Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1996647

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 21 stycznia 2016 r.
II SA/Sz 100/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.).

Sędziowie WSA: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Grzegorczyk-Meder.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi

I. G. i M. G. na uchwałę Rady Miejskiej w Bobolicach z dnia 15 marca 2012 r. Nr XVI/141/12 w przedmiocie: uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części gminy Bobolice pod potrzeby budowy farmy elektrowni wiatrowych "Gozd" dla obszaru położonego w obrębach ewidencyjnych: Kurowo, Ubiedrze, Cybulino i Gozd postanawia: I. odrzucić skargę,

II.

zwrócić skarżącym I. G. i M. G. solidarnie wpis od skargi w kwocie (...) ((...)) złotych.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 15 marca 2012 r. Rada Miejska w Bobolicach podjęła uchwałę nr XVI/141/12 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części gminy Bobolice pod potrzeby budowy farmy elektrowni wiatrowych "Gozd" dla obszaru położonego w obrębach ewidencyjnych: Kurowo, Ubiedrze, Cybulino i Gozd.

Po uprzednim wezwaniu Rady Miejskiej do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 22 maja 2012 r.) I. G. i M. G. zaskarżyli powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Skarżący zarzucili zaskarżonej uchwale:

1.

naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a)

art. 140 k.c. poprzez uwzględnienie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego inwestycji w postaci budowy farmy wiatrowej na terenach sąsiadujących z ich nieruchomością, skutkującej ograniczeniem ich w sposobie czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia, wynikającego z możliwości pobierania z nieruchomości pożytków wynikających z dotychczasowego przeznaczenia gruntów na cele turystyczne i agroturystyczne;

b)

art. 144 k.c. poprzez uwzględnienie w miejscowym planie zagospodarowania terenu farmy elektrowni wiatrowej, której budowa o parametrach wskazanych w uchwale i jej funkcjonowanie będzie źródłem ponadprzeciętnych immisji na nieruchomości skarżących, prowadząc do ograniczenia swobodnego i nieskrępowanego korzystania z tych nieruchomości;

c)

art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez ograniczenie skarżącym możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w takim samym zakresie jak przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania terenu, który nie kontynuuje dotychczasowego ukształtowanego ładu przestrzennego na tym terenie;

2.

naruszenie przepisów art. 15 ust. 2 pkt 8 i pkt 10, art. 20, art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wobec zbyt ogólnikowych i nieprecyzyjnych warunków podziałów jak i scalania nieruchomości, niesprecyzowania szczegółowo parametrów dróg, nieuwzględnienia w planie uwag złożonych do projektu, dotychczasowego ukształtowania terenu oraz walorów ekonomicznych przestrzeni gminy, W uzasadnieniu skarżący wskazali, że są właścicielami działki nr (...) obr. C. i zawarte w uchwale ustalenia ingerują w wykonywanie przysługującego im prawa własności, prowadząc bezpośrednio do naruszenia ich interesu prawnego. Oddziaływanie bowiem związane z funkcjonowaniem przewidzianych w uchwale wiatraków (hałas, drgania, efekt cienia, wrażenia estetyczne), znacznie pogorszy warunki korzystania z nieruchomości w dotychczasowy sposób jako terenów rolnych oraz turystycznych i rekreacyjnych i spowoduje spadek jej wartości, a także zmniejszenie ilości odwiedzających ich turystów. Nieruchomość skarżących jest więc narażona na szkodliwy wpływ, który wynikać będzie z działalności elektrowni wiatrowej. Przy czym oprócz immisji materialnych pojawi się również oddziaływanie na psychikę właścicieli nieruchomości sąsiednich wobec monotonności dźwięku i jego długotrwałości. Nie bez znaczenia pozostają zakłócenia wizualne, które zburzą poczucie estetyki jak i efekt stroboskopowy jako negatywnie wpływający na poczucie komfortu. Skarżący wyjaśnili, że prowadzą działalność gospodarczą-agroturystykę i ekologiczne gospodarstwo rolne, w którego skład wchodzi plantacja malin i pasieka. Natomiast budowa elektrowni wiatrowej o parametrach i lokalizacji wskazanej w uchwale ograniczy możliwość dotychczasowego prowadzenia agroturystyki oraz hodowli pszczół (wskutek budowy i funkcjonowania planowanej inwestycji tor lotu pszczół ulegnie zmianie). Postanowienia planu determinują ich sytuację w zakresie inwestycyjnego zagospodarowania jak i sposobu gospodarczego korzystania z nieruchomości, co bezpośrednio wpływa na prowadzenie działalności gospodarczej. Nadto podkreślili, że elektrownia wiatrowa negatywnie wpłynie na krajobraz oraz środowisko powodując zmniejszenie atrakcyjności sąsiadujących z nią terenów.

