Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1826704

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 10 września 2015 r.
II SA/Wa 1185/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy (...) z dnia (...) maja 2015 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący J. G. wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że pensja otrzymywana z tytułu zatrudnienia jest jego jedynym źródłem dochodu. Skarżący samodzielnie ponosi koszty utrzymania. Posiada także pożyczkę (17.500 zł.), w związku z tym nie stać go na ponoszenie kosztów postępowania jak również ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku, ani dochodów. Z tytułu zatrudnienia Skarżący uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.033,74 zł. (brutto).

Z uwagi na fakt, że oświadczenia Skarżącego okazały się niewystarczające do pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe PIT-37 z którego wynika, że w 2013 r. uzyskał dochód w kwocie 23.474,93 zł, a w 2014 r. jak wynika z informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11) dochód w kwocie 21.414,84 zł. Ponadto skarżący przedłożył zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynika, że Skarżący jest zatrudniony w Prokuraturze Okręgowej w (...) na stanowisku (...) z wynagrodzeniem 1.603,98 zł. Skarżący oświadczył również, że wynagrodzenie ze stosunku pracy wiążącego go z Prokuraturą Okręgową stanowi jego jedyne źródło utrzymania. Do swoich miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył opłaty za: czynsz: 470 zł, Internet: 60 zł, energię elektryczną: 96 zł (raz na dwa miesiące), gaz: 33 zł (raz na dwa miesiące), telefon: około 120 zł, raty kredytów 364 i 395 zł. Skarżący przedstawił również wyciąg z rachunku bankowego i oświadczył, że posiada wyłącznie jeden rachunek bankowy. Ponadto Skarżący załączył rachunki miesięcznych opłat.

Uzasadnienie prawne

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwaną dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt. 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 300 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.

Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.).

Z przedstawionych przez Skarżącego informacji wynika, że jedynym źródłem jego utrzymania jest praca, z której otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1603,98 zł wydatki jakie Skarżący ponosi z tytułu opłat za media (tekst jedn.: czynsz, energie elektryczną, gaz, Internet itp.) mieszczą się w kwocie około 1.100 zł. Przy czym kwota ta nie uwzględnia wydatków na zakup żywności, środków czystości, ubioru, na które to wydatki Skarżącemu, po uwzględnieniu wydatków stałych pozostaje kwota około 500 zł. Jednakże jak wynika z analizy wyciągu bankowego za maj 2015 r., Skarżący wydał łącznie 1.117,95 zł (łącznie z prowizją od transakcji) na POKERSTARS oraz transakcje zatytułowane kasyna, zakłady bukmacherskie i loterie.

W związku z tym, jakkolwiek sytuacja materialna Skarżącego uzyskującego wynagrodzenie w kwocie 1.603,98 zł, wydawać by się mogła ciężka, to jednak w sytuacji, w której Skarżący przeznacza większą część swojego miesięcznego dochodu na transakcje, których nie można nazwać mianem niezbędnych, nie można Skarżącemu przyznać dotacji ze Skarbu państwa poprzez przyznanie prawa pomocy.

Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.

W tym miejscu raz jeszcze należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu.

Bez wątpienia Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców.

Oceniając wniosek Skarżącego pod kątem spełnienia przesłanki z powołanego wyżej art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., referendarz sądowy uznał, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie zwłaszcza, że jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 300 zł. Ponadto Skarżący, celem sporządzenia i wniesienia skargi do Sądu korzystał z usług profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, jakim jest radca prawny P. W.

Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.