Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 566359

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 9 września 2009 r.
II SA/Sz 253/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.).

Sędziowie: NSA Stefan Kłosowski, WSA Maria Mysiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi T. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym;

oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...), Wojewoda uchylił wydaną przez Kierownika Urzędu Rejonowego decyzję z dnia (...) r. Nr (...)w przedmiocie nałożenia na T. J. obowiązku doprowadzenia, w terminie do dnia (...) r. wykonanych, robót budowlanych muru oporowego do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie i nakazał T. J. rozbiórkę samowolnie wzniesionego muru oporowego wzdłuż granic działki nr (...) oraz doprowadzenie działki do stanu pierwotnego poprzez usunięcie nawiezionego piasku.

Na powyższą decyzję T. J. wniósł skargę do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku, który prawomocnym wyrokiem z dnia 10 sierpnia 1999 r., II SA/Gd 1741/98 oddalił skargę.

W związku z okolicznością nie wykonania obowiązku określonego w decyzji Wojewody z dnia (...) r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) r., wystawiając tytuł wykonawczy, wszczął z urzędu postępowanie egzekucyjne w przedmiocie doprowadzenia przez T. J. do wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji.

Pismem z dnia (...) r. T. J. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania egzekucyjnego i wniósł o jego umorzenie.

Wszczętej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego egzekucji zarzucił, naruszenie art. 33 pkt 1-3 oraz pkt 5 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm., dalej zwanej p.e.a.). W uzasadnieniu podniósł okoliczność nieistnienia obowiązku w zakresie nałożonych w tytule wykonawczym czynności doprowadzenia działki do stanu pierwotnego poprzez usunięcie nawiezionego piasku. Wyjaśnił, że obowiązek ten został już dawno uchylony, jako niezgodny z prawem przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, co stanowi naruszenie art. 57 § 1 pkt 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji określony w tytule wykonawczym obowiązek wskazany został w sposób niezgodny z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu innej instancji. Ponadto T. J. wskazał, że przysłany zobowiązanemu tytuł wykonawczy jest wystawiony przedwcześnie bowiem obowiązek nałożony tytułem wykonawczym będzie jeszcze przedmiotem rozstrzygania w I instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu (...) r. Zaznaczył, że niniejsze fakty znane były organowi egzekucyjnemu w związku z przesłanym organowi do wiadomości pismem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...)roku znak: (...), stanowiącym odpowiedź na skargę. T. J. zarzucił także, że określony w tytule wykonawczym obowiązek w zakresie doprowadzenia działki do stanu poprzedniego jest niewykonalny, ponieważ wyrównanie terenu podczas budowy nie powoduje żadnych konsekwencji w zakresie prawa budowlanego, o czym zaznaczono zarówno w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jak również postanowieniu NSA z dnia 29 sierpnia 2000 r., IV SA 2079/01. Skarżący podkreślił, że z uzasadnienia powołanego postanowienia NSA wynika, że obowiązek usunięcia nawiezionego piasku nie podlega wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym. T. J. postawił także zarzut naruszenia art. 14 w związku z art. 57 § 1 pkt 7 p.e.a., podnoszący, że przed wszczęciem postępowania organ egzekucyjny nie przesłał upomnienia.

Postanowieniem z dnia (...) r. Nr (...), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego oddalił zarzuty zgłoszone przez T. J.

W uzasadnieniu wskazał, że argumenty podniesione przez zobowiązanego mają charakter polemiczny w stosunku do zasadności przeprowadzonego wcześniej postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną Wojewody z dnia (...) r.