Odpowiadając na skargę pełnomocnik Rady Miejskiej w B. wniósł o jej oddalenie wskazując, że wnoszący skargę nie mają interesu prawnego, kwalifikującego ich do udziału w postępowaniu w charakterze strony i nie są w związku z tym upoważnieni do wniesienia skargi. Wyjaśniono, że działka nr (...) w obrębie C. nie leży w granicach terenów, przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod lokalizację elektrowni wiatrowych, ani nie graniczy też z terenami, na których dopuszcza się lokalizację elektrowni wiatrowych. Od najbliższego terenu z dopuszczeniem lokalizacji elektrowni wiatrowych oddalona jest o 1,2 km, a większość tych terenów położona jest w odległości większej niż 2 km Oddziaływanie na środowisko potencjalnych elektrowni wiatrowych ogranicza się wyłącznie do obszarów rolnych i leśnych, sąsiadujących bezpośrednio z terenami elektrowni wiatrowych, co wykazała przeprowadzona w ramach procedury planistycznej strategiczna ocena oddziaływania na środowisko. Lokalizacja elektrowni wiatrowych w żaden sposób nie ogranicza zatem skarżących w sposobie czynienia użytku z przysługujących im uprawnień, w szczególności w pobieraniu z nieruchomości pożytków. Nie spowoduje też na terenie nieruchomości skarżących zwiększenia poziomu hałasu ponad dopuszczony obowiązującymi normami, ani odczuwalnych drgań. W konsekwencji przewidziana planem farma elektrowni wiatrowych nie pogorszy warunków korzystania z nieruchomości skarżących nawet w niewielkim stopniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 938/12 oddalił skargę I. G. i M. G. wskazując, że skarżący nie wykazali, aby zaskarżona uchwała naruszyła ich interes prawny w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że kwestionowane w skardze ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego konkretnie, realnie i bezpośrednio nie naruszyły żadnego interesu skarżących, skoro nie dotyczą one bezpośrednio nieruchomości skarżących. Jest bowiem niesporne, że ich nieruchomość nie jest objęta regulacją zaskarżonej uchwały, a nawet znajduje się od tego terenu w znacznej (ok. 2 km) odległości.

W ocenie Sądu stwierdzenia skarżących, że kwestionowany plan wprowadza ograniczenia ich prawa własności oraz konstytucyjnej zasady swobody działalności gospodarczej, w zakresie inwestycyjnego zagospodarowania i sposobu gospodarczego wykorzystania ich nieruchomości, powodując obniżenie jej wartości - uznać należało za bezpodstawne. W wyniku uchwalenia planu nie doszło bowiem do żadnej zmiany sytuacji prawnej nieruchomości, której skarżący są współwłaścicielami, wpływającej na sposób wykonywania przez nich prawa własności, jego zakres, jak i prawa i obowiązki z nim związane. Nie może być zatem mowy o prawnej ingerencji zaskarżonej uchwały w ich nieruchomość, a tylko w tym przypadku można mówić o naruszeniu interesu prawnego. W tym zakresie, Sąd w pełni podzielił stanowisko Rady Miejskiej w B. przedstawione obszernie w odpowiedzi na skargę. W przekonaniu Sądu I instancji podnoszone w skardze zaburzenie poczucia estetyki nie podlega ochronie prawnej przez przepisy prawa materialnego, a zatem ta okoliczność nie może stanowić o naruszeniu interesu prawnego. Podobnie podnoszona przez skarżących kwestia zmniejszenia wartości ich nieruchomości i ograniczenia pobierania pożytków, dotyczą interesu faktycznego oraz odnoszą się do ewentualnej sytuacji przyszłej. Podnoszone zaś kwestie ochrony przyrody i środowiska, ochrony krajobrazu oraz spadku atrakcyjności turystycznej regionu, a także społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości na terenie przeznaczonym pod budowę farmy elektrowni wiatrowych wskazują na interes ogólny, a nie indywidualny skarżących.

