II SA/Sz 505/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720395

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 lipca 2019 r. II SA/Sz 505/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.).

Sędziowie WSA: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Arkadiusz Windak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) Prezydent Miasta S. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) oraz na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz..978 z późn. zm.), po rozpatrzeniu sprawy obywatela Niemiec M. G. z wniosku złożonego w dniu 6 grudnia 2017 r., uzupełnionego w dniu 19 kwietnia 2018 r. w przedmiocie żądania o wydanie prawa jazdy kategorii B, odmówił wydania prawa jazdy kategorii B.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia.

W postępowaniu ustalono następujący stan faktyczny sprawy, według którego M. G. jest osobą, która otrzymała wcześniej niemieckie prawo jazdy kategorii (...) o numerze (...), a której cofnięto w dniu (...) jej uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec z powodu kierowania pojazdem w ruchu drogowym w stanie nietrzeźwości. Wyrok niemieckiego Sądu z dnia (...) o cofnięciu M. G. uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec jest prawomocny od dnia (...). i jest uwzględniany w Niemczech do dnia (...) Na mocy przywołanego wyroku orzeczono ponadto o zakazie kierowania pojazdami w ruchu drogowym na okres 10 miesięcy tj. do dnia (...) r. Po dacie (...). wnioskodawca może ubiegać się o nowe prawo jazdy w Niemczech w trakcie trwania cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami po przedłożeniu wymaganej na terytorium Niemiec opinii medyczno-psychologicznej, z której będzie wynikało że jest on zdolny do ponownego uczestnictwa w ruchu drogowym. Powyższe potwierdza treść pisma władz niemieckich Kraftfahrt-Bundesamt z dnia 16 maja 2018 r. oraz ich odpowiedzi uzupełniającej z dnia 26 lipca 2018 r. Informacja ta - w ocenie organu - jest zgodna z treścią przedłożonego przez stronę pisma władz niemieckich Kraftfahrt-Bundesamt z dnia 5 czerwca 2018 r.

Powyższy stan faktyczny - w ocenie organu I instancji - wypełnia negatywną przesłankę do wydania prawa jazdy wskazaną przez ustawodawcę w art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Wnioskodawca niewątpliwie jest bowiem osobą, która otrzymała za granicą prawo jazdy, a następnie jej uprawnienia zostały jej cofnięte i pozostają nadal w okresie ich cofnięcia na terytorium Niemiec. Data prawomocności niemieckiego orzeczenia z dnia (...) tj. data (...). oraz wskazana data (...) r. to daty wyznaczające ramy czasowe okresu cofnięcia wnioskodawcy uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec. Okres cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami trwa bowiem do dnia (...) kiedy to cofnięcie zostanie trwale wykreślone z niemieckiego rejestru karnego lub też do czasu przedłożenia wymaganej w Niemczech opinii medyczno-psychologicznej potwierdzającej, iż wyżej wymieniony może ponownie kierować pojazdami w ruchu drogowym.

Podkreślić należy, iż art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami jest normą prawa bezwzględnie obowiązującego co oznacza, że organ nie ma możliwości działania w ramach tzw. uznania administracyjnego i nie może oceniać czy i kiedy należy zastosować wskazany przepis prawa. W sytuacji gdy zachodzą okoliczności o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami organ jest bezwzględnie zobowiązany wykonać wskazaną przez ustawodawcę dyspozycję tj. odmówić wydania prawa jazdy. Ponadto wydanie w tych okolicznościach wnioskodawcy nowego polskiego prawa jazdy prowadziło by do faktycznego obejścia niemieckich sankcji nałożonych na wnioskodawcę na mocy prawomocnych orzeczeń właściwych władz poprzez dopuszczenie go do udziału w ruchu drogowym bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami należy zatem interpretować w taki sposób by w jak największym stopniu zapewniać bezpieczeństwo na drodze. Dopuszczenie zatem - w tym kontekście - do udziału w ruchu drogowym osoby celowo wykluczonej z tego udziału w innym kraju członkowskim Unii Europejskiej bez spełniania nałożonych na tę osobę sankcji warunkujących jej ponowne dopuszczenie do ruchu drogowego nie leży w interesie społecznym jak i również nie czyni zadość wymogom bezpieczeństwa ruchu drogowego. Nie należy bowiem - w ocenie organu - sytuacji osoby celowo wykluczonej za granicą z aktywnego udział w ruchu drogowym zrównywać z sytuacją osoby, która prawa jazdy nigdy wcześniej nie otrzymała. Odmienny jest bowiem tryb nabycia uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku osoby, która ubiega się o przedmiotowe uprawnienie po raz pierwszy od przypadku gdy o uprawnienie ubiega się osoba, która została świadomie i celowo wykluczona z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium kraju członkowskiego Unii Europejskiej na mocy obowiązujących w danym kraju przepisów prawa na skutek popełnionego tam czynu.