Na powyższe postanowienie T. J. w dniu (...) r. wniósł zażalenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Postanowieniem z dnia (...) r. Nr (...),Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że art. 33 p.e.a. w sposób taksatywny wymienia przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów. Wniesienie zarzutów z innych przyczyn nie upoważnia organu egzekucyjnego do ich rozpatrzenia. T. J. wnosząc zarzuty do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Inspektora Nadzoru Budowlanego przywołał art. 33 pkt 1-3, 5 i 6 p.e.a. Nie przedstawił jednak dowodów uzasadniających ich naruszenie. Obowiązek określony w tytule wykonawczym, wynikający z decyzji ostatecznej Wojewody z dnia (...) r., stał się wymagalny po orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 10 sierpnia 1999 r. sygn. akt II SA/Gd 1741/98 i powinien zostać wykonany niezwłocznie. ZWINB zaznaczył, że akta sprawy nie zawierają żadnych dokumentów, potwierdzających zarzut skarżącego, że obowiązek został zmieniony. Mimo wezwania nie wskazał ich również zobowiązany. Fakt zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ww. decyzji Wojewody, nie miał wpływu na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ powiatowy. Organ podkreślił, że przed przystąpieniem do egzekucji administracyjnej Inspektor Nadzoru Budowlanego, stosownie do treści art. 15 § 1 p.e.a., upomnieniem z dnia (...) r., doręczonym T. J. w dniu (...) r., wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku. Wskazał także, że przywołane w zażaleniu przepisy Kodeksu cywilnego, dotyczące przedawnienia, nie znajdowały zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. T. J. w dniu (...) r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jego uchylenie.

Poza argumentacją podniesioną w złożonych w postępowaniu egzekucyjnym środkach zaskarżenia, T. J. w uzasadnieniu skargi zarzucił ponadto naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), poprzez fakt egzekwowania obowiązków, które nie należą do kompetencji organu nadzoru budowlanego. Skarżący wskazał, że wyrównanie powierzchni czy też podniesienie działki nie może być traktowane jako roboty budowlane, ponieważ roboty te rodzaju nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego, jak też nie można ich uważać za część obiektu budowlanego. Zaznaczył, że także Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w wydanej przez ten organ decyzji stwierdził, że zachodzi niezgodność z prawem zapisu decyzji w zakresie usunięcia nawiezionego piasku. Skoro zatem obowiązek w zakresie usunięcia piasku nie należy do kompetencji organu budowlanego to nie może też być przedmiotem egzekucji przez ten organ, gdyż stanowi to nieważność prowadzonej egzekucji. T. J. zaznaczył także, że zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2000 r., P.10/99 r., organy administracji nie mogą nakazywać rozbiórek ogrodzeń usytuowanych między sąsiadującymi ze sobą działkami budowlanymi, bowiem kwestia ta odnosi się do sfery podstawowych praw i wolności obywateli, w szczególności własności. Taka okoliczność ma też w ocenie skarżącego miejsce w rozpatrywanej sprawie. Ponadto zaznaczył, że mur oporowy, którego dotyczy obowiązek nałożony decyzją Wojewody z dnia (...) r. został rozebrany w (...) r., a w jego miejsce postawiono ogrodzenie. Skarżący, powołując się na art. 125 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) podniósł, że nie do przyjęcia jest fakt, że organ egzekwuje wykonanie decyzji, od której wydania upłynęło (...)lat.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu (...) r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że mur oporowy, którego dotyczył nałożony przez Wojewodę obowiązek został w całości rozebrany po wydaniu postanowienia w przedmiocie zarzutów przez organ I instancji, a przed wydaniem postanowienia przez organ II instancji. Ponadto po okazaniu pisma T. J. z dnia (...) r., w którym potwierdził on okoliczność oraz datę doręczenia upomnienia w trybie art. 15 p.e.a., pełnomocnik skarżącego oświadczył, że wycofuje zarzut w zakresie nie doręczenia skarżącemu upomnienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według wskazanego wyżej kryterium doprowadziła do uznania, że postanowienie to wydane zostało w sposób zgodny z prawem, a zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty są nieuzasadnione.

W przedmiotowej sprawie skarżący, na podstawie art. 33 pkt 1-3 oraz pkt 5 i 6 p.e.a. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego przez Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania egzekucyjnego w przedmiocie doprowadzenia do wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie wzniesionego muru oporowego wzdłuż granic działki nr (...)oraz doprowadzenia działki do stanu pierwotnego poprzez usunięcie nawiezionego piasku.

