonywania zawodu. Wskazał, że art. 199 Kodeksu pracy stanowi, że jeżeli młodociany nie ukończył przygotowania zawodowego przed osiągnięciem 18 lat, obowiązek dokształcania się, stosownie do przepisów art. 197, może być przedłużony do czasu ukończenia przygotowania zawodowego. Podkreślił, że w doktrynie i orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że po osiągnięciu pełnoletności pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nie traci statusu młodocianego, tj. kończy tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych Osoby kontynuujące naukę zawodu w ramach umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nie uzyskują statusu pracownika z dniem ukończenia 18 lat, są bowiem nadal zatrudnione na warunkach, na jakich przepisy prawa pracy pozwalają zatrudniać młodocianych. Uzyskanie pełnoletności zwalnia z obowiązku kontynuowania dokształcania. Jednakże zachowanie statusu młodocianego zezwala pracodawcy na przedłużenie tego obowiązku do czasu ukończenia przygotowania zawodowego. Decyzję w tej sprawie podejmuje pracodawca. Skarżący przypomniał, że zawarł z młodocianą umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego na okres 22 miesięcy, począwszy od (...) marca 2008 r. Umowa ta następnie została przedłużona o 14 miesięcy, umową zawartą (...) lutego 2010 r. w celu przygotowania zawodowego na czas do dnia zdania egzaminu czeladniczego, który odbył się (...) lutego 2011 r.

Ponadto skarżący zwrócił uwagę na art. 70 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do nauki, a równocześnie nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Z tą konstytucyjną zasadą koresponduje art. 199 Kodeksu pracy, akceptujący, że rozpoczęcie lub niepodjęcie dokształcania się młodocianego przed 18 rokiem życia powinno być przedłużone do czasu ukończenia przygotowania zawodowego po ukończeniu tego wieku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...), decyzją z (...) czerwca 2012 r., wydaną na podstawie art. 127 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta (...) z (...) lipca 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że kwestię dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników reguluje art. 70b ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym pracodawcy, który zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z młodocianym pracownikiem, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli spełnione zostały łącznie dwie przesłanki, tj. pracodawca, osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy lub osoba zatrudniona u pracodawcy posiada odpowiednie kwalifikacje, a młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin. Organ stwierdził, że okolicznością, która nie budzi wątpliwości jest, że skarżący posiada uprawnienia do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Wątpliwości dotyczą natomiast kwestii, czy w świetle przepisów młodociana w dacie zawierania ze skarżącym umowy o pracę w celu nauki zawodu mogła być traktowana jako pracownik młodociany. W ocenie organu, kluczowe znaczenie dla sprawy ma pierwsza umowa zawarta z młodocianą przez skarżącego. Zgodnie bowiem z jej treścią, została zawarta w celu przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Wskazano w niej, że nauka trwa dwadzieścia dwa miesiące, od (...) marca 2008 r. do dnia zdania egzaminu sprawdzającego, nie dłużej niż do (...) stycznia 2010 r., skreślono sformułowanie "na czas określony" i pozostawiono sformułowanie "na czas nieokreślony". Jednakże wobec wskazania w niej terminu końcowego należało uznać, że umowa zawarta została na czas określony, do czasu zdania przez młodocianą egzaminu sprawdzającego, ale na czas nie dłuższy niż do (...) czerwca 2008 r. Z tą więc datą umowa wygasła. Młodociana ukończyła osiemnaście lat w styczniu 2009 r., natomiast druga umowa została zawarta (...) lutego 2010 r. W umowie podano, że zawarto ją na czas nieokreślony, ale z innych danych wynika, iż podpisano ją na czas trwania nauki (14 miesięcy), do czasu zdania egzaminu, nie dłużej niż do (...) marca 2011 r. Do okresu nauki zawodu zaliczono młodocianej 22 miesiące nauki u poprzedniego pracodawcy.