Wyjaśnić natomiast wnioskodawcy należy, iż zasadniczo nie ma przeszkód by ubiegał się on o niemieckie prawo jazdy w Niemczech w trakcie obowiązywania decyzji o cofnięciu mu uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec. W takim przypadku wnioskodawca może bowiem skutecznie ubiegać się o ponowne wydanie mu niemieckiego uprawnienia do kierowania pojazdami po przedłożeniu wymaganej w Niemczech opinii medyczno-psychologicznej potwierdzającej jego zdolność do ponownego uczestnictwa w ruchu drogowym.

Pełnomocnik M. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej:

1) błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na jej treść, a polegający na przyjęciu, że M. G. otrzymał za granicą prawo jazdy, a następnie cofnięto jemu uprawnienia i pozostaje nadal w okresie cofnięcia uprawnień,

2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść wydanej decyzji, a w szczególności:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i nieprzeprowadzenie z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a mających wpływ na słuszny interes M. G.,

- art. 80 k.p.a. poprzez dowolna ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności dokumentów uzyskanych od Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego w Niemczech, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych-ujawnionych wyżej,

- art. 4 ust. 2 i art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami poprzez ich błędne zastosowanie tj. uznanie, że M. G. otrzymał za granicą prawo jazdy, a następnie cofnięto jemu uprawnienia i pozostaje nadal w okresie cofnięcia uprawnień.