Zgodnie z przywołanymi punktami art. 33 p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1)

wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2)

odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3)

określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, w którym obowiązek został nałożony;

5)

niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6)

niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

Odnosząc się, według kolejności przyjętego w art. 33 p.e.a. wyliczenia, do podniesionych przez skarżącego zarzutów oraz przedstawionej w ich zakresie argumentacji wskazać należy, że pkt 1 art. 33 p.e.a., dotyczący okoliczności nieistnienia obowiązku, wylicza kilka możliwych, ale niejednorodnych, niezależnych względem siebie i co do zasady nierównoczesnych jej przyczyn. Skarżący podniósł natomiast jednocześnie zarzut przedawnienia oraz nieistnienia obowiązku.

W przedmiocie przesłanki, której ziszczenie rodzi najdalej sięgające w przeszłość podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. nieistnienia obowiązku skarżący zaznaczył, że nałożony na niego decyzją Wojewody z dnia (...) r. obowiązek, jako niezgodny z prawem został uchylony decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która to decyzja jest w posiadaniu organu egzekucyjnego. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że w przedmiotowej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał łącznie (...)decyzji.

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...)powołany organ stwierdził, co prawda nieważność decyzji Wojewody z dnia (...) r. w części dotyczącej obowiązku doprowadzenia terenu działki do stanu pierwotnego poprzez usunięcie nawiezionego piasku. Decyzja ta została jednak zaskarżona przez Z. i E. D. i w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) r. Nr (...)uchylił wskazaną powyżej, własną decyzję z dnia (...) r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia (...) r. W tej sprawie wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 8 maja 2003 r., IV SA 2079/01, oddalił skargę T. J. na decyzję GINB z dnia (...) r. W konsekwencji decyzja Wojewody z dnia (...) r. pozostała w mocy, skutkując dalszym istnieniem nałożonego w niej na skarżącego obowiązku.

W kwestii następczych, wydanych w sprawie decyzji przez właściwe organy wskazać należy, że decyzją z dnia (...) r. Nr (...),Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił w trybie art. 155 k.p.a., uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody z dnia (...) r.

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...)Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższą decyzję ZWINB z dnia (...) r. i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia (...) r. Nr (...), wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie odmówił zmiany ostatecznej decyzji Wojewody z dnia (...) r., które to rozstrzygnięcie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzją z dnia (...) r. Nr (...).

Ponadto decyzjami z dnia (...) r. Nr (...)oraz (...) r. Nr (...)Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własne decyzje odpowiednio z dnia (...) r. Nr (...)oraz z dnia (...) r. Nr (...)w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia (...) r.

W obu sprawach prawomocnie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2008 r., VII SA/Wa 573/08 oddalił skargę W. i T. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r., natomiast wyrokiem z dnia 13 listopada 2008 r., VII SA/Wa 1382/08 oddalił skargę W. i T. J. na decyzję tego organu z dnia (...) r.

Zaznaczenia wymaga, że kontrolę decyzji Wojewody z dnia (...) r. przeprowadził w sprawie także Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, który powołanym już wcześniej prawomocnym wyrokiem z dnia 10 sierpnia 1999 r., II SA/Gd 1741/98, oddalił skargę T. J.

Z powyższego wynika, że zarówno w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jak również w postępowaniach sądowoadministracyjnych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Ośrodkiem Zamiejscowym w Gdańsku i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie zapadły rozstrzygnięcia, które uchylałyby lub w części zmieniały ostateczną decyzję Wojewody z dnia (...) r. Za bezzasadny uznać należy zatem zarzut skarżącego o nieistnieniu obowiązku wynikającego z niniejszej decyzji.

W związku z przedstawionymi okolicznościami za niezasadny uznać należy także zarzut naruszenia art. 33 pkt 5 p.e.a., zasadzający się na określeniu w tytule wykonawczym egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Wojewody z dnia (...) r. Tytuł wykonawczy z dnia (...) r. Nr (...) określa bowiem egzekwowany obowiązek w sposób tożsamy z rozstrzygnięciem powołanej decyzji i wbrew twierdzeniom skarżącego, co wykazano powyżej, obowiązek ten nie został uchylony lub zmieniony jakimkolwiek następczym i prawomocnym rozstrzygnięciem organu administracji publicznej lub sądu administracyjnego.

