Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2506359

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 24 maja 2018 r.
II SA/Sz 267/18
Cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Gebel.

Sędziowie: WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), NSA Stefan Kłosowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty M. z dnia (...) r. nr (...),

II.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego B. J. kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Starosta (...) decyzją z dnia (...) r. nr (...) cofnął B. J. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B, B+E, C, C + E, D, D+E.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w przeprowadzonym w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. w dniu (...) r. przez J. L.-J. badaniu psychologicznym stwierdzono u B. J. istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami wszystkich kategorii. Opierając się na wymienionym orzeczeniu psychologicznym oraz na treści art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami organ stwierdził, że zaistniały przesłanki do podjęcia decyzji o cofnięciu przedmiotowych uprawnień.

B. J. złożył odwołanie od powyższej decyzji wskazując na naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i wniósł o uchylenie decyzji w całości, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wspomnianego odwołania podniósł, że przedłożył organowi orzeczenie psychologiczne nr (...) sporządzone w dniu (...) r. przez inną psycholog - J. G., w którym stwierdziła ona brak istnienia jakichkolwiek przeciwwskazań do wykonywania przez niego pracy na stanowisku kierowcy. Podkreślił, że drugie badanie odbyło się w odstępstwie zaledwie kilku dni od pierwszego i prowadziło do zupełnie innych wyników. Uznał, że wobec istnienia rozbieżności zasadne było zweryfikowanie z urzędu pierwszego z orzeczeń bądź powstrzymanie się od wydania decyzji o cofnięciu uprawnień, co realizowałoby postulat uwzględnienia słusznego interesu strony. Wskazał też, że wydanie decyzji powinno być poprzedzone dokładnym i wnikliwym zbadaniem sprawy i poparte jednoznacznymi w swej treści dowodami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) r., nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zakwestionowanie orzeczenia psychologicznego może nastąpić wyłącznie w trybie art. 84 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Jako że skarżący z tego trybu nie skorzystał uprawomocniło się orzeczenie psychologiczne z dnia (...) r. Organ wywiódł, że przeciwdowodem na potwierdzenie braku przeciwwskazań psychologicznych nie może być orzeczenie wydane przez uprawnionego psychologa innej pracowni psychologicznej, jako uzyskane z naruszeniem formalnych wymogów poddania weryfikacji niekorzystnego dla badanego orzeczenia. Nadto Kolegium podniosło, że decyzja o cofnięciu uprawnień w przypadku stwierdzenia przeciwwskazań psychologicznych ma charakter związany, a orzeczenie leżące u jego podstaw korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Kolegium skarżący podniósł zarzuty i argumenty analogiczne jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji i wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi z wyjątkiem pojazdów kategorii B.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację zaprezentowaną w wydanej decyzji.

Na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. skarżący oświadczył, że powodem negatywnego wyniku badań przeprowadzonych w dniu (...) r. było jego zmęczenie. Dodał, że wszystkie późniejsze badania psychologiczne zakończyły się wynikiem pozytywnym.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 p.p.s.a.- zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje rozstrzygające w sprawie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty (...) o cofnięciu B. J. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B, B + E, C, C + E, D, D + E, z uwagi na negatywne orzeczenie psychologiczne z dnia (...) r.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978). Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.

Wskazać należy, że użyte w cytowanym powyżej przepisie sformułowanie "starosta wydaje decyzję" oznacza, iż przepis ten ma bezwzględnie obowiązujący charakter. Wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało zatem pozostawione swobodnemu uznaniu organu. W razie stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim bądź psychologicznym istnienia przeciwwskazań zdrowotnych, bądź psychologicznych do kierowania pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., I OSK 942/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1589/14, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2014 r., II SA/Bd 1269/14).

Szczegółowe warunki, tryb i sposób przeprowadzania badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2014 r. poz. 937). W myśl przepisów tego rozporządzenia, badanie psychologiczne przeprowadza się w warunkach zapewniających uzyskanie trafnych i rzetelnych wyników badania (§ 4 ust. 2). Uprawniony psycholog odmawia zaś przeprowadzenia badania, między innymi jeśli osoba badana informuje o złym stanie swojego zdrowia lub o złym samopoczuciu (§ 5 ust. 1 pkt 1). Po przeprowadzeniu badania uprawniony psycholog dokonuje analizy i interpretacji wyników oraz przekazuje osobie badanej informację o wynikach przeprowadzonego badania (§ 4 ust. 3).

Orzeczenie psychologiczne stanowi swoistego rodzaju opinię, co do okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, która jest wydawana w szczególnym trybie w formie orzeczenia. Jak trafnie wskazał organ II instancji orzeczenie takie stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. i korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą, tego co zostało w nim urzędowo zaświadczone.

Tryb odwoławczy od orzeczenia psychologicznego wprowadza art. 84 ustawy o kierujących pojazdami. Stosownie do treści tego przepisu osoba badana lub podmiot kierujący na badania, którzy nie zgadzają się z treścią orzeczenia psychologicznego, mogą wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego w zakresie psychologii transportu składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia psychologicznego, za pośrednictwem uprawnionego psychologa, który je wydał. Orzeczenie psychologiczne wydane po przeprowadzeniu ponownego badania psychologicznego jest ostateczne.

