Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 667070

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 5 sierpnia 2010 r.
II SA/Sz 459/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska.

Sędziowie WSA: Barbara Gebel (spr.), Katarzyna Grzegorczyk-Meder.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...), (...), (...) w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) r. znak (...), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 137 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosków Spółki A. w sprawie cofnięcia zażaleń na postanowienia Prezydenta Miasta z dnia (...) r. i (...) o Nr (...) w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do sprzedaży w sklepie ogólnospożywczym w (...), przy ul. (...) tj.:

1)

zezwolenia Nr (...) dot. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa,

2)

zezwolenia Nr (...) dot. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5% do 18% alkoholu,

3)

zezwolenia Nr (...) dot. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu, oraz po rozpatrzeniu zażalenia Spółki postanowiło:

-

odmówić uwzględnienia wniosku w sprawie cofnięcia zażalenia na wymienione postanowienia Prezydenta Miasta,

-

uchylić zaskarżone postanowienia organu pierwszej instancji w całości.

Wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedziło wszczęcie przez Prezydenta Miasta postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwoleń udzielonych Spółce A. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5% do 18% alkoholu oraz o zawartości powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie ogólnospożywczym w (...), przy ul. (...), w związku ze stwierdzeniem nieprzestrzegania ustalonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych w postaci sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18.

W toku prowadzonego postępowania, w którym swój udział zgłosił Prokurator, organ I instancji w dniu (...) r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 k.p.a. wydał trzy postanowienia pod tym samym numerem (...), mocą których zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiocie cofnięcia każdego z wyżej wymienionych zezwoleń.

Z uzasadnień tych postanowień wynika, że postępowanie administracyjne w omawianym przedmiocie zostało wszczęte w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w (...) z dnia (...) r. sygn. akt (...), uznającym P. F. zatrudnioną na stanowisku sprzedawcy w sklepie (...) przy ul. (...) w (...), za winną popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, polegającego na sprzedaży nieletniej alkoholu w postaci jednej butelki piwa o pojemności (...) litra, marki (...). W dniu (...) r. oskarżona wniosła do Sądu Okręgowego w (...) wniosek o wznowienie postępowania i uchylenie wyroku SR w (...) z dnia (...) r. oraz uniewinnienie jej od popełnienia zarzucanego czynu.

W tym stanie faktycznym sprawy, Prezydent stwierdził, że: "z uwagi na toczące się postępowanie sądowe postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zostaje zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd."

Pismem z dnia (...) r. prokurent Spółki A. złożył w organie I instancji pismo procesowe, w którym między innymi wniósł, na podstawie art. 97 § 2 k.p.a., o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż wyżej opisanych rodzajów napojów alkoholowych.

W dniu (...) r. Prezydent Miasta na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. odmówił podjęcia zawieszonych postępowań.

Na powyższe trzy postanowienia prokurent Spółki wniósł zażalenia, domagając się ich uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 oraz art. 97 § 1 pkt 4 i § 2 k.p.a., postanowieniami z dnia (...) r.:

-

Nr (...) (w przedmiocie cofnięcia zezwolenia za sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa),

-

Nr (...) (w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu,

-

Nr (...) (w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu), po rozpatrzeniu zażaleń na postanowienia Prezydenta Miasta z dnia (...) r. odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania - utrzymało zaskarżone postanowienia w mocy.

Z jednobrzmiących uzasadnień tych postanowień wynika, że organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż wyrok sądu powszechnego wydany w wyniku wznowienia postępowania karnego, nie rozstrzygnął sprawy karnej merytorycznie, a zatem nie ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, którą było wystąpienie przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem "rozstrzygniecie sprawy w trybie administracyjnym zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd."

Na powyższe postanowienia, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem dnia (...) r., sygn. akt (...) (po uprzednim połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i wyrokowania) uchylił zaskarżone postanowienia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, że orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, iż w sprawie o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu nie przestrzegania zasad ich sprzedaży, kwestia wyniku procesu karnego w sprawie o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zależy sposób załatwienia sprawy administracyjnej.

Zagadnieniem wstępnym nie może bowiem być, jak stwierdził to NSA w wyroku z dnia (...) r. (sygn. (...)) "wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie administracyjnej".