Zdaniem pełnomocnika odwołującego się wspomniane cofnięcie uprawnień i zakaz wydania nowego przez ww. okres 10 miesięcy dowodzi, po pierwsze, że strona nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów, a po drugie, zakaz wydania jej nowych uprawnień obowiązuje jedynie do dnia (...)., a zatem po tej dacie może się ona ubiegać o wydanie nowych uprawnień. Ubieganie się o wydanie nowych uprawnień na terenie Niemiec po ww. dacie wiąże się jedynie z tym, że fakt wspomnianego ukarania będzie "uwzględniany" do dnia (...) co oznacza, że w tym czasie w przypadku złożenia wniosku o wydanie nowego prawa jazdy niezbędne jest przedłożeniem stosownej opinii lekarsko - psychologicznej, co z kolei nie jest już wymagane po tym terminie. Z treści tego pisma w sposób oczywisty i wprost wynika, że termin "(...) jest jedynie terminem zatarcia ww. wpisu, a zatem nie jest i być nie może wiadomym "okresem zatrzymania", czy "cofnięcia uprawnień". Z powyższego wynika więc, że okres zakazu wydania uprawnień minął w dniu (...) a zatem przed datą złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy na terytorium RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia (...) nr (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) i art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 3411), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie Kolegium, na gruncie ustawodawstwa polskiego, okres cofnięcia uprawnienia trwa od momentu jego ostatecznego orzeczenia do dnia przywrócenia uprawnienia. Odnosząc się do ustawodawstwa obcego - niemieckiego przywołać należy art. 11 ust. 4 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L. 2006.403.18), który to przepis nakazuje odmówić wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Sformułowania te nie są tożsame z terminologią ustawodawstwa krajowego i nie uzależniają odmowy od pozostawania w okresie wskazanych ograniczeń. Analizowane ograniczenie narzuca zatem dodatkowo obowiązek ustalenia czy cofnięcie uprawnienia skutkuje koniecznością ustania przyczyny cofnięcia i ewentualnie spełnieniem dodatkowych warunków dla uzyskania ponownie uprawnienia do kierowania pojazdami w Niemczech, czy też możliwym jest w takiej sytuacji ubieganie się o nowe prawo jazdy przy spełnieniu wymagań ustawowych takich, które obowiązują dla osób nabywających to uprawnienia po raz pierwszy. Powyższy fakt Prezydent Miasta S. ustalił na podstawie informacji Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego (Kraftfahrt - Bundesamt we F.) zawartej w piśmie z dnia 16 maja 2018 r. (k. 24, tłumaczenie k. 37 akt), uzupełnionej w piśmie z dnia 26 lipca 2018 r. (k. 40, tłumaczenie k. 44). Według tejże M. G. nie posiada aktualnie ważnego w Niemczech prawa jazdy. Dnia (...). cofnięto jego uprawnienie do prowadzenia pojazdami na mocy wyroku Sądu Rejonowego w S. Postanowienie Sądu obejmuje cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz zakaz wydania nowego prawa jazdy przez okres 10 miesięcy, tj. do dnia (...) Do (...) należy uwzględniać powyższe postanowienie podczas podejmowania decyzji o wydaniu nowego prawa jazdy na terenie Niemiec. Jeżeli uprawnienia sprawcy do prowadzenia pojazdów mechanicznych zostaną cofnięte w toku postępowania karnego konieczne jest w pierwszej kolejności odczekanie okresu zakazu wydania nowego prawa jazdy. Po upływie terminu zatarcia oraz po przedłożeniu prawidłowego wniosku o wydanie prawa jazdy możliwe jest wydanie prawa jazdy bez opinii lekarskiej i ewentualnie bez ponownego zdawania egzaminu. Jeżeli od daty cofnięcia uprawnienia albo negatywnej opinii psychologiczno - medycznej upłynęło 15 lat właściwy urząd ds. prawa jazdy zażąda przed wydaniem nowego prawa jazdy dostarczenia stosownej opinii psychologiczno - medycznej. W okresie obowiązywania terminów, o których mowa wyżej (do (...) osoba zainteresowana może co do zasady złożyć w każdej chwili wniosek o wydanie nowego prawa jazdy, musi jednak wykazać wówczas poprzez przedłożenie stosownych opinii psychologiczno-medycznych, że jest zdolna do uczestniczenia w ruchu po drogach publicznych. Po upływie okresu obowiązywania cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami na mocy orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych zainteresowany nie otrzymuje swojego wcześniejszego prawa jazdy. Zobowiązany jest złożyć wniosek o wydanie nowego uprawnienia do kierowania pojazdami i nowego prawa jazdy.

W analizowanym stanie faktycznym spór skoncentrowany został wokół przeszkody ujętej w art. 12 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. W świetle zacytowanych informacji, nie budzi wątpliwości, że M. G. uzyskał w Niemczech uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B, M, L, a uprawnienie to zostało mu cofnięte w dniu (...) (niezaskarżalne cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami) z datą wykreślenia na dzień (...) r. (k. 44 akt). Skutkiem powyższego, jak poinformowano w powołanym piśmie i dalszych je uzupełniających, wnioskodawcy nie mogą być - do daty wykreślenia z rejestru powołanej decyzji - wydane nowe uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium państwa niemieckiego, chyba że w okresie tym przedłoży pozytywne orzeczenie lekarskie i psychologiczne stwierdzające jego zdolność do kierowania pojazdami mechanicznymi. Tak uwarunkowane uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami uprawnia do uznania, iż co najmniej do czasu przedłożenia wymaganego dokumentu strona pozostaje w okresie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec, co konsekwentnie stanowi przeszkodę w uzyskaniu tego uprawnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Weryfikacja okoliczności, w związku z którymi doszło do cofnięcia uprawnienia musi nastąpić na gruncie przepisów, które wywołały taki skutek i które mogą doprowadzić do jego ustąpienia. Zaznaczyć przy tym należy, że według przepisów prawa polskiego - ustawy o kierujących pojazdami - aby nastąpiło wydanie prawa jazdy kategorii B nie jest wymagane przedłożenie orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami (por. art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b w z w. z art. 11 ust. 6 ustawy o kierujących pojazdami), co powoduje, że organ nie jest uprawniony do czynienia ustaleń w tym względzie. Tym samym uniemożliwiona jest de facto ocena tej okoliczności (spełnienia wymagań psychologicznych), niezbędnej dla wydania prawa jazdy w Niemczech, w przypadku gdy osoba ubiega się w Polsce o uzyskanie prawa jazdy po jego cofnięciu w Niemczech. Zważywszy na okoliczność, iż na dzień orzekania nie dokonano wykreślenia z rejestru decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, uzasadnioną jest odmowa wydania M. G. prawa jazdy kategorii B.

