Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 754780

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 29 września 2010 r.
II SA/Sz 443/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Windak.

Sędziowie: WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), NSA Elżbieta Makowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego

I.

uchyla zaskarżoną decyzję,

II.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. T. kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

A. T., w dniu (...) r., złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w M. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego na część lokalu mieszczącego się w miejscowości (...) (...).

Decyzją z dnia (...) r. Numer OPS (...) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w (...), działając z upoważnienia Rady Miejskiej w (...) udzielonego uchwałą Nr XLII/362/97 z dnia 28 października 1997 r. w sprawie wydawania decyzji administracyjnych przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Myśliborzu, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) i art. 104 k.p.a. - po rozpatrzeniu ww. wniosku - nie przyznał A.T. dodatku mieszkaniowego.

Organ I instancji uzasadnił, że na podstawie przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych wnioskodawca składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, musi spełnić jednocześnie trzy warunki:

1)

posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu, który zobowiązuje do ponoszenia wydatków związanych z zajmowaniem lokalu, lub zajmować lokal bez tytułu prawnego, ale oczekując na przysługujący lokal zamienny lub socjalny (art. 2 ust. 1-5 ww. ustawy),

2)

osiągać średni miesięczny dochód brutto na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym obowiązującej w dniu złożenia wniosku z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8 ww. ustawy (art. 3 ust. 1)

3)

zamieszkiwać w lokalu, którego powierzchnia użytkowa nie przekracza powierzchni normatywnej o więcej niż 30%, albo 50%, pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60% (art. 5 ust. 5 cyt. wyżej ustawy).

Organ następnie przedstawił, że z dołączonej do wniosku o dodatek mieszkaniowy deklaracji wynika, iż A. T. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zadeklarowany dochód, osiągnięty w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, wyniósł (...) zł z tytułu otrzymywanego zasiłku z OPS Słubice. Ponadto, wnioskodawca podnajmuje mieszkanie mieszczące się w miejscowości (...) (...) o powierzchni (..) m2 na który złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego i zajmuje w tym lokalu powierzchnię 44,04 m2. Do wniosku A. T. dołączył dodatkowo kopię decyzji z dnia 22 lutego 2008 r. wydaną przez Kierownika OPS Słubice oraz kopię umowy z dnia 30 listopada 2009 r. wynajmu mieszkania, sporządzoną pomiędzy M. T., a wnioskodawcą. Do akt wnioskodawca złożył również akt notarialny umowy sprzedaży przedmiotowego lokalu Rep. A Nr 801/97 z dnia 16 stycznia 1997 r. oraz wyciąg z Ksiąg Wieczystych tego lokalu z dnia 2 grudnia 2009 r. Wywiad środowiskowy przeprowadzono w dniu 8 grudnia 2009 r. W dniu 17 grudnia 2009 r. organ na podstawie art. 52 k.p.a. wystąpił do (...) Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej w (...).

o odebranie zeznań od M. T. w sprawie, czy sporządzała umowę cywilno-prawną w dniu 30 listopada 2009 r. Odpowiedź w tej sprawie otrzymano w dniu 8 lutego 2010 r. Dodatkowo uzyskano informację z Urzędu Miasta i Gminy w (..), iż A. T. zameldowany był w lokalu mieszkalnym (...) (...) od 10 stycznia 2009 r., a wymeldowanie nastąpiło w dniu 8 stycznia 2010 r.

Organ I instancji stwierdził, że A. T. nie spełnił wszystkich kryteriów do uzyskania dodatku mieszkaniowego, mianowicie kryterium, którym jest posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Organ uzasadnił dalej, że całkowita powierzchnia lokalu mieszkalnego, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wynosi 88,09 m2. Natomiast organ nie mógł ustalić, czy faktycznie strona zajmuje w tym lokalu, wskazaną we wniosku powierzchnię

44,04 m2, czy też cały lokal mieszkalny, albowiem w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 8 grudnia 2009 r., trudno było stwierdzić, czy A. T. faktycznie zajmuje wskazaną powierzchnię tj. 44,04 m2, czy też cały lokal mieszkalny. Dokumenty zebrane w postępowaniu przez organ I instancji świadczą, że A. T. nie posiada tytułu prawnego do mieszkania mieszczącego się w miejscowości (...) ice (...), który w myśl ww. przepisów, kwalifikowałby wniosek do wydania decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Z pisma z dnia 15 grudnia 2009 r. Spółdzielni Mieszkaniowej "(...) " w (...) jednoznacznie wynika, iż tytuł prawny do przedmiotowego mieszkania posiada M. T.

