II SA/Sz 401/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2568032

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 października 2018 r. II SA/Sz 401/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Gebel.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. N. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 401/18 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Wojewody Z. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie wymeldowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2018 r.

Uzasadnienie faktyczne

M. N. w dniu 13 marca 2018 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie opisaną w sentencji decyzję Wojewody Z. z dnia (...) r.

W dniu 30 kwietnia 2018 r. wpłynął do sądu pierwszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu z dnia 28 maja 2018 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że mieszka w mieszkaniu przy ul. (...) w S. z żoną i dwojgiem dzieci, nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani wierzytelności, utrzymuje się z prac dorywczych z których uzyskuje (...) zł miesięcznie, a zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: (...) zł czynsz, energia elektryczna i gaz, (...) zł wyżywienie, (...) zł środki higieniczne i leki, (...) zł odzież i obuwie, (...) zł dojazd do pracy. Oświadczył, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie może też liczyć na pomoc dalszej rodziny.

Wezwaniem z dnia 29 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do złożenia oświadczenia, do kogo należy lokal w którym zamieszkuje, do przedłożenia dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania, wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy i jego żony, zaświadczeń z urzędu pracy potwierdzających, że skarżący i jego żona są osobami bezrobotnymi, oświadczenia jakiego rodzaju działalność gospodarczą skarżący prowadzi i do przedłożenia dowodów potwierdzających jego dochód z okresu ostatnich trzech miesięcy, a także zaświadczenia dotyczącego korzystania z pomocy opieki społecznej.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący podał, że lokal w którym mieszka wraz z rodziną nie stanowi jego własności, jest wynajmowany na podstawie umowy ustnej w zamian za prace wykonywane na rzecz właściciela i w ramach rozliczenia. Wyjaśnił, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy i nie korzysta z pomocy opieki społecznej, a jego żona nie pracuje, ponieważ opiekuje się dziećmi w wieku 2 i 3 lat. Skarżący nie posiada żadnych aktywnych kont bankowych i od lat nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na brak zleceń (z zawodu jest stolarzem). Żadnego z dokumentów źródłowych wnioskodawca nie przedłożył.

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 401/18 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku M. N. z dnia 30 kwietnia 2018 r., odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprzeciwu M. N. postanowieniem z dnia 20 lipca 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2018 r.

Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie (...) zł, w piśmie z dnia 3 sierpnia 2018 r. złożył drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazał, że żona nie pracuje z uwagi na sprawowaną osobiście opiekę nad dziećmi, a wnioskodawca pracuje tylko dorywczo. Jego dochody wynoszą (...) zł miesięcznie, a ponoszone wydatki wynoszą: czynsz, energia elektryczna, gaz (...) zł, wyżywienie rodziny (...) zł, środki higieniczne i leki (...) zł, odzież i obuwie (...) zł, dojazd do pracy (...) zł.

Wezwaniem z dnia 11 września 2018 r. starszy referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do przedłożenia: wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącego i jego żony rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, dowodów potwierdzających dochody uzyskane przez wnioskodawcę i żonę, w okresie ostatnich trzech miesięcy, dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania i ewentualnie inne wydatki, w okresie ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną, zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, dotyczącego korzystania z opieki społecznej w okresie ostatniego roku.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy bo nic to nie daje poza jałowymi obowiązkami polegającymi na konieczności stawiania się w urzędzie pracy, pracuje na podstawie ustnych umów i nie posiada umów pisemnych, nie jest też w stanie przedłożyć wyciągów z rachunków bankowych, bo w trakcie rozwodu z pierwszą żoną utracił całą dokumentację prowadzonej przez niego firmy, a z prowadzonych egzekucji komorniczych wie, że jego dług opiewa na (...) zł. Wskazał, że lokale w których mieszka wraz z rodziną są wynajmowane na podstawie ustnych umów w związku z pracami wykonywanymi na rzecz ich właścicieli, w ramach rozliczenia za prace stolarskie jakie wykonuje. Skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie pobiera świadczenia wychowawczego na dzieci. Żadnego z dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu M. N. nie przedłożył.

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 401/18 odmówił zmiany postanowienia z dnia 20 czerwca 2018 r. odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący nie zgodził się z powyższym postanowieniem. W uzasadnieniu wskazał, że w piśmie będącym odpowiedzią na wezwanie referendarza sądowego przedstawił rzeczywisty stan w jakim się wraz z rodziną znajduje. Do sprzeciwu załączył kopię wyroku zaocznego Sądu Rejonowego (...) z dnia (...) r. sygn. akt (...).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni, zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa jest w przytoczonych przepisach.

Podkreślić należy, że ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże", który oznacza, iż to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i pełny. Natomiast ocena tego, czy wnioskodawca znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, należy do wyłącznej kompetencji sądu. Oceny sądu nie można wykluczyć, czy też zastąpić, zapewnieniami wnioskodawcy o wyczerpaniu zdolności płatniczych.

Strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych, skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z tym, osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, dostępne w Internecie). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10).

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Skarżący we wniosku PPF wskazał, że wraz z żoną i dwojgiem dzieci utrzymują się z prac dorywczych wnioskodawcy, ich dochód wynosi (...) zł, a wydatki (...) zł. Ani wnioskodawca, ani jego żona, nie są zarejestrowani jako osoby bezrobotne, nie korzystają z pomocy opieki społecznej i nie pobierają świadczeń wychowawczych na dzieci. Analizując drugi wniosek skarżącego o prawo pomocy z dnia 3 sierpnia 2018 r., dane zawarte w formularzu PPF z dnia 8 sierpnia 2018 r., odpowiedź skarżącego na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 września 2018 r. oraz informacje zawarte w sprzeciwie z dnia 11 października 2018 r. sąd zauważa, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa skarżącego nie uległa istotnej zmianie w stosunku do poprzednio prezentowanej w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, nadal oświadczenia skarżącego nie pozwalają na ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, gdyż nie znajdują odzwierciedlenia w dokumentach źródłowych. Nadesłana przez skarżącego jako załącznik do sprzeciwu kopia wyroku zaocznego Sądu Rejonowego (...) z dnia (...) r. sygn. akt (...) nie wnosi nic do stanu faktycznego sprawy, gdyż dokument ten dotyczy nie skarżącego M. N. lecz M. B.

Podkreślić należy, że żądane przez referendarza dokumenty umożliwiłyby weryfikację rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy przez porównanie aktualnych wydatków i dochodów rodziny. Dla podjęcia decyzji, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, niezbędny jest pełny obraz sytuacji materialnej w jakiej się znajduje. Nie są bowiem wystarczające, dla merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, dane zawarte tylko w formularzu PPF i oświadczenia strony.

W niniejszej sprawie sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, iż brak było podstaw do zmiany, bądź uchylenia postanowienia z dnia 20 czerwca 2018 r. odmawiającego przyznania M. N. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na podstawie art. 165 p.p.s.a. Skarżący bowiem nie dołożył starań mających na celu wykazanie, jaka faktycznie jest jego sytuacja finansowa i majątkowa, co pozwoliłoby na ocenę czy rzeczywiście ta sytuacja uległa pogorszeniu. W tych okolicznościach brak było podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 260, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.