Uzasadnienie prawne

Zdaniem Sądu organ odwoławczy kwestii tych nie rozważył, co powoduje, że uzasadnienia prawne zaskarżonych postanowień uchybiają przepisom art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. art. 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji, pozbawił się możliwości dokonania oceny zaskarżonych postanowień organu I instancji pod kątem istnienia, w chwili rozpatrywania zażaleń, podstawy do podjęcia - w oparciu o art. 97 § 2 k.p.a.-zawieszonego postępowania.

Sąd podkreślił, że nie można mówić o tym, iż zgodne z prawem jest postanowienie stwierdzające, że nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy w rzeczywistości przyczyna ta w ogóle nie wystąpiła.

Spółka A. pismem z dnia (...) r., skierowanym do Kolegium, cofnęła zażalenia na postanowienia Prezydenta Miasta w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego cofnięcia przedmiotowych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu powyższego wniosku, postanowieniem z dnia (...) r., znak: (...), (...), (...) odmówiło uwzględnienia przedmiotowego wniosku i jednocześnie uchyliło zaskarżone postanowienia organu I instancji w całości.

Kolegium wskazało, że przepis art. 137 k.p.a. stanowi, iż strona może cofnąć odwołanie (z mocy art. 144 k.p.a. zażalenie też) przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie uwzględni jednak cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny.

W ocenie organu odwoławczego, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje, iż przy uwzględnieniu wniosku strony dotyczącego cofnięcia zażalenia, pozostawałyby w obrocie prawnym postanowienia Prezydenta Miasta naruszające prawo, które zdaniem Kolegium winny zostać wycofane z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy oraz mając na względzie treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia (...) r. Kolegium uznało za zasadne nie uwzględnić cofnięcia przez stronę zażalenia, a po jego rozpatrzeniu - orzekło o uchyleniu postanowień o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Spółka A., reprezentowana przez prokurenta, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie przepisu art. 137 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przez uznanie, że cofnięcie zażaleń Spółki A.

na trzy postanowienia Prezydenta Miasta z (...) r. (jedno z (...) - zadaniem strony jest to pomyłka co do daty), odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania prowadziłoby do utrzymania w mocy postanowienia naruszającego prawo lub interes społeczny.

W uzasadnieniu skargi strona opisała dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i wskazała, że zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie istnieją rozbieżności co do tego, czy wyrok w procesie karnym w sprawie o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) jest zagadnieniem wstępnym, od którego rozstrzygnięcia zależy sposób załatwienia sprawy administracyjnej.

Z treści skargi wynika dalej, iż Spółka powołując się między innymi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia (...) r., sygn. akt (...) wywiodła, że być może załatwienie innych spraw, niż sprawy o cofnięcie zezwolenia na handel alkoholem, nie zależy od wyroku sądu w sprawie karnej, jednakże w sprawie o cofnięcie zezwolenia na handel alkoholem wyrok sądu karnego, który dokładnie ustali stan faktyczny, a potem wypowie się o tym, czy doszło do sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależy wynik sprawy administracyjnej o cofnięcie zezwolenia na handel alkoholem.

Strona skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoich postanowieniach z (...) r. inaczej interpretowało powyższą kwestię. Kolegium podkreśliło bowiem, iż "bez wątpienia istnieje związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym, więc słusznie Prezydent Miasta orzekł o zawieszeniu postępowania. Obecnie Sąd Karny nie rozstrzygnął jeszcze sprawy merytorycznie, zatem zagadnienie wstępne, które było przyczyną zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia zezwoleń nie zostało jeszcze rozstrzygnięte".

W ocenie strony nie można więc uznać, że postanowienia Prezydenta Miasta z dnia (...) r. i z (...) r. są postanowieniami naruszającymi prawo, czy interes społeczny.

Tak samo należy ocenić postanowienia Prezydenta Miasta z dnia (...) r. i z (...) r. w świetle orzeczenia Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1997 r. (III RN 10/97; OSNPUS 1998 z. 1 p. 2), w którym Sąd stwierdził, że " Wyrażenie w uzasadnieniu zaskarżonego rewizją nadzwyczajną wyroku sądu administracyjnego poglądu prawnego sprzecznego ze stanowiskiem Sądu Najwyższego nie uzasadnia samo przez się uchylenia takiego wyroku. Konieczne jest wykazanie, że wyrok taki rażąco narusza prawo, gdyż powoduje skutki niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym".

