II SA/Wa 1369/13 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1739663

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2013 r. II SA/Wa 1369/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Kołodziej.

Sędziowie WSA: Ewa Pisula-Dąbrowska, Andrzej Góraj (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) maja 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską

1.

uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły (...) z dnia (...) marca 2013 r.

2.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) maja 2013 r., wydaną na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2012 r. poz. 1230) w związku z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia (...) marca 2013 r., odmawiającą przyjęcia D. S. na aplikację sędziowską i aplikację prokuratorską.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył stan faktyczny sprawy oraz przypomniał procedurę rekrutacyjną na aplikację, prowadzoną przez KSSiP, powołując przy tym stosowne przepisy prawa. Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, Minister Sprawiedliwości wskazał, że przygotowanie egzaminu konkursowego i jego przeprowadzenie było zgodne z powołanymi powyżej przepisami. Ponadto podniósł, że ustawowo zagwarantowana niezależność komisji egzaminacyjnej nie pozwala Ministrowi Sprawiedliwości na merytoryczną ocenę sposobu dokonywania oceny prac konkursowych. Wynika to z faktu, że decyzja Dyrektora KSSiP o przyjęciu bądź odmowie przyjęcia zależy jedynie od wyniku uzyskanego przez kandydata podczas konkursu, bowiem to nie Dyrektor KSSiP, a komisja dokonuje oceny pracy konkursowej.

Minister wskazał, iż dokonał badania spornej decyzji pod kątem ewentualnych błędów rachunkowych, których to nie dopatrzył się.

W świetle powyższego, w sytuacji gdy kandydat zajął miejsce na liście klasyfikacyjnej powyżej limitu miejsc, w ocenie organu, nie istniała możliwość wydania decyzji o innej treści.

Od powyższej decyzji D. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której domagał się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia.

W skardze podniósł zarzut błędnego przyjęcia, że:

- decyzja Dyrektora KSSiP nie zapadła z naruszeniem art. 52 pkt 2 ustawy o KSSiP, podczas gdy niezweryfikowanie przez organ I instancji kryteriów ocen przyjętych przez komisje egzaminacyjne, doprowadziło do naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o KSSiP,

- Minister Sprawiedliwości nie jest uprawniony do merytorycznej oceny kryteriów przyjętych przez komisje egzaminacyjne,

- art. 25 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do członków komisji egzaminacyjnych.

Uzasadniając zarzuty, skarżący wskazał, że organ nie odniósł się do podniesionych przez niego w odwołaniu argumentów, ograniczając się jedynie do przedstawienia procedury rekrutacyjnej na aplikację. Natomiast zarzuty wskazane przez skarżącego w odwołaniu zostały podsumowane przez organ stwierdzeniem, że dotyczą one merytorycznej trafności ocen dokonanych przez komisję konkursową. Skarżący podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, w której podniósł, iż prezentowane przez Ministra Sprawiedliwości rozumienie postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora KSSiP o przyjęciu, bądź odmowie przyjęcia na aplikację, prowadzi do nadania całemu trybowi odwoławczemu fikcyjnego charakteru.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle powyższego, w ocenie tutejszego Sądu, skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, jaki jest zakres badania przedmiotu sprawy przez organ, który orzeka w trybie art. 29 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2012 r. poz. 1230). Wskazówka dotycząca powyższej problematyki została zawarta przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 lutego 2013 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 2396/12, gdzie Sąd II instancji dokonał dogłębnej analizy prawnej przepisów w zakresie uprawnień Ministra Sprawiedliwości w rozpatrywaniu odwołań kwestionujących prawidłowość wystawienia oceny w systemie punktowym przez członków komisji za pracę pisemną kandydata.

W uzasadnieniu powyższego wyroku NSA stwierdził m.in., iż "... w dokumentach nazwanych "kryteriami oceny pracy pisemnej" dość dokładnie wymieniono elementy jakie powinna zawierać praca oraz przewidywany za nie limit punktów (np. 0-2) w ramach ich ogólnej liczby (25). Sporządzone przez oceniających pisemne uzasadnienia ocen, o których mowa w § 18 ust. 1 rozporządzenia (...) zostały przygotowane w oparciu o kryteria opracowane przez zespół konkursowy. Analiza "kryteriów oceny pracy pisemnej" wskazuje więc, że w ramach drugiego etapu konkursu kandydaci sporządzali pracę pisemną, w której pewne jej elementy podlegały oznaczonej obligatoryjnej punktacji i to niezależnie od uznania oceniającego. Tak zwany margines swobody oceniającego zależny od jego wiedzy, doświadczenia, indywidualnych wymagań mógł przejawiać się w przyjętych przez zespół konkursowy granicach. W rozpatrywanej przez Sąd I instancji sprawie organy uznały, że w ogóle nie mogą kwestionować, kontrolować i sprawdzać pracy konkursowej i prawidłowości przyznanej punktacji z uwagi na niezależność powołanej komisji konkursowej i ograniczone w tym zakresie kompetencje Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury oraz Ministra. Sąd I instancji przyjął, że Dyrektor Szkoły ma zgodnie z § 9 rozporządzenia w odniesieniu do komisji zapewnić jedynie jej obsługę administracyjną i techniczną. Jest to stanowisko błędne, wyraz "jedynie" nie pojawia się w tym przepisie, a analiza przepisów ustawy i rozporządzenia nie wskazuje, aby rola Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w stosunku do komisji sprowadzała się wyłącznie do wymienionych w tym przepisie czynności.