Jako bezpodstawny ocenić należy także zarzutu przedawnienia obowiązku, na podstawie art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego, z powodu upływu okresu (...)lat od dnia wydania decyzji Wojewody z dnia (...) r.

Art. 125 § 1, jak również inne przepisy Kodeku cywilnego odnoszące się do instytucji przedawnienia dotyczą roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Powyższe przepisy nie znajdują jednak zastosowania do obowiązków o charakterze publicznoprawnym, do których zaliczeniu podlega także egzekwowany wobec T. J. obowiązek rozbiórki muru oporowego i doprowadzenia działki do stanu pierwotnego poprzez usunięcie nawiezionego piasku. Instytucja przedawnienia obowiązków posiadających charakter publicznoprawny znajduje zastosowanie jedynie w tych przypadkach, gdy przepisy prawa administracyjnego w sposób wyraźny dopuszczają taką możliwość. Jako przykład wskazać można przepisy Działu III Rozdziału 8 ustawy z dnia z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.), dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, czy np. art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086, z późn. zm.) regulujący kwestie przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego. Przepisy tego rodzaju stanowią wyjątek od generalnej zasady, że obowiązki publicznoprawne nie ulegają przedawnieniu, o ile ustawodawca wprost nie zastrzeże takiej dopuszczalności. W zakresie regulowanych Prawem budowlanym, nałożonych na T. J. obowiązków określonych w decyzji Wojewody z dnia (...) r. brak jest stosownych przepisów administracyjnoprawnych, normujących możliwość ich przedawnienia. W zakresie rozpatrywanej sprawy zasadne jest także odwołanie się do stanowiska, jakie w wyroku z dnia 27 marca 2007 r., II OSK 522/06, zajął Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten wskazał, że "niespornym jest również, że likwidacja skutków samowoli budowlanej nie ulega przedawnieniu ani też nie wygasa w następstwie zbycia obiektu na rzecz innych osób".

Sąd, bez rozpoznania pozostawił natomiast zarzut skarżącego dotyczący wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia (...) r.

Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 3 grudnia 1997 r. I SA/Lu 1246/96, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2005 r., III SA/Wa 2485/04) oraz w doktrynie prawa administracyjnego (zob. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 149), przedmiotem rozpoznania przez organ nadzoru w postępowaniu egzekucyjnym oraz przez sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą być wyłącznie zarzuty zgłoszone przez skarżącego do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych przez skarżącego po raz pierwszy przez zobowiązanego w toku postępowania przez tym sądem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, jak również na rozprawie w dniu (...) r. skarżący podniósł zarzut wykonania obowiązku, poprzez rozebranie przedmiotowego muru oporowego i postawieniu w jego miejscu ogrodzenia. Na etapie postępowania egzekucyjnego skarżący nie zgłosił jednakże powołanego zarzutu, jak również nie przedstawił jakichkolwiek dowodów lub argumentów na jego poparcie W ramach złożonego środka zaskarżenia skarżący wskazał co prawda na naruszenie art. 33 pkt 1 p.e.a., niemniej zgodnie z treścią art. 33 powołanej ustawy, wyliczone w tym przepisie punkty 1-10 stanowić mogą wyłącznie podstawy zgłoszonych zarzutów. Powyższe oznacza, że na wskazanych w tym przepisie podstawach jedynie oprzeć można stawiane w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty. Wyliczone w art. 33 p.e.a. podstawy same w sobie zarzutów natomiast nie stanowią.

