Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1760740

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 5 marca 2015 r.
II SA/Sz 822/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.).

Sędziowie WSA: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Maria Mysiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia (...) r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Podaniem o pomoc z dnia 30 maja 2014 r. A.J. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie zasiłku okresowego oraz bezpłatnych obiadów dla niej i jej rodziny.

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta S., decyzją z dnia (...), wydaną na podstawie art. 104 i art. 106 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 11 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), odmówił A.J. przyznania zasiłku okresowego oraz obiadów.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że A.J. przedstawiła pisemny dokument z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, informujący o rozpoczęciu wykonywania działalności gospodarczej od dnia (...) r. Dodatkowo otrzymała wsparcie finansowe ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w wysokości (...),- zł - płatne na konto ww. do dnia (...) r.

Przytaczając treść art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej organ wyjaśnił, że uzyskaną kwotę w wysokości (...),- zł podzielono na 12 miesięcy, a wynikającą z podziału kwotę (...),- zł wliczono do dochodu rodziny wnioskodawczyni, który łącznie z zasiłkiem rodzinnym w kwocie (...),- zł, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł (...),- zł.

Uwzględniając wyliczony w ten sposób dochód w rodzinie A.J. organ I instancji stwierdził przekroczenie kryterium dochodowego, uprawniającego do otrzymania pomocy.

Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją A.J. złożyła od niej odwołanie wnosząc o zmianę krzywdzącej dla niej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 38 ust. 1 pkt 2 i art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej regulujące kwestię przyznania wnioskowanego świadczenia. Podał, że warunkiem koniecznym do jego otrzymania jest spełnienie tzw. kryterium dochodowego, zaś organ zobligowany jest do ścisłego przestrzegania zasad obliczania tego dochodu.

Dalej Kolegium ustaliło na podstawie wywiadu rodzinnego, że rodzina A.J. składa się z trzech osób (wnioskodawczyni, jej męża i córki). W związku z realizacją projektu "Twórczy Biznes" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, realizowanego przez Agencję Rozwoju Regionalnego w partnerstwie z Fundacją Nauka dla Środowiska, otrzymała środki pieniężne na podjęcie własnej działalności gospodarczej w wysokości 37.500,- zł. Łączny miesięczny dochód w rodzinie A.J. wynosi (...),- zł, a więc przekracza kwotę 1.368,- zł. Na dochód ten składają się zasiłek rodzinny - 106,- zł oraz 1/12 środków pieniężnych z Europejskiego Funduszu Społecznego, realizowanego przez Agencję Rozwoju Regionalnego otrzymanych w m-cu grudniu 2013 r. na rozpoczęcie działalności gospodarczej w wysokości 37.500,- zł, co daje w przeliczeniu na miesiąc kwotę 3.125,- zł.

Zdaniem Kolegium, w świetle powyższych ustaleń, brak jest podstaw do przyznania zasiłku okresowego oraz obiadów, dla przyznania których kryterium dochodowe wynosi 2.052,- zł.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez A.J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżąca zarzucając naruszenie art. 6 ust. 1, art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "pomoc Państwa w zakresie dożywiania", przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 12 ust. 1 oraz art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 199 od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.), naruszenie art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, naruszenie przepisu art. 71 Konstytucji RP, wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz zmianę zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Analiza zaskarżonych decyzji w aspekcie powołanych przepisów doprowadziła do uznania zasadności skargi. Przedmiot kontroli sądu w niniejszym postępowaniu stanowią rozstrzygnięcia organów dotyczące odmowy przyznania A.J. zasiłku okresowego oraz obiadów.

Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą".

Stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1)

osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2)

rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Nadto w przepisie art. 36 ustawy wyliczono rodzaje świadczeń udzielanych przez pomoc społeczną i wśród świadczeń niepieniężnych, w pkt 2 lit. j, wskazano - posiłek.

Organ wydając decyzję w oparciu o powołane przepisy zobowiązany jest do ustalenia, czy złożony wniosek dotyczy niezbędnej potrzeby życiowej istniejącej w chwili jego złożenia, a ponadto czy wnioskodawca spełnia ustawowe warunki przyznania takiej pomocy. Podstawowym warunkiem otrzymania pomocy jest spełnienie przez wnioskodawcę tzw. kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem od 1 października 2012 r. kryterium stanowi kwotę 456 zł - na mocy § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823). Na tle ustalenia przedmiotowego dochodu zaistniał spór w niniejszej sprawie.

Organy obu instancji przyjęły, że uzyskana przez skarżącą kwota 37.500 zł, stanowiąca pierwszą transzę pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, stanowi jednorazowy dochód skarżącej w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy. Z uwagi na pięciokrotne przekroczenie kwoty kryterium dochodowego rodziny, stosownie do dyspozycji powołanego przepisu, do miesięcznego dochodu strony doliczyły kwotę 3.125 zł, stanowiącą 1/12 kwoty 37.500 zł, poczynając od miesiąca, w którym dochód ten uzyskano. Do dochodu doliczono również kwotę zasiłku rodzinnego w wysokości 106,00 zł. W efekcie ustalono, że rodzina skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek celowy oraz obiady uzyskała dochód w łącznej wysokości 3.231 zł, przekraczając tym samym obowiązujące kryteria dochodowe zarówno dla zasiłku okresowego, jak i obiadów.