Dodatkowo, Kolegium wyjaśniło, iż wbrew twierdzeniu strony, po cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec, sytuacja prawna kierowcy nie jest taka sama, jak sytuacja prawna osoby, która po raz pierwszy wnioskuje o wydanie prawa jazdy. Cofnięte uprawnienie blokuje możliwość wydania prawa jazdy osobie, względem której zastosowano tę instytucję prawa administracyjnego, do czasu wykreślenia decyzji z rejestru, ewentualnie przed jego upływem - do czasu przedłożenia orzeczenia psychologicznego, potwierdzającego zdolność do uczestnictwa kierowcy w ruchu drogowym. Te obwarowania pozwalają na wyeliminowanie z uczestnictwa w ruchu drogowym kierowców, co do których prawomocnie potwierdzone zostały przeszkody w bezpiecznym ich uczestnictwie w ruchu drogowym, jak też pozwalają na taką wykładnię sformułowania ustawowego z art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami "pozostawanie w okresie cofnięcia uprawnienia", w znaczeniu trwania skutków cofnięcia, jak dokonana niniejszym aktem.

Na powyższą decyzję M. G. - reprezentowany przez adwokata - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której podniósł zarzuty:

1) błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na jej treść, a polegający na przyjęciu, że otrzymał za granicą prawo jazdy, a następnie cofnięto jemu uprawnienia i pozostaje nadal w okresie cofnięcia uprawnień,

2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść wydanej decyzji, w szczególności:

- art. 7, 8, 11 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, obiektywizmu, pogłębionego zaufania i nieprzeprowadzenie z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a mających wpływ na jego słuszny interes,

- art. 76 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż "informacja" władz niemieckich stanowi dokument urzędowy w rozumieniu ww. przepisu,

- art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności dokumentów uzyskanych od Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego w Niemczech, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, ujawnionych wyżej,

- art. 4 ust. 2 i art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami poprzez ich błędne zastosowanie tj. uznanie, że otrzymał za granicą prawo jazdy, a następnie cofnięto jemu uprawnienia i pozostaje nadal w okresie cofnięcia uprawnień.

Pełnomocnik skarżącego wskazał, że art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami transponuje postanowienia art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L2006.403.18) (dalej: "Dyrektywa"). Wykładnia zatem przepisu art. 12 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy musi być dokonywana przy założeniu zgodności treści prawa wewnętrznego z prawem Unii Europejskiej, szczególnie w takiej sytuacji, która ma miejsce w niniejszej sprawie, gdzie przepis ustawowy nie powtarza w sposób dosłowny regulacji zawartych w dyrektywie, ale stanowi jej parafrazę. Dyrektywa w pierwszym zdaniu art. 11 ust. 4 wskazuje ograniczenie, zawieszenie lub cofnięcie prawa jazdy jako obligatoryjną przesłankę do odmowy wydania prawa jazdy, natomiast w zdaniu trzecim wskazuje unieważnienie Prawa jazdy jako możliwą do wprowadzenia w prawie wewnętrznym przesłankę odmowy wydania prawa jazdy. Użycie przez prawodawcę unijnego w art. 11 ust. 4 Dyrektywy sformułowania "podlega graniczeniu..." wskazuje, iż mamy do czynienia ze stanem tymczasowym obowiązującym przez jakiś okres i nie wiążącym się z definitywną utratą przez daną osobę prawa jazdy. O definitywnej utracie prawa jazdy mowa jest w zdaniu trzecim art. 11 ust. 4 Dyrektywy, gdzie prawodawca unijny posługuje się terminem "unieważnienie" prawa jazdy, wskazując tym samym, iż mamy do czynienia z czynnością ostatecznie eliminująca z rzeczywistości prawnej prawo jazdy i podkreślając przy tym możliwość ubiegania się danej osoby o wydanie nowego. Ustawodawca krajowy parafrazując przepis Dyrektywy w art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami umieszczony w dyrektywie zwrot "podlega" zastępuje zwrotem synonimicznym "zostało (...) w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia" podkreślając wskazaną wyżej okoliczność, iż w danym przypadku chodzi o sytuację, w której prawo jazdy czy uprawnienie jest odbierane w sposób nietrwały i przywracane po upływie określonego czasu. Ustawodawca krajowy równocześnie nie przewidział takiej odmowy w przypadku, w którym wcześniejsze prawo jazdy zostało "unieważnione" w rozumieniu art. 11 ust. 4 zdanie trzecie Dyrektywy.

