Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1572962

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 2 grudnia 2014 r.
II SA/Rz 988/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: NSA Małgorzata Wolska.

Sędziowie WSA: Elżbieta Mazur-Selwa (spr.), Ewa Partyka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej (...) z dnia (...) czerwca 2014 r., nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym-skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi J. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej (zwany dalej DIC) z (...) czerwca 2014 r. nr (...), w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniu 12 lutego 2014 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego w (...) przeprowadził kontrolę wyjeżdzającego z terytorium RP pięcioosiowego pojazdu członowego w postaci trzyosiowego ciągnika samochodowego marki (...) nr rej. (...) wraz z dwuosiową przyczepą marki (...) nr rej. (...). W wyniku pomiaru wymiarów (długości, wysokości i szerokości) pojazdu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm: długość o 270 cm (16,36%), wysokości o 48 cm (12%) oraz szerokości o 133 cm (52,16%) tj., że pojazd jest nienormatywny, a przejazd nim wymaga zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego. Podczas kontroli kierujący pojazdem okazał kontrolującemu funkcjonariuszowi Służby Celnej zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 6 miesięcy w terminie od 5 lutego 2014 r. do 4 sierpnia 2014 r. wystawione w dniu 31 stycznia 2014 r. przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddziału w (...), jednak było ono nieodpowiedniej kategorii do stwierdzonego naruszenia. Ponadto skontrolowanym pojazdem był przewożony ładunek podzielony umieszczony w dwóch skrzyniach. Z przeprowadzonych czynności w dniu 12 lutego 2014 r. sporządzono protokół.

Wobec powyższych okoliczności Naczelnik Urzędu Celnego (dalej zwany NUC) wszczął z urzędu postępowanie, a następnie decyzją z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...), nałożył na ww. przewoźnika karę pieniężną w wysokości 15000 zł, zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.; zwanej dalej uprd), za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielonym, be zezwolenia określonej kategorii.

Odwołanie od tej decyzji złożył J. R. wnosząc o jej uchylenie.

Po rozpatrzeniu odwołania DIC decyzją z dnia (...) czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na art. 2 pkt 35a uprd zawierający definicję pojazdu nienormatywnego oraz art. 64 uprd dotyczący zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii organ wskazał, że stosownie do art. 140aa ust. 1 i ust. 2 uprd za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 uprd, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje m.in. właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Służby Celnej. Wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określono w art. 140ab ustawy. Zgodnie z art. 140ab ust. 2 uprd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 uprd, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Normy parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951 z późn. zm.). W § 2 tego rozporządzenia wyznaczone zostały maksymalne wymiary pojazdów w tym: długość pojazdu członowego 16,50 m, szerokość 2,55 m i wysokość 4,00 m, zaś § 3 wyznacza dopuszczalne wielkości masy całkowitej pojazdów poruszających się po drogach na terytorium RP. W okolicznościach sprawy stwierdzono, że długość pojazdu członowego wynosiła 1920 cm, co oznacza przekroczenie normy o 270 cm, wysokość wynosiła 448 cm i przekroczyła normę o 48 cm, zaś szerokość pojazdu wynosiła 388 cm przekraczając wielkość dopuszczalną o 133 cm. W niniejszej sprawie podczas kontroli granicznej ustalono parametry poddanego kontroli nienormatywnego pojazdu członowego, które wskazywały na wymóg posiadania zezwolenia kategorii VII. W związku z powyższym pojazdem tym dozwolony był przewóz wyłącznie ładunku niepodzielonego, tj. ładunku, który nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody. Tymczasem odwołujący dysponował zezwoleniem kategorii VI, które uprawnia do poruszania się pojazdem i drogami określonymi w załączniku nr 1 do ustawy pod lp. 6 jak też, w myśl art. 64c ust. 6 uprd - pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii V (lp. 5 załącznika nr 1). Nadto odwołujący przewoził kontrolowanym pojazdem ładunek umieszczony w dwóch skrzyniach, a więc ładunek podzielony, naruszając tym samym art. 64 ust. 2 uprd. W związku z tym J. R. zasadnie została obciążony karą pieniężną za przejazd bez zezwolenia kategorii VII.