W przedmiocie dalszych zarzutów, nie znajduje zdaniem Sądu uzasadnienia prawnego zarzut postawiony przez skarżącego, na podstawie pkt 2 art. 33 p.e.a, odnoszący się do przedwczesności wystawienia tytułu wykonawczego z racji braku wymagalności obowiązku określonego w decyzji z dnia (...) r. Skarżący w ramach przedstawionej argumentacji podniósł, że obowiązek nałożony tytułem wykonawczym miał być jeszcze przedmiotem rozstrzygania w I instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z art. 130 k.p.a. decyzja, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności lub co do której rygor taki nie jest nakładany z mocy prawa, nie podlega wykonaniu w terminie do wniesienia odwołania, a wniesienie odwołania wstrzymuje wykonalność takiej decyzji. Tożsamego skutku, zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), nie powoduje jednak wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji, która staje się ostateczna. W trybie art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organ II instancji po doręczeniu jemu skargi, a w razie braku stosownego rozstrzygnięcia przez ten organ, sąd administracyjny w toku postępowania sądowoadministracyjnego, może wstrzymać wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpatrywanej sprawie stosowna okoliczność nie miała miejsca, stąd też obowiązek stał się wymagalny z chwilą doręczenia skarżącemu decyzji Wojewody z dnia (...) r. Dodać należy, co przedstawiono już wcześniej, że w wyniku postępowania sądowego, na które skarżący powołał się w zakresie postawionych zarzutów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 13 listopada 2008 r., VII SA/Wa 1382/08 oddalił skargę W. i T. J.

Kolejny zgłoszony przez T. J. zarzut, oparty na podstawie z art. 33 pkt 5 p.e.a. dotyczył niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na doprowadzenia działki do stanu pierwotnego poprzez usunięcie nawiezionego piasku. Wyjaśnić należy, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi w sytuacji istnienia niezależnych od zobowiązanego i trwałych przeszkód w wykonaniu obowiązku. Wynikać może ona z przeszkód faktycznych, jak również przeszkód prawnych. W orzecznictwie podnosi się, że niewykonalność obowiązku z przyczyn faktycznych zachodzić może, gdy nie istnieją techniczne możliwości realizacji obowiązku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 1984 r., II SA 1989/83). Decyzja jest niewykonalna z przyczyn prawnych, jeżeli jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym (zob. M. Wierzbowski (red.) Postępowanie administracyjne - ogólne, podatkowe i egzekucyjne, Warszawa 2002, s. 220). W uzasadnieniu postawionego zarzutu skarżący podniósł, że możliwość nałożenia obowiązku usunięcia nawiezionego piasku nie należy do kompetencji organu egzekucyjnego. W kontekście powyższego, jak również z uwagi na charakter nałożonego na skarżącego obowiązku przyjąć należy, że w niniejszej sprawie rozważeniu podlegać może wyłącznie niewykonalność z przyczyn prawnych. Zarzuty dotyczące decyzji wydanej w postępowaniu jurysdykcyjnym nie podlegają, co do zasady, weryfikacji przez organy egzekucyjne. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy organ egzekucyjny występuje jednocześnie w roli wierzyciela, tak ja ma to miejsce w niniejszej sprawie. W takim przypadku organ egzekucyjny powinien z urzędu, w związku z wniesionymi zarzutami, brać pod uwagę przesłanki dające podstawę do wyeliminowania decyzji stanowiącej podstawę egzekwowanego obowiązku z obrotu prawnego poza postępowaniem egzekucyjnym. Sąd dokonując badania w tym zakresie, nie podzielił stanowiska skarżącego, zawartego w uzasadnieniu podniesionych zarzutów oraz w jego rozwinięciu, zamieszczonym w złożonej do Sądu skardze. Zaznaczyć należy, że decyzja Wojewody z dnia (...) r., w której nałożono na T. J. obowiązek rozbiórki muru oporowego oraz usunięcia nawiezionego piasku była przedmiotem licznych, prawomocnie zakończonych postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w których nie dopatrzono się braku właściwości organu w zakresie nałożenia obowiązku tego rodzaju, jak też okoliczności naruszenia prawa. Dotyczy to także postępowań prowadzonych w trybach nadzwyczajnych, w tym także postępowania w przedmiocie nieważności, w ramach którego przesłanka braku właściwości organu do wydania decyzji stanowi przesłankę usunięcia z urzędu wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Powyższe wskazuje, że zarzut skarżącego nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa i słusznie nie podlegał uwzględnieniu przez organy I i II instancji w postępowaniu egzekucyjnym.