Organ podał, że zgodnie z art. 190 § 1 Kodeksu pracy, pracownikiem młodocianym jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Wyjątek od tej zasady wprowadza § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia, który stanowi, że osoby, które przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęły pełnoletność, kończą tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych. Przepis ten przyjmuje fikcję, iż jako młodociana traktowana jest także osoba, która ukończyła 18 lat, ale kontynuuje naukę zawodu do momentu jej zakończenia. Organ zwrócił uwagę, że M. S. jako młodociana zawarła umowę o przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Przepisy regulujące zasady postępowania w przypadku zatrudnienia młodocianego do wykonywania określonej pracy reguluje rozdział 3 rozporządzenia, w którym wskazano, że osoby, które przed ukończeniem przyuczenia do wykonywania określonej pracy osiągnęły pełnoletność, kończą przyuczenie na warunkach określonych dla młodocianych. Zatem M. S. ukończyła przyuczenie jako pracownik młodociany. Po zakończeniu tej nauki zdała egzamin sprawdzający. Następnie zaś jako osoba pełnoletnia zawarła umowę o pracę mającą na celu naukę zawodu. Zatem jest to odrębna umowa, zawarta między rzemieślnikiem o tytule mistrza oraz osobą pełnoletnią.

Organ wyjaśnił, że do okresu nauki zawodu można zaliczyć okres nauki mającej na celu przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Zgodnie bowiem z § 18 rozporządzenia, młodocianemu, który ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy z wynikiem pozytywnym i podjął naukę zawodu obejmującą zakres przyuczenia do wykonywania określonej pracy, zalicza się okres przyuczenia do okresu praktycznej nauki zawodu. Jednakże przepis ten wyraźnie wskazuje, że "ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy z wynikiem pozytywnym i podjął naukę zawodu", a więc zakończył jeden typ nauki i rozpoczął drugi, inny. Organ podkreślił, że nie są to etapy nauki ze sobą związane bezpośrednio; nie jest tak, że uczeń musi najpierw ukończyć przyuczenie do wykonywania określonej pracy, a potem przystąpić do nauki zawodu. Osoba przyuczona do wykonywania określonej pracy może na tym etapie naukę zakończyć. Uczeń może także od razu rozpocząć naukę zawodu. Natomiast jeżeli po ukończeniu przyuczenia osoba chce podjąć naukę zawodu, to wtedy okres praktycznego etapu kształcenia zostaje skrócony o okres przyuczenia - i o tym, a nie o statusie młodocianego pracownika, mówi § 18 rozporządzenia. Organ zwrócił uwagę, że ustawodawca sprawy dotyczące nauki zawodu wyraźnie rozdzielił na dwa toki nauki i nie traktuje ich równorzędnie. Zatem nie można uznać, że skarżący zawarł umowę z osobą, którą można zgodnie z przepisami prawa uznać za młodocianego pracownika. M. S. po zakończeniu procesu przyuczenia do wykonywania określonej pracy utraciła status pracownika młodocianego i zawarła drugą umowę, o naukę zawodu, jako osoba i pracownik pełnoletni, gdyż osiągnęła pełnoletniość przed podjęciem nauki zawodu.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 6, art. 7 k.p.a., art. 199 Kodeksu Pracy, art. 70b ust. 1, ust. 2 lit. b pkt 5 ustawy o systemie oświaty oraz § 13, § 18 i § 18a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia, wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W skardze powtórzono argumentację przedstawioną w odwołaniu.

W ocenie skarżącego, organ II instancji dokonał dowolnej i nieuzasadnionej interpretacji § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia, pomijając całkowicie wykładnię przepisów dotyczących statusu młodocianego i jego uprawnień, utrwaloną w orzecznictwie i piśmiennictwie oraz treść art. 199 Kodeksu Pracy. Skarżący podniósł, że (...) lutego 2010 r. M. S. zawarła z nim umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego (nauki zawodu) na czas od (...) lutego 2010 r. do (...) marca 2011 r. Do okresu wynikającego z tej umowy zaliczył okres na jaki zawarto umowę w celu przyuczenia młodocianej do wykonywania określonych prac w zawodzie. Celem tych umów było przygotowanie młodocianej do wykonywania zawodu (...). Obie umowy świadczą o ciągłości procesu edukacji i nie mogą być rozpatrywane jako dwie niemające ze sobą nic wspólnego. W ocenie skarżącego, kształcenie młodocianego ma na celu przygotowanie go do wykonywania zawodu. Stąd interes młodocianego został uwzględniony przez ustawodawcę jako nadrzędny, co nakazuje, aby osiągnięcie pełnoletności nie było przeszkodą w osiągnięciu celu przygotowania zawodowego. Zarówno reguły wykładni celowościowej, jak i systemowej, które zostały pominięte przez SKO wskazują, że nie można odmówić statusu młodocianego osobie, która kończy kształcenie po osiągnięciu pełnoletności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając, czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa przez organ administracji publicznej. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu.