Zdaniem pełnomocnika, odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, w stosunku do skarżącego można by co najwyżej rozpatrywać sytuację "unieważnienia" prawa jazdy w rozumieniu art. 11 ust. 4 Dyrektywy, która to de lege lata nie jest w prawie krajowym przesłanką do odmowy wydania prawa jazdy. W sprawie bezspornym jest przecież to, że w dniu (...) r. utracił on prawo jazdy - uprawnienia do prowadzenia pojazdów wydane przez władze niemieckie, a przez 10 miesięcy obowiązywał zakaz wydania nowego prawa jazdy. Wydanie nowego prawa jazdy uzależnione jest od spełnienia warunku polegającego na poddaniu się badaniu lekarskiemu i medycznemu na terenie Niemiec i uzyskaniu pozytywnego wyniku tych badań. Powyższe fakty wynikają m.in. z znajdujących się w aktach sprawy informacji Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego. Z treści tych pism wynika, że strona nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów, ani dokumentu potwierdzającego te uprawnienia, a w przypadku ponownego spełnienia wymagań do uzyskania tych uprawnień wydany zostanie jej nowy dokument. Reasumując termin " tigungs datum", tj. "do dnia (...) nie jest terminem na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów, albowiem jest to terminy wykreślenia decyzji z rejestru. Skarżącemu wiadomym jest, że uzyskanie przez niego na terenie Niemiec nowego prawa jazdy do ww. terminu wiąże się z koniecznością nie tylko złożenia stosownego wniosku o wydanie nowego prawa jazdy, ale i uzyskania właściwej opinii lekarsko-psychologicznej o jego zdolności do prowadzenia pojazdów. W tej sytuacji nie ulega żadnej wątpliwości to, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, przyjmując, że w istocie wszystkie przypadki, w których dana osoba jest pozbawiana prawa jazdy za granicą bez względu na to, czy wiąże się to z definitywną utratą ważności prawa jazdy, czy ta utrata ma charakter czasowy, mieści się w zakresie zastosowania zakazu, o którym mowa w tym przepisie.

Z tłumaczenia z języka niemieckiego dokumentu z dnia 26 lipca 2018 r. Federalnego Urzędu ds. Prawa Jazdy wynika, że na skutek wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w (...) strona utraciła na terenie Niemiec uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych i orzeczono wobec niej zakaz wydania nowego prawa jazdy przez 10 miesięcy tj. do dnia (...) r. Z pisma tego wynika także, że do dnia (...) należy uwzględniać ww. orzeczenie podczas podejmowania decyzji o wydaniu nowego prawa jazdy na terenie Niemiec. Wspomniane cofnięcie uprawnień i zakaz wydania nowego przez ww. okres 10 miesięcy dowodzi, z jednej strony, że strona nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów, a z drugiej, zakaz wydania jej nowych uprawnień obowiązuje jedynie do dnia (...) a zatem po tej dacie może się ona ubiegać o wydanie nowych uprawnień z tym, że w tym czasie w przypadku złożenia wniosku o wydanie nowego prawa jazdy niezbędne jest przedłożenie stosownej opinii lekarsko-psychologicznej. Z treści tego pisma w sposób oczywisty i wprost wynika, że termin "(...) r." jest jedynie terminem zatarcia ww. wpisu, a zatem nie jest i być nie może wiadomym "okresem zatrzymania", czy "cofnięcia uprawnień".