W kwestii oceny sytuacji dochodowej skarżącej nie bez znaczenia pozostaje fakt, że z dniem (...) r. zarejestrowała ona działalność gospodarczą w postaci profilaktyki i leczenia uzależnień. Rozpoczęcie powyższej działalności umożliwiło jej uzyskanie pomocy finansowej na podstawie umowy z dnia 23 grudnia 2013 r. zawartej z Agencją Rozwoju Regionalnego w ramach projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

Jak wynika z treści § 1 pkt 1 i 2 przedmiotem umowy jest udzielenie uczestnikowi projektu (skarżącej) wsparcia finansowego w postaci środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości ułatwiających sfinansowanie pierwszych wydatków umożliwiających funkcjonowanie nowopowstałego przedsiębiorstwa. Przyznanie środków finansowych odbywa się w oparciu o zasadę de minimis. Warunkiem uznania wydatków na rozwój przedsiębiorczości za kwalifikowalne jest wydatkowanie środków finansowych, zgodnie z harmonogramem rzeczowo - finansowym wydatkowania środków (§ 4 ust. 3 pkt 1 umowy). Jednocześnie z postanowień szczegółowych dotyczących wypłaty środków finansowych wynika, że jednym z warunków wypłaty tych środków jest oświadczenie skarżącej o dobrowolnym poddaniu się egzekucji (§ 4 ust. 2 pkt 2 umowy).

Podkreślenia wymaga, że przedmiotowe wsparcie finansowe skarżąca uzyskała ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, do którego głównych zadań należy m.in. wsparcie polityki rynku pracy, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, adaptacyjność i rozwój kadr, wyrównywanie szans na rynku pracy. Dzięki wsparciu uzyskanemu z Funduszu organizowana jest m.in. pomoc przy zakładaniu działalności gospodarczej, a także przygotowanie zawodowe dla osób bezrobotnych. Powyższe wsparcie jest udzielane jako pomoc de minimis, która jest rodzajem pomocy publicznej udzielonej przedsiębiorcom (por. J. Blicharz, Komentarz do ustawy o spółdzielniach socjalnych, publ. zbiór Komentarzy Lex).

W toku postępowania przed organami A.J. oświadczyła, że z tytułu prowadzonej działalności nie osiąga żadnego dochodu, bowiem jest w trakcie jej uruchamiania.

Należy zwrócić uwagę, że za dochód - w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych - przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o wymienione grupy wydatków co wynika z treści art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy. Przytoczony przepis jest szczególnym w stosunku do przepisu art. 8 ust. 3 ustawy - regulującego ogólne pojęcie dochodu, za który uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony m.in. o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zdaniem Sądu, dopiero środki uzyskane przez skarżącą zaangażowane w działalność gospodarczą mogą w przyszłości przynieść wymierny przychód, który dopiero wówczas będzie mógł podlegać ocenie przez organ stosownie do powołanego przepisu art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy. Jak wynika z treści umowy z dnia 23 grudnia 2013 r., skarżąca nie może wydatkować przyznanych środków na inny cel aniżeli z tego aktu wynikający. Podkreślenia wymaga, że skarżąca poddała się monitoringowi i kontroli w zakresie prawidłowości wydatkowania przyznanych środków finansowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, co wynika z § 5 ww. umowy. Inaczej rzecz ujmując, mając na uwadze charakter celowy tej pomocy, nie może ona jej wykorzystać na inne cele, w tym bytowe, związane z utrzymaniem swojej rodziny.

Ponownie podkreślenia wymaga, że skoro skarżąca nie może wydatkować otrzymanej pomocy na cele związane ze swoim utrzymaniem, zatem wyrażony w powołanym wyroku pogląd potwierdza brak podstaw do uznania przyznanych środków za dochód.

Sąd zauważył, że już na etapie odwołania skarżąca sygnalizowała nieprawidłowe zaliczenie do dochodu ułamkowej części otrzymanej pomocy finansowej, jednakże organ odwoławczy, mimo że zwrócił uwagę na celowy charakter tej pomocy, przeznaczonej wyłącznie na rozwinięcie działalności gospodarczej, dostrzegając, że wydatkowanie jej niezgodnie z przeznaczeniem niweluje jej bezzwrotny charakter, stwierdził, że: "należałoby nie uznać tego rodzaju pomocy za dochód", niemniej powyższa konstatacja nie spowodowała zmiany stanowiska organu.

Wobec powyższych rozważań należy podzielić stanowisko skarżącej kwestionującej zasadność uwzględnienia w jej dochodzie kwot uzyskanych z tytułu pomocy publicznej w ramach środków unijnych, przeznaczonych na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Jak zostało to wykazane, wskazana kwota nie może zostać przeznaczona na wydatki związane z utrzymaniem jej rodziny, a gwarancją jej bezzwrotności jest wyłącznie prawidłowe rozdysponowanie środków stosownie do reguł wynikających z zawartej ze skarżącą umowy.

W ocenie Sądu, dokonana w niniejszej sprawie błędna wykładnia oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o pomocy społecznej stanowi o wydaniu zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji z naruszeniem art. 8 ust. 3 oraz art. 8 ust. 11 w związku z art. 36 pkt 2 lit.j ustawy mającym wpływ na wynik sprawy, uzasadniającym ich uchylenie stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organów będzie ustalenie dochodu skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej dokonanej przez Sąd, a następnie podjęcie odpowiedniego do tych ustaleń rozstrzygnięcia merytorycznego.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.