Dokonując oceny zasadności skargi P. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...), Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie skarżący dochodzi dofinansowania kosztów przygotowania M. S. do zawodu (...).

Podstawę prawną takiego dofinansowania stanowi art. 70b ustawy o systemie nauki. W wersji obowiązującej w chwili wydawania zaskarżonej decyzji przepis ten w ust. 1 określał, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach, a młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie jest sporne, że skarżący posiada kwalifikacje do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych.

Sporne jest natomiast, czy zatrudniona przez skarżącego M. S. w dacie zawarcia ze skarżącym umowy o pracę w celu nauki zawodu mogła być traktowana jako pracownik młodociany.

Odpowiedzi na tak postawione pytanie należy poszukiwać w przepisach Kodeksu pracy, lecz przede wszystkim w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. To właśnie bowiem przepisy rozporządzenia przewidują możliwość ukończenia nauki i przyuczenia na warunkach określonych dla młodocianych przez osobę, która osiągnęła pełnoletność.

Stosownie do przepisów art. 195 § 1 Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może odbywać się poprzez naukę zawodu albo przez przyuczenie do wykonywania określonej pracy.

Nauka zawodu ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze wykwalifikowanego pracownika lub czeladnika i obejmuje praktyczną naukę zawodu oraz dokształcanie teoretyczne. Przyuczenie do wykonywania określonej pracy ma natomiast na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze przyuczonego pracownika i może dotyczyć wybranych prac związanych z nauką zawodu.

Przepisy Kodeksu pracy i rozporządzenia rozróżniają umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, odbywanego w formie nauki zawodu oraz umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, odbywanego przez przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Nauka zawodu i przyuczenie do wykonywania określonej pracy są dwoma niezależnymi od siebie formami, w jakich może być zrealizowane przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników.

Nauce zawodu poświęcone są regulacje zawarte w rozdziale 2 ww. rozporządzenia, natomiast do przyuczenia do wykonywania określonej pracy odnoszą się przepisy rozdziału 3 tego rozporządzenia. Każda z tych regulacji jest kompleksowa.

Przepisy nie przewidują konieczności kontynuowania przyuczenia do wykonywania określonej pracy poprzez naukę zawodu, jak również - co w rozpoznawanej sprawie istotniejsze - nie określają, że nauka zawodu musi być poprzedzona przyuczeniem do wykonywania określonej pracy.

Każda z form przygotowania zawodowego stanowi zamknięty cykl rozpoczynający się zawarciem stosownej umowy o pracę, a kończący egzaminem kwalifikacyjnym lub sprawdzającym. Za każdą z nich pracodawca może ubiegać się o dofinansowanie kosztów kształcenia, co jednoznacznie wynika z art. 70b ustawy o systemie oświaty. Nie można oczywiście wykluczyć sytuacji, że po zakończeniu przyuczenia do wykonywania określonej pacy, potwierdzonym pozytywnie zdanym egzaminem sprawdzającym, młodociany podejmie naukę zawodu obejmującą zakres przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Wówczas, stosownie do § 18 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, zalicza się okres przyuczenia do okresu praktycznej nauki zawodu. W przepisie tym kluczowe jest odniesienie opisanej w nim sytuacji do pracownika młodocianego, którym zgodnie z art. 190 § 1 Kodeksu pracy jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Oznacza to, że tylko w sytuacji, gdy przyuczenie do wykonywania określonej pracy zakończyła osoba, która nie skończyła 18 lat, istnieje możliwość zaliczenia jej okresu tego przyuczenia do okresu praktycznej nauki zawodu, gdy naukę taką podejmie.

Zwrócić także należy uwagę, że przepisy odrębnie regulują sytuację ukończenia nauki zawodu oraz ukończenie przyuczenia do wykonywania określonej pracy po osiągnięciu pełnoletniości (§ 13 i § 18a rozporządzenia). Nie przewidują one natomiast możliwości kontynuowania przygotowania zawodowego poprzez naukę zawodu przez osobę pełnoletnią, która ukończyła przyuczenie do wykonywania określonej pracy na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 28 maja 1996 r.

W rozpoznawanej sprawie M. S. skończyła z wynikiem pozytywnym przyuczenie do wykonywania określonej pracy egzaminem zdanym (...) stycznia 2010 r. Miała wówczas ukończone 19 lat. Zgodnie z § 18a rozporządzenia przyuczenie ukończyła na warunkach określonych dla młodocianych i skarżący otrzymał dofinansowanie kosztów jej kształcenia. Tym samym zrealizowała jedną z form przyuczenia zawodowego. (...) lutego 2010 r. M. S. podpisała umowę o pracę w celu nauki zawodu (...), w której określono, że jest młodociana, mimo że miała wówczas 19 lat oraz że jest absolwentem gimnazjum, w sytuacji, gdy gimnazjum ukończyła dopiero (...) czerwca 2010 r.