Z art. 19 ustawy wynika, że to Dyrektor na podstawie listy kwalifikacyjnej ustala listę kandydatów zakwalifikowanych na aplikację, a następnie w oparciu o art. 23 ust. 1 wydaje decyzję w sprawie przyjęcia kandydata z listy. (...) przepis art. 15 ust. 2 pkt 8 i 11 uprawniają, a w ocenie Sądu również zobowiązują organ do dokonania ustaleń w zakresie prawidłowości ustalenia wyników konkursu. Zagwarantowanie kandydatowi w ustawie (art. 21 ust. 2) prawa do wniesienia odwołania do Ministra, a następnie skargi do sądu powinno umożliwiać kwestionowanie przyznanej punktacji. (...) w przeciwnym wypadku prawo do odwołania byłoby iluzoryczne. Ostatecznie nie można wykluczyć, że członek komisji wskutek zwyczajnej omyłki błędnie ustali punktację. Opracowane przez zespół konkursowy "kryteria oceny pracy pisemnej" oraz sporządzane przez oceniających pisemne uzasadnienia ocen mają na celu przede wszystkim umożliwienie Dyrektorowi Krajowej Szkoły oraz Ministrowi Sprawiedliwości prawidłowe ustalenie stanu faktycznego dla potrzeb wydania rozstrzygnięcia w zakresie miejsca kandydata na liście i przyjęcia na aplikację. W ramach tych ustaleń mieści się również prawidłowość wystawienia oceny w systemie punktowym przez członka komisji za pracę pisemną kandydata sporządzoną w ramach drugiego etapu konkursu".

Tym samym NSA przesądził, iż nie ma podstaw do takiego ograniczania kompetencji odwoławczej Ministra Sprawiedliwości, że uniemożliwia mu to skontrolowanie oceny pracy pisemnej kandydata przez członka komisji w zakresie przyjętych kryteriów oceny. Przeciwny pogląd prowadzi do naruszenia art. 16 ust. 1 powołanej ustawy.

W nawiązaniu do zasad konstytucyjnych NSA przywołał wyrok z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1461/11, w którym wskazano, iż: "Jedną z zasad przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest zasada dwuinstancyjności, ustanowiona w art. 78, który stanowi, że "Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa". Realizacją tej zasady jest regulacja w art. 23 ust. 2 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury prawa odwołania: "Od decyzji, o której mowa w art. 1, przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w terminie 14 dni od dnia jego wniesienia". Minister Sprawiedliwości ma rozpoznać odwołanie, co wyznacza obowiązek szczegółowego rozpoznania zarzutów wywiedzionych w odwołaniu. Dla wyznaczenia granic odwołania podstawowe znaczenie ma art. 16 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, który stanowi, że "Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór merytoryczny nad aplikacjami: ogólną, sędziowską i prokuratorską". Ta kompetencja do sprawowania nadzoru merytorycznego ma znaczenie prawne dla rozpoznania odwołania przez rozważenie stawianych zarzutów merytorycznych. Nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym jest interpretacja przepisów prawa prowadząca do fikcji prawa odwołania. Fikcja rozpoznania odwołania to przytoczenie przepisów prawa i stwierdzenie braku kompetencji do merytorycznego rozpoznania odwołania (...). O ile Minister Sprawiedliwości nie jest właściwy do zmiany oceny, to podjęcie wyjaśnienia przez członków komisji prawidłowości przez ustosunkowanie się do zarzutów w odwołaniu daje podstawy do rozpoznania odwołania. Zarówno z przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, jak i z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 29 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków (...) nie ma podstaw prawnych do wyprowadzenia ograniczeń co do kontroli zasadności przyjętej oceny przez członków komisji konkursowej".

Argumentację przywołaną w ww. rozstrzygnięciu tutejszy Sąd w pełni podziela i traktuje jak własną. To, że w cytowanym wyroku NSA odnosił się do decyzji wydawanych w przedmiocie przyjęć na aplikację ogólną, nie sprawia tego, by motywacja w nim przedstawiona nie mogła zostać uwzględniona przy badaniu decyzji w przedmiocie przyjęć na aplikacje tematyczne (art. 29 ustawy o KSSiP). Tryb wydawania rozstrzygnięć przez organy w zakresie obydwu ww. rodzajów aplikacji, jest bowiem tożsamy.

W świetle powyższego, uznać należało, że organy nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego. Nie zbadały bowiem poprawności merytorycznej wystawienia aplikantowi ocen ze sprawdzianów.

Nadto Minister Sprawiedliwości nie rozpatrzył odwołania skarżącego w pełnym zakresie zarzutów przedstawionych we wniesionym od decyzji organu I instancji środku zaskarżenia. Tym samym, nie tylko naruszył powyżej wskazane przepisy prawa materialnego, ale również nie zrealizował dyspozycji art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Z tego powodu zaskarżona decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy będą więc zobligowane do usunięcia ww. uchybień.

Badając przedmiotową skargę, tutejszy Sąd nie podzielił zaś zawartego w niej zarzutu naruszenia art. 24 k.p.a. Fakt, iż jeden z członków komisji egzaminacyjnej orzekał w sprawie będącej przedmiotem zadania pisemnego, nie powoduje konieczności wyłączenia, o jakim mowa w wyżej powołanym przepisie.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.