W końcowej części uzasadnienia WSA dodał, że podziela argumentację wyroku z dnia 23 listopada 2011 r., który został wydany w sprawie skargi wniesionej przez skarżących na uchwałę Rady Gminy Bobolice w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Bobolice.

Wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 974/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok WSA z dnia 22 listopada 2012 r., przekazując sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W pierwszej kolejności NSA wskazał, że skoro wyrok w znacznej części sprowadza się do odesłania do treści podzielanego przez Sąd I instancji stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę oraz stanowiska zawartego w wyroku WSA z dnia 23 listopada 2011 r., zatem budzi to wątpliwość co do dokonania gruntowanej analizy sprawy. Dalej mając na uwadze, stwierdzenie skargi kasacyjnej jakoby w wyroku błędnie przyjęto, że nieruchomość skarżących nie jest objęta regulacją zaskarżonej uchwały, NSA podkreślił, że rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji zobowiązany będzie do jednoznacznego ustalenia, gdzie znajduje się należąca do skarżących działka w stosunku do obszaru objętego zaskarżonym planem. Dopiero bowiem takie ustalenie umożliwi ocenę legitymacji skargowej skarżących mając w szczególności na uwadze kwestię możliwości ewentualnego oddziaływania planowanej farmy wiatrowej na działkę będącą ich własnością.

Zdaniem NSA, nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu I instancji, iż położenie działki skarżących poza granicami terenu, dla którego został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego, świadczy o braku legitymacji z ich strony do zaskarżenia uchwały Rady Miejskiej w Bobolicach z dnia 15 marca 2012 r. Nie można bowiem twierdzić, że sam ten fakt przesądza, iż interes prawny skarżących nie może być naruszony. Ta istotna dla sprawy okoliczność powinna być przedmiotem pogłębionej oceny i analizy Sądu I instancji, gdyż nie można wykluczyć, że mimo położenia nieruchomości poza obszarem objętym planem, ale w jego niedalekim sąsiedztwie, może dojść do naruszenia interesu prawnego właścicieli takich nieruchomości. Wiele zależy od tego w jakim stopniu ustalenia planu wpływają na sytuację prawną sąsiednich nieruchomości. Zaznaczono, że zaskarżony plan miejscowy wprowadza w sąsiedztwie nieruchomości skarżących zabudowę w postaci farmy wiatrowej, co może znacząco zmieniać warunki zagospodarowania nieruchomości sąsiednich. Nie można zatem w takiej sytuacji pominąć różnorakiego oddziaływania elektrowni wiatrowych na otoczenie. Trzeba mieć na względzie rozprzestrzenianie się fal akustycznych elektrowni wiatrowych na wiele kilometrów, a co za tym idzie rozważyć należy, czy nie narusza to niezakłóconego korzystania w świetle art. 140 k.c. z nieruchomości położonych poza granicami planu zagospodarowania przestrzennego. Ta okoliczność wskazuje, że interesu prawnego skarżących należy poszukiwać także w przepisach dotyczących prawa własności (art. 140k.c.) oraz prawa sąsiedzkiego (art. 144 k.c.), ale wywodzenie interesu prawnego z art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wydaje się zbyt daleko idące.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Z mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 974/13, ponownego rozważenia wymaga kwestia legitymacji skargowej.

Legitymację do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy, w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ma ten, czyj interes prawny został naruszony tym aktem.

Naruszenie interesu prawnego musi mieć charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny.