DIC postanowieniem z dnia (...) lipca 2014 r., wstrzymał z urzędu wykonanie decyzji z (...) czerwca 2014 r. do czasu wydania w niniejszej sprawie prawomocnego orzeczenia przez sąd administracyjny.

Na powyżej opisaną decyzję DIC skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł J. R. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą A., wnosząc o jej uchylenie w całości ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1)

art. 140 aa ust. 1 uprd w związku z art. 64 ust. 1 pkt 1 uprd i art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c uprd, w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia przez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym

2)

art. 140 aa ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 uprd przez niewłaściwe przyjęcie przez ten organ, że w niniejszej sprawie doszło do przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielonego, podczas gdy ładunek ten był niepodzielony,

3)

art. 140 aa ust. 4 pkt 1 uprd stanowiącego o możliwości nie wszczynania postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd lub możliwości umorzenia tego postępowania, w sytuacjach i okolicznościach opisanych w tym artykule, a które to nie zostały zbadane przez ten organ,

4)

art. 6 oraz 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez działanie organów niezgodnie z przepisami prawa oraz ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy niezgodnie z obowiązującymi regułami w procedurze administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawę materialnoprawną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej stanowił art. 140 aa ust. 1-3 p.r.d., zgodnie z którym za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Z kolei w ust. 3 pkt 2 cyt. przepisu przewidziano, iż karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:

1)

podmiot wykonujący przejazd;

2)

podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym,

a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego, zawartą w art. 2 ust. 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Mając na uwadze konstrukcję cytowanego przepisu stwierdzić należy, iż możliwość nałożenia na dany podmiot kary pieniężnej poprzedzać musi ustalenie, czy spełnia on przesłanki umożliwiające zakwalifikowanie go jako jednego z wymienionych enumeratywnie adresatów cytowanej normy prawnej. Następną dopiero kwestią jest konieczność wykazania, że okoliczności sprawy i dowody przypisane temu podmiotowi jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Jak stanowi przepis art. 64 ust. 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

1)

uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ,

a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy;

2)

przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1;

3)

pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego przez pilota, w przypadku gdy pojazd przekracza co najmniej jedną z następujących wielkości:

a)

długość - 23 m,

b)

szerokość - 3,2 m,

c)

wysokość - 4,5 m,

d)

rzeczywista masa całkowita - 60 t;

4)

zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym.

Nadto zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II (ust. 2 ww. art. 64). Natomiast wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (ust. 3 art. 64). Stosownie zaś do ust. 4 art. 64 kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I.

W myśl art. 140aa ust. 1 i 2 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, Służby Celnej lub zarządca drogi. Zasady ustalania tej kary szczegółowo określa art. 140ab p.r.d. uzależniając jej wysokość w pkt od 1 do 3 od kategorii zezwolenia, którym nie legitymował się podmiot wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zgodnie z art. 140ab ust. 2 ustawy w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W niniejszej sprawie podczas kontroli granicznej ustalono parametry poddanego kontroli nienormatywnego pojazdu członowego, które wskazywały na wymóg posiadani zezwolenia kategorii VII. Długość pojazdu członowego wynosiła 1920 cm, co oznacza przekroczenie normy o 270 cm (16,36%), wysokość wynosiła 448 cm i przekroczyła normę o 48 cm (12%), natomiast szerokość pojazdu wynosiła 388 cm przekraczając wielkość dopuszczalną o 133 cm (52,16%). Wobec powyższego pojazdem tym dozwolony był przewóz wyłącznie ładunku niepodzielnego, tj. ładunku, który, zgodnie art. 2 pkt 35b ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody. Tymczasem Skarżący dysponował zezwoleniem, kategorii VI, które uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi w załączniku nr 1 do ustawy pod Ip. 6, jak również, w myśl art. 64c ust. 6 ustawy - pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii V (Ip. 5 załącznika nr 1). Ponadto odwołujący przewoził kontrolowanym pojazdem ładunek umieszczony w dwóch skrzyniach, a więc ładunek podzielny, naruszając tym samym przepis art. 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Słusznie zatem, stosownie do przepisu art. 140ab ust. 3 lit. c oraz ust. 2, w związku z art. 64 ust. 2 tej ustawy, obciążony został karą pieniężną za przejazd bez zezwolenia kategorii Vll.