Postanowienia Prezydenta Miasta z dnia (...) r., zdaniem Spółki, nie powodują skutków niemożliwych do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Jeżeli zatem Prezydent Miasta oprze własne ustalenia na ustaleniach dokonanych przez Sąd Karny, to z całą pewnością nie popełni błędu i tym samym nie naruszy jakiejkolwiek normy obowiązującej w demokratycznym państwie prawa.

W opinii strony skarżącej prowadzenie dwóch niezależnych od siebie postępowań dowodowych (sądowego i administracyjnego), w przypadku rozbieżnych ustaleń, mogłoby doprowadzić do stanu niezgodnego z prawem. Powstałyby bowiem dwa odbiegające od siebie stany faktyczne, a co za tym idzie także wykluczające się orzeczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Kolegium podkreśliło, że strona skarżąca wniosek o cofnięcie przedmiotowego zażalenia złożyła w dniu (...) r., podczas, gdy Sąd sprawę bezpośrednio łączącą się z niniejszym postępowaniem rozpatrywał w dniu (...) r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Rozpoznając sprawę pod tym kątem Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie odmawiające uwzględnienia wniosku w sprawie cofnięcia zażalenia na postanowienia organu I instancji odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego - w sprawach wszczętych z urzędu w przedmiocie cofnięcia zezwoleń udzielonych na sprzedaż napojów alkoholowych - i uchylające postanowienia organu I instancji w całości.

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest w istocie kwestia, czy w sprawie o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu nie przestrzegania zasad ich sprzedaży, wynik procesu karnego w sprawie o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473) jest zagadnieniem wstępnym, od którego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zależy sposób załatwienia sprawy administracyjnej.

Na wstępie wskazać należy, że postanowienia Samorządowego Kolegium z dnia (...) r. utrzymujące w mocy postanowienia organu I instancji w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania były już przedmiotem kontroli sądowej.

Wyrokiem z dnia (...) r., sygn. akt (...) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił wymienione wyżej postanowienia, uznając między innymi, za całkowicie chybione poglądy strony skarżącej, zaakceptowane przez organy obu instancji, co do wystąpienia zagadnienia wstępnego, uzasadniającego zawieszenie postępowania w sprawie.

Sąd wskazując na istotne różnice dzielące postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi od postępowania karnego, opartego na zarzucie z art. 43 ust. 1 tej ustawy uznał, iż wynik procesu karnego w sprawie o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego rozstrzygnięcia zależy sposób załatwienia sprawy administracyjnej. Tym samym, zdaniem Sądu, nie można mówić o tym, że zgodne z prawem jest postanowienie stwierdzające, iż nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy w rzeczywistości przyczyna ta w ogóle nie wystąpiła.

Stanowiskiem tym, zgodnie z art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest związany sąd (w tym skład orzekający w niniejszej sprawie) oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą.

Zarówno więc organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach.

Zauważyć trzeba, że w wyroku z dnia (...) r., sygn. akt (...) Sąd zobowiązał organ odwoławczy do ponownego rozpatrzenia zażalenia strony i rozważenia, czy istnieją przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowań, a w konsekwencji do wydania postanowień odpowiednich do wyniku tych rozważań.

Prawidłowo zatem organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku strony skarżącej dotyczącego cofnięcia zażalenia, bowiem w obrocie prawnym pozostałyby postanowienia organu I instancji naruszające prawo. W tym stanie rzeczy zasadnie organ, po rozpatrzeniu zażalenia, uchylił postanowienia organu I instancji.

Mając zatem powyższe na uwadze podnieść należy, że zarzuty strony skarżącej podniesione w skardze, a sprowadzające się do polemiki ze stanowiskiem Sądu zawartym w wyroku z dnia (...) r., sygn. akt (...), nie mogły odnieść zamierzonego skutku w świetle treści powołanego wyżej art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.