Argument organu I instancji zawarty na str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj., że wydanie stronie nowego polskiego prawa jazdy prowadzi do obejścia prawa niemieckiego jest niedorzeczny, albowiem organ I instancji zobowiązany jest do stosowania obowiązujących go polskich przepisów prawa - instytucja obejścia prawa obcego nie jest znana w naszym systemie prawnym.

W sytuacji spełnienia przez skarżącego przesłanek koniecznych do wydania prawa jazdy ów organ ma obowiązek wydania decyzji zgodnej z jej wnioskiem. Nadmienić należy, że skarżący nie ma obowiązku ubiegania się o wydanie prawa jazdy w Niemczech, albowiem może wystąpić o wydanie tych uprawnień w każdym kraju UE, w którym spełnia warunki do wydania tych uprawnień. Zwrócić ponadto należy uwagę, że decyzja SKO w S. oparta jest na domniemaniach, o czym wprost pisze się na str. 3 jej uzasadnienia, co stanowi dodatkowy argument świadczący o naruszeniu wskazanych w petitum przepisów prawa. Po drugie, użyte w art. 76 § 1 k.p.a. sformułowanie "organy państwowe" nie odnosi się do organów państwa niemieckiego. Wiadomy organ władz niemieckich nie jest również organem jednostek organizacyjnych lub podmiotów w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4 k.p.a., a zatem wobec tego dokumentu domniemanie zgodności z prawdą nie ma zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, czyli badana jest prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

W niniejszej sprawie, przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S., którą odmówiono skarżącemu wydania prawa jazd kat. B, o które zwrócił się do organu I instancji wnioskiem z dnia 6 grudnia 2017 r.

Skarga okazała się niezasadna.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341 z późn. zm.) zwanej dalej: "u.k.p.", zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia.

Poza sporem w tej sprawie pozostają ustalenia organu I instancji, że skarżący jest osobą, która uzyskała niemieckie prawo jazdy o nr (...) które następnie utracił w zakresie wskazanym w zaskarżonej decyzji.

Na podstawie dowodów w postaci informacji od Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego w Niemczech ((...) z dnia 16 maja 2018 r. oraz pism uzupełniających tej instytucji z dnia 26 lipca 2018 r. oraz z dnia 5 czerwca 2018 r. organy obu instancji przyjęły, że skarżącemu w dniu 1 (...) zostało cofnięte uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w S., do dnia (...). z zakazem wydania nowego prawa jazdy przez okres 10 miesięcy. W sytuacji gdy sprawca chce ponownie uzyskać uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium Niemiec, w pierwszej kolejności musi odczekać okres zakazu wydania nowego prawa jazdy, po czym do daty (...)., czyli przed upływem okresu obowiązywania ww. decyzji o cofnięciu uprawnień, jeśli złoży wniosek o wydanie prawa jazdy to zobowiązany jest przedłożyć opinię medyczno-psychologiczną, o tym, iż jest zdolny do uczestnictwa w ruchu po drogach publicznych.

Organy administracji uznały, że powyższe powoduje konsekwencje, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. i wydały decyzję o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kat. B.

Z takim stanowiskiem nie zgadza się skarżący, zarzucając organom błędną ocenę informacji z Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego, ponieważ z pism tych, które, według strony, nie mogą stanowić dowodu w rozumieniu art. 76 k.p.a., wynika tylko to, iż nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów z zakazem wydania mu nowych uprawnień jedynie do dnia (...) i po tej dacie może ubiegać się skutecznie o wydanie prawa jazdy w Polsce. Termin do dnia (...) nie jest okresem tzw. "zatrzymania prawa jazdy" czy "cofnięcia uprawnień".