Organ podkreślił, że w Księdze Wieczystej lokalu Nr SZ1 M/00027928 w podrubryce 3.4.1 - Treść prawa, roszczenia, ograniczenia, ostrzeżenia zawarte jest ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu z powództwa M. T. o unieważnienie umowy darowizny z 6 czerwca 1997 r.

A. T. odwołał się od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia 2 kwietnia 2010 r. numer SKO.WT.490/1086/2010 na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania A. T. - uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ II instancji podał, że z odwołania A. T. wynika, iż postępowanie sądowe z powództwa Marii T. o unieważnienie darowizny zostało zakończone kilka lat temu i efektem tego jest wpis w księdze wieczystej, gdzie w rubryce właściciel wpisana została M. T. Natomiast z. T. ma zawartą umowę cywilno - prawną z dnia 30 listopada 2009 r. o wynajęciu połowy mieszkania w zamian za płacenie czynszu. Nadto podniósł, że ma orzeczoną znaczną niepełnosprawność i dołączył kserokopię orzeczenia z dnia 17 marca 2008 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) o zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności.

Organ II instancji wskazał, że po rozpatrzeniu wyżej opisanego odwołania strony oraz w oparciu o całokształt materiału dowodowego i obowiązujące przepisy prawa stwierdził, że przedmiotowa sprawa nie została zbadana dostatecznie do jej merytorycznego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje:

1)

najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,

2)

osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,

3)

osobom mieszkającym w lokalach znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,

4)

innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,

5)

osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji - rozpatrując przedmiotową sprawę - nie ustalił okoliczności, kto jest obecnie właścicielem lokalu położonego w (...) (...). M., w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż z pisma S.M. "Agro" w K. wynika, iż tytuł prawny do mieszkania posiada Maria T., a z aktu notarialnego Rep. A nr (...) z dnia 16 stycznia 1997 r. oraz wypisu z KW z dnia 2 grudnia 2009 r. wynika, iż od dnia 6 czerwca 1997 r. toczy się postępowanie sądowe o unieważnienie umowy darowizny Oba te stwierdzenia wykluczają się wzajemnie. Bez ustalenia tego faktu nie można jednoznacznie stwierdzić, czy A. T. ma tytuł prawny do zajmowanego lokalu, bowiem ma zawartą umowę z M. T. dot. wynajmu połowy lokalu położonego w (...) Kolejną kwestią, jak podał dalej organ, której nie wyjaśniono w toku postępowania jest to, czy faktycznie sporny lokal można podzielić na dwie równe części. Wprawdzie to właściciel decyduje o tym jaką część mieszkania wynajmie danej osobie, jednak organ, badając daną okoliczność, winien sprawdzić czy jest to w praktyce możliwe.

Nadto, organ II instancji zwrócił uwagę, iż organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję całkowicie pominął ust. 1 pkt 5 art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i nie ustalił, czy odwołującemu przysługiwałby lokal socjalny lub zamienny, bowiem A. T. wielokrotnie podkreślał, iż oczekuje na lokal socjalny. Dlatego też - zdaniem organu odwoławczego - wyjaśnienia wymaga również i ta kwestia.

Powyższą decyzję organu II instancji A. T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze podał, że od 2001 r. oczekuje na mieszkanie socjalne w Słubicach, a więc spełnia warunek określony w art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Ponadto, skarżący oświadczył, że nie zgadza się na kolejne oględziny mieszkania, albowiem narusza to jego prywatność, a mieszkanie wcale nie musi być podzielne, np. na trzy części. Wypłaca się dodatki, gdy dana osoba ma swój pokój, a kuchnię, łazienkę, korytarz dzieli się na trzy tylko teoretycznie, bo faktyczny podział na trzy nie istnieje. Mieszkanie w (...) (...) ma 4 pokoje (dwa większe i dwa mniejsze), co stanowi, że podział na 2 części jest możliwy. Nawet gdyby było trzech lokatorów, to każdy ma prawo mieć swój pokój, a pomieszczenia wspólnie używane dzieli się tylko teoretycznie, nieuzasadniony byłby bowiem podział kuchni na trzy części i wstawianie do niej trzech lodówek.

Dodatkowo skarżący wyraził niezadowolenie z pracy Ośrodka Pomocy Społecznej wskazując, że większość jego wniosków z zakresu pomocy społecznej zostało rozpoznanych negatywnie.