W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że za odwoławcze badanie psychologiczne nie może być uznane ponowne badanie kierowcy, które nie zostało przeprowadzone wskutek wniesienia odwołania. Samo poddanie się nowemu badaniu u innego uprawnionego psychologa nie może być poczytywane za wniesienie wymaganego odwołania od wyników badań uprzednio przeprowadzonych. Należy mieć jednak na uwadze, że niemożność uznania kolejnego orzeczenia psychologicznego tej samej osoby za wynik badania odwoławczego nie oznacza, że nie posiada ono żadnej wartości dowodowej i może być całkowicie pominięte, czy wręcz zdyskwalifikowane ze wskazanego wyżej powodu. Innymi słowy, uznanie przez ustawodawcę orzeczenia psychologicznego za podstawową formę ustalenia i dowodzenia istotnej okoliczności sprawy (tj. braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami) nie wyłącza ogólnych reguł postępowania dowodowego określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień dla kierującego pojazdami obowiązują wszystkie reguły postępowania administracyjnego, w szczególności przepisy art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które nakładają na nie obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organy obu instancji reguły te naruszyły.

W sprawie skarżący nie skorzystał wprawdzie z drogi odwoławczej, jaką zapewnia art. 84 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, jednak uzyskał we własnym zakresie orzeczenie stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami od psychologa dysponującego takimi samymi uprawnieniami (o jakich mowa w art. 83 ustawy o kierujących pojazdami), co psycholog dokonujący pierwszego badania zakończonego negatywnym wynikiem. Organ I instancji wydając decyzję w ogóle nie wziął pod uwagę drugiego orzeczenia psychologicznego, nie rozpatrzył zatem całego materiału dowodowego, czym naruszył art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej i zasadę uwzględnienia słusznego interesu obywateli. Uchybienia te zostały następnie powielone przez organ II instancji. Wprawdzie Kolegium ustosunkowało się do faktu wydania drugiego orzeczenia psychologicznego, jednak o ile można zgodzić się z poglądem tego organu, że orzeczenie to nie zostało wydane w toku procedury przewidzianej w art. 84 ust. 2-4 ustawy o kierujących pojazdami to nie można zaakceptować w świetle art. 80 k.p.a. poglądu, że może zostać całkowicie pominięte. To czy dana okoliczność została udowodniona organ administracji ocenić musi na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w granicach określonych w art. 80 k.p.a. Organ zatem winien ustalić nie tylko to, jakie dowody zostały zgromadzone w sprawie oraz dokonać ich oceny, ale także rozstrzygnąć, czy na podstawie tych dowodów spełnione zostały wszystkie przesłanki do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Jeżeli zatem w sprawie ujawniono dwa wzajemnie sprzeczne orzeczenia uprawnionych psychologów (wydane w niewielkim odstępie czasowym), w oczywisty sposób winno to wywołać po stronie organu wątpliwości, co do tego czy faktycznie w wypadku skarżącego zachodziły przeciwskazania do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, ewentualnie czy stan jego zdrowia mógł ulec tak znaczącej zmianie pomiędzy pierwszym i drugim badaniem. Jak wynika z treści wniosku Prokuratora z dnia 8 sierpnia 2017 r. - o wszczęcie postępowania w przedmiocie skierowania skarżącego na badania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - powodem wątpliwości w omawianym zakresie mógł być przebyty przez niego udar niedokrwienny mózgu pod postacią niedowładu połowicznego lewostronnego. Zważywszy jednak na to, że następstwa tego rodzaju udaru w wielu przypadkach ustępują, zaś przedmiotowe badania psychologiczne przeprowadzono w odstępie zaledwie 4 dni, przy czym miało to miejsce ponad pół roku od udaru, nasuwa się wątpliwość co faktycznie było powodem stwierdzenia przeciwskazań do kierowania pojazdami w dniu 5 października 2017 r. (zwłaszcza, że także w orzeczeniu lekarskim z dnia (...) r. nie stwierdzono przeciwskazań do wykonywania pracy kierowcy). W takiej sytuacji organ powinien był podjąć działania celem wyjaśnienia owych rozbieżności np. w drodze konsultacji, w wyniku których psycholodzy badający skarżącego zarówno w dniu 5 jak i 9 października 2017 r. mogliby rozwiać wspomniane wątpliwości. Poprzez zaniechanie wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i arbitralne oparcie się na wyniku pierwszego badania psychologicznego Kolegium naruszyło dyspozycję nie tylko art. 80 k.p.a. ale również obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego wyrażony w art. 77 § 1 k.p.a., a w rezultacie także zasadę prawdy obiektywnej i zasadę uwzględnienia słusznego interesu obywateli z art. 7 k.p.a. Niezrealizowanie przez organ administracji dyspozycji zawartych w art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., a więc rozstrzygnięcie sprawy na podstawie niepełnego materiału dowodowego, stanowi błąd proceduralny przekładający się na materialnoprawne rozstrzygnięcie i jest zarazem podstawą do wzruszenia decyzji organu. Wyjaśnienie omówionych powyżej okoliczności jest niezbędne także zważywszy na wyjątkowo poważne konsekwencje decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, zwłaszcza wobec osoby, która od 1982 r. wykonuje usługi przewozowe taksówką osobową, dla której praca ta stanowi źródło utrzymania.

Uznając zarzuty skargi za uzasadnione Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.