Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 666939

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 12 maja 2010 r.
II SA/Sz 207/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Jankowski.

Sędziowie: WSA Marzena Iwankiewicz, NSA Elżbieta Makowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewody z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania

I.

uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza z dnia (...) r. nr (...),

II.

stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku,

III.

zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego Z. Z. kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Burmistrz postanowieniem z dnia (...) r. Nr (...) działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wymeldowania z pobytu stałego M. Z. wraz z córką N. z lokalu przy ul. (...) w (...).

W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, że M. Z. złożyła w Sądzie pozew o przywrócenie utraconego posiadania (sygn. akt (...)). W związku z tym stwierdził, że orzeczenie sądu będzie miało istotny wpływ na prowadzone postępowanie administracyjne i uznał, że należy zawiesić postępowanie w sprawie.

Z. Z. reprezentowany przez pełnomocnika adw. K. B. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik powołał się na orzecznictwo wskazujące, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej (wyrok NSA z 21 listopada 2008 r., II OSK 1426/07, LEX nr 489261) i podniósł między innymi, że organ administracyjny w sprawie o wymeldowanie powinien badać istniejący stan faktyczny polegający na ustaleniu pod jakim adresem dana osoba aktualnie zamieszkuje, a nie kierować się jakimikolwiek uprawnieniami do zajmowania mieszkania, w którym faktycznie nie przebywa.

Wojewoda postanowieniem z dnia (...) r. Nr (...), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wojewoda w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania M. Z. oraz jej małoletniej córki N. z lokalu położonego w (...) przy ul. (...) na wniosek Z. Z.

Odnosząc się do zażalenia organ odwoławczy stwierdził, że Burmistrz właściwie zinterpretował, a następnie zastosował przepisy k.p.a. regulujące instytucję zawieszenia postępowania. Wskazując na art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. określający jedną z przesłanek zawieszenia postępowania (konieczność rozstrzygnięcia przez sąd lub inny organ zagadnienia wstępnego), Wojewoda wyjaśnił, że pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie decyzji uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem sprawy, która ze swej istoty nie może być rozpatrzona przez organ prowadzący postępowanie albowiem organ ten nie jest upoważniony do takiego działania.

Cytując art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ drugiej instancji wyjaśnił, że do wymeldowania M. Z. oraz jej córki N. niezbędne jest tylko ustalenie, że osoby te trwale opuściły przedmiotowy lokal, a stan opuszczenia lokalu powinien być przejawem woli osoby opuszczającej lokal.

Z dowodów zebranych przez organ gminy wynika, że M. Z. i jej córka nie przebywają w lokalu przy ul. (...) w (...). W ustalonym stanie faktycznym nie można jednak stwierdzić, że wyżej wymienione dobrowolnie opuściły przedmiotowy lokal. M. Z. twierdzi, że ma zamiar mieszkać w tym lokalu, lecz nie może tego zrealizować, gdyż ma utrudniony dostęp do mieszkania.

Przed Sądem toczy się postępowanie z powództwa M. Z. oraz N. Z. przeciwko Z. Z. o przywrócenie utraconego posiadania przedmiotowego lokalu.

W tych okolicznościach Wojewoda uznał za bezsporne, że od rozstrzygnięcia w powyższej sprawie zależy dokonanie właściwych ustaleń w kwestii oceny charakteru opuszczenia lokalu, a następnie wydanie właściwego rozstrzygnięcia w sprawie.

W związku z powyższym, organ odwoławczy wyraził pogląd, że pomiędzy sprawą sądową, a sprawą administracyjną zachodzi związek uzasadniający zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Z. Z. zastępowany przez adwokata wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie skargę na wyżej opisane postanowienie zarzucając rażącą obrazę przepisów art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu I instancji i wydanie orzeczenia w przedmiocie wymeldowania M. Z. wraz z córką N. z lokalu położonego przy ul. (...) w (...), a nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Z treści uzasadnienia skargi wynika, że zarzucanego nią rażącego naruszenia prawa skarżący upatruje (podobnie jak podniósł to uprzednio w zażaleniu na postanowienie organu I instancji), w bezpodstawnym przyjęciu, że wynik toczącego się postępowania cywilnego w sprawie naruszenia posiadania ma charakter zagadnienia wstępnego dla sprawy o wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obligujący organ do zawieszenia postępowania administracyjnego.

Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania przez sąd zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) dalej określanej jako p.p.s.a. doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu.

Wyjaśnić jednak trzeba na wstępie, wobec zawartego w skardze wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Burmistrza Miasta i wydanie orzeczenia w przedmiocie wymeldowania, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji do rozstrzygania merytorycznego sprawy administracyjnej, gdyż to należy do właściwego organu administracji publicznej. Dlatego kierowany do sądu administracyjnego wniosek skargi o wydanie orzeczenia w przedmiocie wymeldowania jest bezprzedmiotowy.

Nie przesądzając zatem ostatecznego sposobu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie i rozstrzygając w granicach przedmiotowych sprawy sądowej, wynikających z charakteru zaskarżonego aktu, należy podkreślić, że zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzależnione jest od zaistnienia 3 przesłanek, które powinny wystąpić łącznie, a mianowicie: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, rozstrzygniecie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Co do ostatniej z wyżej wymienionych przesłanek, to wykazanie jej spełnienia wymaga ustalenia przez organ związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym.

Ustawa nie definiuje pojęcia: "zagadnienie wstępne". Interpretację omawianego przepisu wypracowała doktryna prawnicza i orzecznictwo. Dlatego, wbrew sugestiom skargi, błąd organu w ocenie co jest, a co nie jest zagadnieniem wstępnym nie może prowadzić do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu można mówić bowiem wówczas, gdy przepis jest oczywisty i nie nasuwa potrzeby głębszej interpretacji.

W świetle ustalonych w zaskarżonym postanowieniu okoliczności poprzedzających jego podjęcie należy jednak w pełni podzielić stanowisko skarżącego, że w sprawie nie wystąpiło takie zagadnienie wstępne, o jakim mowa w wyżej wskazanym przepisie proceduralnym.

Wykazanie istnienia kwestii prejudycjalnej, od której rozstrzygnięcia przez sąd lub inny organ zależne jest rozstrzygniecie sprawy administracyjnej wymaga każdorazowo przeanalizowania materialnoprawnej podstawy wszczętego postępowania administracyjnego.

Wprawdzie w niniejszej sprawie Wojewoda odwołał się tej podstawy, jednakże w swoich rozważaniach doszedł do błędnego wniosku.

W sprawie bezsporne jest, że postępowanie zostało wszczęte w przedmiocie wymeldowania i że osoba, co do której organ postępowanie to prowadził wskazała, że z jej powództwa toczy się przed sądem powszechnym postępowanie cywilne o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, w którym dotychczas jest zameldowana.

Uwadze organów obu instancji uszło, że art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), przewidujący wydanie (na wniosek strony lub z urzędu) decyzji o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, nie uzależnia dopuszczalności wymeldowania od sposobu rozstrzygnięcia pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu stanowiącego dotychczasowe miejsce zameldowania osoby, w sprawie wymeldowania której postępowanie to się toczy. Zarówno okoliczność wniesienia takiego powództwa, jak i sposób jego rozpatrzenia, jeśli doszło do wydania prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie o wymeldowanie, a także okoliczność nie wystąpienia z takim powództwem należą do sfery faktów, które organ administracji powinien poddać ocenie razem z pozostałymi ujawnionymi okolicznościami sprawy, rozważając czy opuszczenie przez stronę miejsca zameldowania miało postać trwałą i dobrowolną.

Z powyższych względów brak jest podstaw do przyjęcia, że rozstrzygnięcie sprawy wszczętej w przedmiocie wymeldowania wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, w którym strona jest zameldowana.

Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela identyczne stanowisko wyrażone w orzecznictwie, które w omawianej kwestii jest jednoznaczne i ugruntowane (por. wyroki NSA z dnia 21.11. 2008 r. II OSK 1426/07, LEX nr 489261, z dnia 18.04. 2002 r., V SA 2353/01, LEX nr 83814).

Dlatego należało przyjąć, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skutkowało uchyleniem tych wadliwych postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O niewykonalności zaskarżonego aktu orzeczono zgodnie z art. 152 p.p.s.a, a w przedmiocie zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw (...) sąd orzekł na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 tej samej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.