W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo odczytały treść niemieckich dokumentów, które jako pisemne informacje organu administracji publicznej władz niemieckich, przedmiotowo właściwych z zakresu ruchu drogowego (Kraftfahrt-Bundesamt), stanowią dokument poświadczający stan sprawy, oparty na ewidencji urzędowej tego organu. Wpisu do tej ewidencji dokonuje się m.in. na podstawie decyzji i orzeczeń sądowych mających wpływ na prawo do korzystania przez konkretnego kierowcę z uprawnień do prowadzenia pojazdów. Dokument taki, wbrew twierdzeniom skarżącego, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Dowód ten tak, jak dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., sporządzony przez upoważniony organ, korzysta z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Polski organ prowadzący postępowanie w sprawie o wydanie prawa jazdy, jest związany ustaleniami organu niemieckiego ds. ruchu drogowego, nie powinien więc podejmować tego rodzaju działań, które miałyby służyć ustalaniu wiarygodności, czy prawdziwości wpisów dokonanych w ewidencji urzędowej innego organu oraz ocenianiu ich konsekwencji na gruncie uprawnień do prowadzenia pojazdów na terytorium Niemiec. Dopóki określone wpisy figurują w ewidencji urzędowej są one wiążące dla stron i organów. Kwestionowanie znaczenia tych wpisów w rejestrze Federalnego Urzędu Ruchu Drogowego w Niemczech nie może żadną miarą prowadzić do sytuacji, w której polski organ właściwy z zakresu wydania praw jazdy, a w konsekwencji skargi sąd administracyjny będzie wypowiadać się w kwestiach właściwych dla organu władz niemieckich. Tylko poprzez zakwestionowanie przed właściwym organem niemieckim znaczenia informacji przedstawionych przez Kraftfahrt-Bundesamt we F. w pismach powołanych przez organ, skarżący mógłby podważyć prawidłowość ustalenia o pozostawaniu skarżącego w okresie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami, w momencie ubiegania się o wydanie w Polsce prawa jazdy kat. B. Tego rodzaju dowodów skarżący organowi nie przedstawił.

Sąd stwierdził, że według wskazanych dokumentów - dowodów, w przypadku skarżącego nastąpiło cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii m.in. B w Niemczech, w okresie od dnia (...) r., wobec nieumyślnego prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu. Niemiecki Sąd nie tylko cofnął skarżącemu ww. uprawnienia w tym okresie, ale też orzekł o grzywnie i zakazie wydania nowego prawa jazdy przez okres 10 miesięcy, do dnia (...) Oznacza to, że z mocy obowiązujących przepisów niemieckich trwa okres cofnięcia uprawnień ((...) - zatarcie skazania), a skarżący mógł wystąpić o wydanie nowego prawa jazdy, dopiero po dacie (...) r. i po spełnieniu wymogu w postaci przedłożenia pozytywnej opinii medyczno-psychologicznej. Natomiast po dniu (...) r., skarżący może ubiegać się o niemieckie prawo jazdy bez przedstawiania takiej opinii.

Skoro do czasu zatarcia (wygaśnięcia) orzeczonego środka cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, uzyskanie prawa jazdy przez skarżącego w Niemczech jest możliwe jedynie po spełnieniu dodatkowego wymogu przedłożenia ekspertyzy medyczno - psychologicznej, to uzyskanie tych samych uprawnień w oparciu o przepisy prawa polskiego, ale bez spełnienia warunku dodatkowego, stanowiłoby ominięcie rygorów wynikających z prawa wspólnotowego.

W myśl art. 11 ust. 4 Dyrektywy nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Państwo członkowskie odmawia uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa członkowskiego. Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione.

Przepis art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. stanowi odpowiedź ustawodawcy na art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy. Celem tych przepisów jest uniemożliwienie osobom, które zostały wykluczone z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i nie dopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Powyższe prowadzi do wniosku, że analizując żądanie skarżącego o wydanie prawa jazdy na podstawie ustawy o kierujących pojazdami organ nie mógł pominąć okoliczności, że w innym państwie członkowskim skarżącemu zostało odebrane prawo jazdy, a wydanie mu ponownego prawa jazdy jest uzależnione od przedłożenia pozytywnej opinii psychologiczno-medycznej.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy daje wystarczające podstawy do przyjęcia, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę, nie naruszyły ani zasad postępowania administracyjnego, ani przepisów prawa materialnego.

Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.