Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2739248

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 25 czerwca 2018 r.
II SA/Wa 1000/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. - Sołtysa Sołectwa (...) w Gminie (...) na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia (...) czerwca 2018 r., nr (...) w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze postanawia: - odrzucić skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną uchwałą z dnia (...) czerwca 2018 r., nr (...), Państwowa Komisja Wyborcza (dalej także: "PKW"), działając na podstawie art. 420 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 754 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez wyborców gminy (...) od postanowienia Komisarza Wyborczego w (...) z dnia (...) kwietnia 2018 r., nr (...) w sprawie podziału Gminy (...) na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic i numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym - postanowiła utrzymać w mocy ww. postanowienie Komisarza Wyborczego w (...) z dnia (...) kwietnia 2018 r.

W piśmie z dnia (...) czerwca 2018 r. J. S., działając jako Sołtys Sołectwa (...) w Gminie (...) (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia (...) czerwca 2018 r., nr (...), utrzymującą w mocy postanowienie Komisarza Wyborczego w (...).

W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o jej odrzucenie ze względu na wniesienie jej po terminie oraz z uwagi na wniesienie jej przez podmiot nieuprawniony, ewentualnie o jej oddalenie.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, że w świetle przepisu art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 130), na orzeczenie Państwowej Komisji Wyborczej przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 3 dni od daty podania orzeczenia PKW do publicznej wiadomości.

Ponadto, jak zauważyła PKW, zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego, ilekroć w Kodeksie wyborczym jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi w sądzie.

Mając na względzie powyższe, PKW podniosła, że zaskarżona uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia (...) czerwca 2018 r. została podana do wiadomości publicznej w dniu (...) czerwca 2018 r., poprzez zamieszczenie jej na stronie internetowej Państwowej Komisji Wyborczej (vide: www.pkw.gov.pl - zakładka UCHWAŁY PKW W SPRAWIE ODWOŁAŃ OD POSTANOWIEŃ KOMISARZY WYBORCZYCH).

W tej sytuacji, w ocenie PKW, termin do wniesienia skargi na sporną uchwałę PKW upłynął w dniu (...) czerwca 2018 r. Tymczasem, jak wskazała PKW, skarga wpłynęła do Sądu w dniu (...) czerwca 2018 r., a więc po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia.

Niezależnie od powyższego, PKW stwierdziła, że w świetle art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego, podmiotami uprawnionymi do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego są wyłącznie: grupa co najmniej 15 mieszkańców gminy oraz rada gminy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, należy zauważyć na wstępie, iż merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, że skarga jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, a także, gdy spełnia ona wymogi formalne i zostanie złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.

Rozstrzygając niniejszą sprawę, wskazać warto, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt P 5/14, stwierdził, iż art. 420 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 oraz art. 77 ust. 2 oraz art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie (wyrok opublikowany w Dz. U. z dnia 16 sierpnia 2016 r., pod poz. 1232).

W wyniku wskazanego powyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego doszło zatem do utraty mocy obowiązującej normy prawnej zawartej w zdaniu drugim § 2 art. 420 Kodeksu wyborczego, jako naruszającej prawo do sądu poprzez uniemożliwienie oceny prawidłowości podziału na okręgi wyborcze w toku postępowania wyborczego przez niezależny sąd.

W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, iż możliwość weryfikacji działalności organu władzy publicznej w zakresie tworzenia okręgów wyborczych dotyczy bezpośrednio konstytucyjnego prawa wyborczego, określonego w art. 62 Konstytucji RP i służy realizacji równości prawa wyborczego. Z tego względu, jak podniósł Trybunał Konstytucyjny, brak sądowej kontroli określonej uchwały Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie podziału okręgów wyborczych narusza prawo do sądu, albowiem uniemożliwia ocenienie prawidłowości podziału na okręgi wyborcze w toku postępowania wyborczego przez niezależny sąd. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, dochodzi zatem w takiej sytuacji do naruszenia art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.

Jednocześnie, w uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny zajął stanowisko, iż sąd administracyjny jest właściwy w sprawach, o których mowa w przepisie art. 420 § 2 Kodeksu wyborczego.

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Stosownie zaś do treści art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2).

Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 50 § 2 p.p.s.a. zawiera ogólne odesłanie do innych ustaw przyznających prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Przyjmuje się w związku z tym, że unormowanie zawarte w art. 50 § 1 p.p.s.a. ma charakter lex generalis i znajduje zastosowanie w takim zakresie, w jakim legitymacja skargowa nie została odmiennie ujęta w innej ustawie, a więc stanowiącej lex specialis.

W tym miejscu, należy wyraźnie podkreślić, iż art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 130) stanowi, że przepis art. 420 Kodeksu wyborczego w brzmieniu dotychczasowym stosuje się odpowiednio, z tym, że na orzeczenie Państwowej Komisji Wyborczej przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej do publicznej wiadomości. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w ciągu 5 dni od dnia jej wniesienia i wydaje orzeczenie. Od orzeczenia sądu administracyjnego przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w ciągu 5 dni i wydaje orzeczenie.

Z kolei, stosownie do treści art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego, przed jego zmianą, na ustalenia rady gminy w sprawach okręgów wyborczych wyborcom, w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do komisarza wyborczego w terminie 5 dni od daty podania do publicznej wiadomości uchwały, o której mowa w art. 419 § 4. Komisarz wyborczy rozpoznaje sprawę w terminie 5 dni i wydaje postanowienie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz radzie gminy (§ 1). Od postanowienia komisarza wyborczego przysługuje odwołanie do Państwowej Komisji Wyborczej w terminie 5 dni od daty jego doręczenia. Od orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej nie przysługuje środek prawny (§ 2).

Zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego, ilekroć w tym kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi, odwołania lub innego dokumentu w sądzie, organowi wyborczemu, w urzędzie gminy, w konsulacie lub kapitanowi statku.

Art. 9 § 2 Kodeksu wyborczego stanowi, że jeżeli koniec terminu wykonania czynności określonej w kodeksie przypada na sobotę albo na dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa pierwszego roboczego dnia po tym dniu.

W świetle art. 9 § 3 Kodeksy wyborczego, jeżeli kodeks nie stanowi inaczej, czynności wyborcze określone kalendarzem wyborczym oraz czynności, o których mowa w § 1, są dokonywane w godzinach urzędowania sądów, organów wyborczych, urzędów gmin oraz konsulatów.

Zdaniem Sądu, uznać należy, że przepis art. 420 Kodeksu wyborczego wyczerpująco reguluje procedurę wnoszenia skarg w sprawach podziału na okręgi wyborcze.

W tej sytuacji, Sąd uznał, że jednoznaczne brzmienie przepisu szczególnego wyłącza możliwość wniesienia skargi na sporną uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej przez sołtysa sołectwa znajdującego się w danej gminie, albowiem podmiotem legitymowanym przez ten przepis do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, a zatem i uprawnionym do wniesienia skargi na postanowienie Komisarza Wyborczego i uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej, jest wyłącznie rada gminy (miasta) oraz grupa co najmniej 15 wyborców.

Nie ulega wątpliwości, że art. 420 Kodeksu wyborczego nakazuje doręczyć postanowienie Komisarza Wyborczego radzie gminy oraz grupie wyborców, przyznając jedynie tym podmiotom status strony postępowania.

Tymczasem, w analizowanej sprawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. S., działając jako Sołtys Sołectwa (...) w Gminie (...).

Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, aby w świetle powołanych wyżej przepisów, uprawnienie do wniesienia skargi na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie podziału gminy na okręgi wyborcze służyło innym podmiotom, niż grupa wyborców i rada określonej gminy.

Ponadto, warto zauważyć, że w przedmiotowej sprawie zaskarżona uchwała PKW została podana do publicznej wiadomości w dniu (...) czerwca 2018 r., a zatem ostatnim dniem terminu do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego był (...) czerwca 2018 r. Tymczasem, skarga Sołtysa Sołectwa (...) w Gminie (...) na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia (...) czerwca 2018 r. w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze została złożona do Sądu dopiero w dniu (...) czerwca 2018 r. (vide: prezentata Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie).

W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skarga, jako wniesiona przez podmiot nieuprawniony oraz z uchybieniem trzydniowego terminu do jej wniesienia, jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.