Przy czym to na stronie skarżącej ciąży obowiązek wskazania, w jaki sposób uchwała narusza jej własny interes prawny, co wymaga wykazania istnienia związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną, podlegającą ochronie z mocy przepisu prawa materialnego.

Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia następuje zatem wtedy, gdy zaskarżony akt ingeruje w sferę prawną wnoszącego skargę, poprzez odbieranie lub ograniczenie mu jakieś prawa, czy też poprzez nałożenie na niego nowego obowiązku lub też zmianę obowiązku dotychczas na nim ciążącego.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skarżącym nie przysługuje tak rozumiana legitymacja skargowa do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Bobolicach z dnia 15 marca 2012 r. nr XVI/141/12 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części gminy Bobolice pod potrzeby budowy farmy elektrowni wiatrowych "Gozd" dla obszaru położonego w obrębach ewidencyjnych: Kurowo, Ubiedrze, Cybulino i Gozd.

W świetle analizy akt administracyjnych sprawy (uzupełnionych przez organ, po wydaniu przez NSA wyroku z dnia 5 listopada 2014 r.) nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, że działka skarżących o nr (...) obr. C. znajduje się poza terenem, dla którego został uchwalony ww. plan przewidujący lokalizację farmy elektrowni wiatrowych.

Z mapy załączonej do pisma organu z dnia 12 lutego 2015 r. wynika, że przedmiotowa działka skarżących tylko bezpośrednio graniczy z obszarem objętym planem, a najbliższe tereny przeznaczone pod lokalizację wieży elektrowni wiatrowych usytuowane są od tej granicy w odległości ok. 1200 -1300 metrów (tekst jedn.: działki nr (...) i nr (...)).

Sąd w całej rozciągłości podziela stanowisko zaprezentowane przez NSA

w wyroku z dnia 5 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 974/13, że położenie działki skarżących poza granicami terenu, dla którego został uchwalony plan nie jest równoznaczne z automatycznym przyjęciem, że skarżący nie mają legitymacji skargowej do zaskarżenia uchwały Rady Miejskiej w Bobolicach z dnia 15 marca 2012 r.

Oznacza to, że w takiej sytuacji ocena, czy zaskarżona uchwała wpływa na sytuację prawną skarżących, powinna być dokonywana indywidualnie na podstawie danego stanu faktycznego z uwzględnieniem okoliczności podnoszonych przez stronę jak i treści postanowień uchwały oraz dokumentacji planistycznej.

Sąd badając kwestię legitymacji do wniesienia skargi w kontekście dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy oraz okoliczności podnoszonych w skardze uznał, że kwestionowana uchwała nie narusza interesu prawnego skarżących jako właścicieli nieruchomości sąsiednich w stosunku do terenu objętego planem, w tym podlegającego ochronie na podstawie art. 140 i 144 k.c.

Podkreślenia wymaga, że zaskarżona uchwała, przewidująca lokalizację elektrowni wiatrowych w sąsiedztwie nieruchomości skarżących, nie reguluje ani nie zmienia ich sytuacji prawnej, gdyż żaden z jej przepisów nie ingeruje w sposób wykonywania przysługującego stronie prawa własności do działki nr (...) w obr. C.

Uchwała ta nie wywołuje negatywnych następstw prawnych poprzez ograniczenie prawa do czynienia użytku z przysługującego stronie prawa własności do ww. nieruchomości, w tym korzystania z nieruchomości zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem gruntów czy pobierania z niej pożytków.

Ustalenia tego planu nie zmieniają bowiem warunków zagospodarowania nieruchomości, określonych w skardze jako cele turystyczne i agroturystyczne. Skarżący nadal mogą prowadzić gospodarstwo ekologiczne jak i działalność agroturystyczną. Uchwała tego nie zabrania ani tej działalności w żaden sposób nie ogranicza. Nie determinuje więc ich sytuacji w zakresie zagospodarowania tego terenu jak i sposobu gospodarczego jego wykorzystania.