Fakt posiadania przez Stronę zezwolenia kategorii VI, które nie uprawniało do przejazdu pojazdem o ustalonych w trakcie kontroli parametrach, w żadnej mierze nie wpływa na zmianę sposobu ustalania rzeczywistych parametrów pojazdu oraz wyliczania stopnia przekroczenia wielkości dopuszczalnych. Z samej definicji pojazdu nienormatywnego (art. 3 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym) wynika, że przekroczenia w zakresie wymiarów pojazdu odnosi się do wielkości dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach tej ustawy. W wykonaniu postanowień przepisu art. 66 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia w którym określił miedzy innymi dopuszczalne wymiary poszczególnych rodzajów pojazdów, dopuszczalne masy całkowite oraz dopuszczalne naciski osi pojazdów. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951): długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego - 16,50 m.

Wg § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m (...). zaś w myśl § 2 ust. 4 wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 11, nie może przekraczać 4 m.

Z protokołu kontroli nr (...) z dnia 12 lutego 2014 r. sporządzonego w Oddziale Celnym w (...) wynika, że w danym przypadku nastąpiło przekroczenie dopuszczalnych norm: długości pojazdu o 270 cm/16,36% (stwierdzona długość 19,20m), jego wysokości o 48cm/12% (ustalona wysokość 4,48 m) oraz szerokości o 133cm/52,16% (stwierdzona szerokość 3,88 m), co spowodowało uznanie pojazdu jako nienormatywny.

Zarzut naruszenia art. 140aa ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 64 ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez niewłaściwe przyjęcie przez organ, że w niniejszej sprawie doszło do przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego jest niezasadny.

Bezspornie przewożony ładunek był podzielony na dwa mniejsze, zapakowane do dwóch skrzyni, co przesądza o jego podzielnym charakterze. Związek funkcjonalny tych dwóch skrzyni ze sobą akcentowany przez skarżącego po pierwsze jest niewykazany - brak na to jakichkolwiek dowodów, informacji o rodzaju ładunku, po drugie nie ma znaczenia w kontekście ustawowej definicji ładunku niepodzielnego.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił stanowiska skarżącego, co do dochowania przez przewoźnika należytej staranności i braku wpływu na stwierdzone naruszenie. Organ administracji odnosząc się do argumentacji skarżącego zasadnie uznał brak podstaw do zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Wobec natomiast ustaleń organów brak było także podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. - okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot niedochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, miał wpływ na powstanie naruszenia. Należy zauważyć, iż nie wystarczy jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności oraz oświadczyć, iż dochowało się należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz że nie miało się wpływu na powstanie naruszenia. Z konstrukcji ww. przepisu wynika, iż to skarżący powinien udowodnić okoliczności na poparcie twierdzeń przywołanych w toku postępowania administracyjnego. Zatem brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, a podmiot prowadzący działalność gospodarczą zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, aby prowadzona działalność gospodarcza była wykonywana zgodnie z przepisami prawa (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 378/13 z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2165/12 oraz z dnia 24 czerwca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 604/13).

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - organy celne słusznie przyjęły, że podnoszone przez skarżącego okoliczności, nie usprawiedliwiają powstania naruszenia, a tym bardziej nie świadczą o dochowaniu należytej staranności w realizacji przez podmiot wykonujący przejazd czynności związanych z przewozem, jak również nie uprawdopodobniają, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był podjąć kroki celem takiego załadunku, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywnym. Natomiast sposób doboru określonych środków (stworzenia własnych procedur załadunku, szczegółowa organizacja pracy, ustalenie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną podmiotu wykonującego tenże przejazd.

W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, zgodnie z art. 6 k.p.a. i w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.