W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku A. T., albowiem z dokumentów nie wynikało, czy jest możliwy w praktyce podział mieszkania na dwie równe części, a nadto nie ustalono ile osób faktycznie tam zamieszkuje, co mogło mieć wpływ także na powierzchnię oraz nie ustalono powierzchni poszczególnych pomieszczeń w tym lokalu. Organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, w dniu (...) r., skarżący oświadczył, że zarzuca organom nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i niewłaściwe działanie pracowników organu I instancji. Wniósł również o zwrot kosztów dojazdu do Sądu i oświadczył, że opłata za bilet na trasie M. - S. w jedną stronę busem wynosi (..) zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

W rozpatrywanej sprawie Sąd dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (..) z dnia (..) r., uchylająca decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w (...) z dnia (...) r. odmawiającą przyznania A. T. dodatku mieszkaniowego i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy w pierwszej kolejności stwierdzić należało, mając na uwadze obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej "k.p.a.", że organ odwoławczy może z mocy art. 138 § 2 k.p.a. wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w tym przepisie, tj. gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Przewidziany powołanym wyżej przepisem rodzaj decyzji stanowi odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i dlatego niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca omawianego przepisu. Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne przeprowadzono z rażącym naruszeniem prawa procesowego, zwłaszcza polegającym na nie przeprowadzeniu przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, a możliwość jego uzupełnienia przez organ odwoławczy nie mieści się w granicach zakreślonych art. 136 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy zarzucił organowi pierwszoinstancyjnemu uchybienia procesowe, polegające na nie ustaleniu kto jest właścicielem lokalu położonego w (..), skoro z wypisu z księgi wieczystej nieruchomości wynika, że w stosunku do tej nieruchomości toczy się postępowanie o unieważnienie umowy darowizny z dnia 6 czerwca 1997 r., natomiast według oświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej "(...) " w K. właścicielem lokalu jest M. T. W przekonaniu organu jest to o tyle istotne, że skarżący zawarł z M. T. umowę najmu mieszkania, z którego to faktu wywodzi prawo do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Nadto, w ocenie Kolegium, nie ustalono czy przedmiotowy lokal można podzielić na dwie równe części, chociaż - jak dalej organ stwierdził, o wynajęciu mieszkania decyduje jego właściciel, zaś organ winien sprawdzić czy ta okoliczność jest "w praktyce możliwa". Kolegium podniosło również zarzut braku ustaleń co do prawa skarżącego do lokalu socjalnego.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., albowiem okoliczności powodujące zastosowanie tego przepisu nie uzasadniają przekazania decyzji organowi I instancji celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania przez organ II instancji decyzji merytorycznej. Z akt administracyjnych sprawy-wbrew ustaleniom Kolegium-wprost wynika, że właścicielem mieszkania jest M. T., natomiast kwestia umowy darowizny tego lokalu na rzecz Ute T. została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia (...) r. - sygn. akt I C 321/01. Dowód na tą okoliczność skarżący przedłożył na etapie postępowania przed organem I instancji (wypis z księgi wieczystej, akt notarialny z dnia 6 sierpnia 2006 r. Rep. A nr (...)) jak i w postępowaniu odwoławczym (akt notarialny z dnia 6 sierpnia 2006 r. Rep. A nr[..]).

Z kolei prawo skarżącego do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy można wywieść z umowy najmu lokalu w (...), zawartej w dniu 30 listopada 2009 r. pomiędzy właścicielem mieszkania M. T. oraz A. T. Treść umowy wprost określa, jaką część lokalu właściciel przekazał najemcy do zamieszkania: pokój o pow. (...) m2, kuchnię o pow. (..) m2, wc o pow. (..) m2.

Z akt sprawy wynika również jakie wydatki mieszkaniowe ponosi najemca oraz jaki jest jego dochód.

W przekonaniu Sądu, organ II instancji posiadał wszystkie dowody pozwalające na ponowne rozpatrzenie sprawy i jej merytoryczne rozstrzygnięcie, jednakże z możliwości tej nie skorzystał. Wątpliwości co do ustalenia części zajmowanego lokalu przez skarżącego, w razie zastrzeżeń co do treści umowy, organ odwoławczy mógł rozstrzygnąć na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Całkowicie nieuprawnione, w świetle przepisów regulujących prawo do dodatku mieszkaniowego, było domaganie się przez organ odwoławczy ustalenia podzielności lokalu i "sprawdzania w praktyce", czy taki podział jest możliwy.

Niezasadne byłoby również, przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, zalecanie organowi I instancji przeprowadzenia ustaleń na okoliczność prawa skarżącego do lokalu socjalnego. Okoliczność ta, zważywszy na zawartą przez skarżącego umowę najmu lokalu, nie ma znaczenia przy ustalaniu prawa skarżącego do dodatku mieszkaniowego.

Reasumując, w niniejszej sprawie nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w całości lub w znacznej części, zaś wytyczne zawarte w uzasadnieniu decyzji Kolegium świadczą o nadużywaniu przez organ, w tej sprawie, prawa do wydawania decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a.

Rozpoznając ponownie sprawę, Kolegium winno uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Mając na względzie powyższe rozważania należało, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w pkt 1 sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.