Zdaniem Sądu, postanowienia planu nie tylko w żaden sposób nie wpływają na wykonywanie przysługującemu skarżącym prawa własności, ale też nie powodują zakłócenia w korzystaniu z ich nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości czy stosunków miejscowych, co znajduje potwierdzenie w dokumentacji planistycznej.

Mianowicie, z prognozy oddziaływania na środowisko sporządzonej do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części gminy Bobolice (tekst jedn.: pod nazwą "Prognoza oddziaływania na środowisko realizacji ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotycząca terenu położonego w gminie Bobolice w obrębach ewidencyjnych Kurowo, Ubiedrze, Cybulino i Gozd"), wynika że lokalizacja elektrowni wiatrowych nie będzie stanowiła ponadprzeciętnych immisji na nieruchomość skarżących w zakresie hałasu, drgań, fal elektromagnetycznych jak i zacienienia.

W prognozie wskazano, że oddziaływanie związane z funkcjonowaniem inwestycji będzie ograniczało się do zakresu planu i nie wpłynie na tereny sąsiednie. Tereny lokalizacji elektrowni wyznaczone zostały w taki sposób aby zachować bezpieczne odległości od siedzib ludzkich, a zatem okoliczni mieszkańcy nie będą zagrożeni na ponadnormatywną emisję hałasu oraz promieniowanie elektromagnetyczne. Nie nastąpi przekroczenie norm hałasu na najbliższych terenach chronionych akustycznie, a efekt cienia powodowanego przez pracujące łopaty i wieże elektrowni uznano za czynniki nieistotne dla nieruchomości znajdujących się w odległości ponad 600 m. Podkreślono też, że nie wystąpi efekt odblaskowy, gdyż wieże i łopaty będą pomalowane specjalną matową farbą.

Niewątpliwie powyższe ustalenia prognozy oddziaływania na środowisko wykluczają możliwość naruszenia przysługującego skarżącym prawa własności, skoro ich nieruchomość nie tylko nie znajduje się w najbliższym sąsiedztwie terenów planowanego posadowienia masztów elektrowni wiatrowych, ale w odległości ok 1200-1300 m.

Taka odległość turbin wiatrowych, w świetle materiału planistycznego, nie prowadzi do negatywnego oddziaływania na działkę nr (...), a przeciwne twierdzenia skarżących opierają się wyłącznie na ich subiektywnym przekonaniu o istnieniu niedozwolonych immisji.

W konsekwencji podkreślenia wymaga, że skarżący nie wykazali, ale także Sąd nie stwierdził, aby postanowienia zaskarżonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ingerowały bezpośrednio w sposób wykonywania przysługującego im prawa własności do działki położonej poza obszarem planu, czy też powodowały uciążliwości czy zakłócenia w korzystaniu z tej nieruchomości.

Z kolei wywodzenie interesu prawnego przez skarżących z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jak już wskazał NSA we wcześniej cytowanym wyroku, jest zbyt daleko idące.

Zdaniem Sądu, także argumenty skargi dotyczące wpływu lokalizacji elektrowni wiatrowych na warunki krajobrazowe i środowiskowe pozostają bez znaczenia dla oceny legitymacji skargowej, skoro ustawodawca nie gwarantuje przepisami prawa niezmienności otoczenia.

Natomiast twierdzenia o ewentualnym spadku wartości ich nieruchomości, zmniejszeniu zainteresowania turystycznego regionem, nie znajdują ochrony prawnej, gdyż z jeden strony świadczą o interesie faktycznym, a z drugiej strony odnoszą się do naruszeń hipotetycznych, a nie aktualnych i rzeczywistych.

Także twierdzenia wskazujące na naruszenie estetyki otoczenia i komfortu skarżących nie stanowią o naruszeniu indywidualnego interesu prawnego, albowiem nie sposób powiązać tych okoliczności z przepisem prawa materialnego.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że skoro stronie skarżącej nie przysługuje legitymacja skargowa, zatem Sąd nie mógł zbadać zgodności z prawem zaskarżonej uchwały.

W myśl art. 58 § 1 pkt 5a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Przepis ten obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., jednakże stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), ma on zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.

Z powyższych względów Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie zwrotu wpisu orzeczono stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.