W zakresie ostatniego z postawionych zarzutów, opartego na podstawie art. 33 pkt 6 p.e.a. dotyczącego niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego zaznaczyć należy, że T. J. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez PINB nie poparł go jakąkolwiek argumentacją. Z uwagi jednak, że kwestia niedopuszczalności egzekucji stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ egzekucyjny badania z urzędu na całym etapie postępowania egzekucyjnego Sąd uznał za zasadne odnieść się w orzeczeniu do tej kwestii.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 1999 r., I SA/Po 2576/98), że warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej jest łączne spełnienie następujących przesłanek:

1)

obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej,

2)

tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot,

3)

wniosek o wszczęcie egzekucji i dołączone do niego dokumenty spełniają warunki formalne,

4)

konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz

5)

osoba wskazana w tytule wykonawczym, jako zobowiązany podlega orzecznictwu polskich organów egzekucyjnych.

W przedmiotowej sprawie, co wcześniej w części zostało już wykazane, nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności, które w zakresie powołanych pięciu przesłanek, skutkowałyby istnieniem nieprawidłowości powodujących niedopuszczalność egzekucji. Obowiązek rozbiórki wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę muru oporowego jest bez wątpienia obowiązkiem publicznoprawnym, nakładanym w zakresie prawa administracyjnego przez właściwe organy sprawujące nadzór budowlany. Argumentacja skarżącego, że organy nadzoru budowlanego nie mogą nałożyć i egzekwować obowiązku usunięcia nawiezionego piasku, jak też że zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2000 r., P.10/99 r., organy administracji nie mogą nakazywać rozbiórek ogrodzeń usytuowanych między sąsiadującymi ze sobą działkami budowlanymi, bowiem kwestia ta odnosi się do sfery podstawowych praw i wolności obywateli nie znajduje uzasadnienia prawnego w rozpatrywanej sprawie. Zaznaczyć należy, że piasek, do usunięcia, którego skarżący został zobowiązany w decyzji z dnia (...) r. stanowił wzmacniający element samowolnie posadowionej konstrukcji oporowej. Dla dokonania całkowitej jej rozbiórki, niezbędne było zarówno usunięcie muru oporowego (konstrukcji żelbetowej), jak też wypełniającego ją piasku. Doprowadzenie działki do stanu poprzedniego miało zatem przywrócić stan istniejący przed posadowieniem przedmiotowej konstrukcji oporowej. W odniesieniu z kolei do kwestii wyłączenia możliwości orzekania rozbiórek ogrodzeń posadowionych na granicy sąsiadujących działek warto przywołać wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2009 r., II SA/Gd 467/08. W myśl poglądu wyrażonego w przywołanym orzeczeniu, mur oporowy może pełnić także funkcję ogrodzenia. Zasadniczą jego funkcją jest jednak utrzymywanie stabilności, zatem jego budowa, jako muru oporowego wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

Co do dalszych przesłanek dopuszczalności egzekucji, tytuł wykonawczy, wobec tożsamości podmiotu został wystawiony przez uprawnionego wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. Z tej samej przyczyny postępowanie egzekucyjne podlegało wszczęciu z urzędu. Nie ulega także wątpliwości, że skarżący nie podlega, jako zobowiązany, egzekucji prowadzonej przez polskie organy egzekucyjne z przyczyn podmiotowych, wskazanych w art. 14 p.e.a. Wszystkie warunki dopuszczalności egzekucji administracyjnej zostały zatem w niniejszej sprawie spełnione.

Analiza zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu - T. J. upomnienia jest bezprzedmiotowa, wobec jego wycofania przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu (...) r.

Reasumując, wszystkie zgłoszone przez T. J., w toku postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 33 pkt 1-3,5 i 6 p.e.a. zarzuty nie znajdują uzasadnienia prawnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.