W tak zarysowanych okolicznościach faktycznych uznanie, iż istnieje możliwość zakwalifikowania M. S. jako pracownika młodocianego było nieuprawnione.

M. S., jako że w dacie zawarcia umowy o pracę z (...) lutego 2010 r. była osobą pełnoletnią, nie mogła skorzystać z możliwości ukończenia nauki zawodu na warunkach określonych dla młodocianych, gdyż przepisy takiej opcji nie przewidują dla przygotowania zawodowego jako takiego, a tylko dla jego poszczególnych form. I M. S., a tym samym skarżący z takiej możliwości skorzystali w ramach przyuczenia do wykonywania określonej pracy.

Co więcej M. S. nie mogła rozpocząć nauki zawodu na warunkach określonych w ww. rozporządzeniu, gdyż nie była już młodociana. Nie mogła również - wbrew twierdzeniom organu - skorzystać z możliwości przewidzianej § 18 rozporządzenia, tzw. zaliczyć okresu przyuczenia do okresu praktycznej nauki zawodu. Okoliczność, że ukończyła przyuczenie na warunkach określonych dla młodocianych nie oznacza bowiem, że po zakończeniu przyuczenia mogła być dalej traktowana jak młodociany pracownik. W § 18 rozporządzenia mowa jest o młodocianym, który ukończył przyuczenie, a nie o osobie, która skończyła przyuczenie na warunkach określonych dla młodocianych. Przepis § 18 rozporządzenia nie może być odczytywany wbrew twierdzeniom skargi - łącznie z przepisem § 18a rozporządzenia. Normy zawarte w tych przepisach odnoszą się bowiem do różnych sytuacji faktycznych.

Nic nie stało jednak na przeszkodzie, aby mogła podjąć naukę zawodu, zacząć kolejny etap swojej edukacji, lecz nie na warunkach przewidzianych dla młodocianych pracowników.

Powyższe stanowisko nie pozostaje w sprzeczności z art. 199 Kodeksu pracy. Przepis ten odnosi się ogólnie do przygotowania zawodowego i stanowi dopełnienie wynikającej z art. 70 Konstytucji RP zasady, że każdy ma prawo do nauki, a jednocześnie nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Możliwość realizacji obowiązku dokształcania się, które nie zostało ukończone przed osiągnięciem 18 lat, została przewidziana i sprecyzowana w przepisach rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Jako, że przygotowanie zawodowe może być realizowane w dwóch niezależnych formach, to dla każdej z nich osobno została dopuszczona taka sposobność. I jak już wskazano wcześniej, M. S. z rozwiązania przewidzianego w przepisie art. 199 Kodeksu pracy skorzystała.

Odnosząc się do przytoczonego w skardze orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zauważyć należy, że orzeczenia to zostały wydane na bazie innego stanu faktycznego niż ustalony w przedmiotowej sprawie. Dotyczyły zawarcia umowy przez osobę pełnoletnią pobierającą już naukę zawodu z innym pracodawcą. W sprawach tych pierwsza umowa o pracę w celu nauki zawodu była zawierana z osobą niepełnoletnią, a dopiero kolejna, też umowa o pracę w celu nauki zawodu, była zawierana po skończeniu 18 roku życia. NSA rozpatrywał więc sytuację zaistniałą tylko w ramach jednej z form przygotowania zawodowego i dlatego tezy zawarte w cytowanych wyrokach nie są relewantne w sprawie niniejszej.

Wbrew twierdzeniom skargi w sprawie nie została naruszona zasada swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego. Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy są między stronami niesporne, a organ zasadnie uznał, że w przepisach ww. rozporządzenia brak jest normy pozwalającej na przyjęcie, że M. S. ukończyła naukę zawodu na warunkach określonych dla młodocianych. Konsekwencją powyższego jest brak podstaw do przyznania skarżącemu dofinansowania kosztów kształcenia M. S.

Stanowisko prezentowane przez skarżącego nie znajduje oparcia w przepisach Kodeksu pracy, rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania i dlatego też Sąd skargę, na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako niezasadną oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.