Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 14 stycznia 2009 r.
II SA/Rz 818/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Piotr Godlewski (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. i P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Gminy z dnia (...) października 2008 r. Nr (...) w przedmiocie rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności wójta postanawia odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Uzasadnienie faktyczne

J. i P. B. po wniesieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na uchwałę Rady Gminy z dnia (...) października 2008 r. Nr (...) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W jego uzasadnieniu wskazali, iż z dochodów jakimi dysponują (2.000 zł.), po pokryciu kosztów utrzymania siebie i domu (opłaty w wysokości ok. 500 zł miesięcznie za gaz, prąd, wodę, ścieki, telefon i śmiecie) nie są w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Jako osoby w podeszłym wieku na leki przeznaczają co najmniej 200 zł./m-c. Nadto sprawa jest skomplikowana i wielowątkowa, z uwagi na co nie są w stanie jej poprowadzić samodzielnie (brak wiedzy i przygotowania do jej prowadzenia, co obrazują redagowane przez nich pisma).

Z zawartego we wniosku oświadczenia wynika ponadto, iż:

-

posiadany przez skarżących majątek obejmuje dom o pow. 48 m-, działki rolne o łącznej pow. 1,53 ha oraz oszczędności w kwocie 500 zł,

-

na posiadane przez nich dochody składa się emerytura J. B. w kwocie 1.099 zł. i renta P. B. w wysokości 1.292 zł. (kwoty brutto).

Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1-3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1)

w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,

2)

w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Treść tych przepisów wskazuje jednoznacznie, iż niezależnie od zakresu zgłoszonego żądania, ciężar wykazania przesłanki od której zależy przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej. Analiza informacji zawartych w złożonym wniosku prowadzi do stwierdzenia, że J. i P. B. warunku tego nie spełnili zarówno w stosunku do całkowitego jak i częściowego prawa pomocy, a okoliczności mające potwierdzać jego zasadność nie wynikają też z jego uzasadnienia i zawartego w nim oświadczenia.

Mimo twierdzenia skarżących, iż nie są w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania, nie stwierdzono w ich przypadku uzasadnionych podstaw do wyłączenia względem nich ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.); co do zasady dotyczy on wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody.

J. i P. B. mają w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Oprócz domu posiadają także nieruchomość rolną, którą mimo braku szczegółowych informacji można zakwalifikować jako potencjalne źródło dodatkowych dochodów (sprzedaż płodów rolnych, dopłaty do produkcji rolniczej), bądź też chociażby tylko poprzez pozyskiwane w naturze pożytki przyczyniającą się do ograniczenia wydatków finansowych na zakup żywności. Na utrzymaniu wnioskodawców nie pozostają przy tym żadne inne osoby, przez co wszystkie uzyskiwane dochody mogą oni przeznaczyć wyłącznie na zaspokojenie swoich potrzeb. Dotyczy to zwłaszcza dochodów pochodzących z pobieranych przez nich świadczeń emerytalno - rentowych, a które same w sobie nie mogą być uznane za niskie. Kwota ok. 1.300 zł miesięcznie pozostająca do ich dyspozycji po odliczeniu wydatków na utrzymanie domu i leczenie jest w tym względzie dostatecznie wysoka, aby po pokryciu niezbędnych kosztów zakupu żywności (uwzględniając ww. okoliczności związane z prowadzeniem gospodarstwa) umożliwiła im opłacenie we własnym zakresie kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział w sprawie uważają za niezbędny (procedura sądowa wymaga sporządzenia przez osoby uprawnione - do których należą m.in. adwokaci - jedynie niektórych środków zaskarżenia).

Do najbardziej prawdopodobnych kosztów sądowych które oprócz wpisu od skargi w kwocie 300 zł mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi (100 zł.) i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia (150 zł.). Jako orientacyjną (wyjściową) kwotę wynagrodzenia dla pełnomocnika z wyboru należy natomiast przyjąć stawki zawarte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), który w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c jako stawkę minimalną w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia wskazuje kwotę 240 zł.

W świetle powyższych okoliczności uzasadnione jest przekonanie, iż skarżący nie tylko nie spełniają kryterium braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, ale również nie wykazali, że ich poniesienie w pełnym zakresie spowoduje uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Sami skarżący w żaden sposób nie skonkretyzowali we wniosku, czym ten uszczerbek miałby się dla nich objawić. Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, iż uszczerbek ten wiąże się z zagrożeniem zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych (niezbędne koszty zakupu żywności, leczenia i utrzymania domu), a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, co wiąże się z wymogiem poczynienia stosownych oszczędności celem wygospodarowania potrzebnych środków.

O takiej możliwości po ich stronie, a tym samym o nadwyżce uzyskiwanych dochodów nad ponoszonymi wydatkami świadczą również posiadane zasoby pieniężne w kwocie 500 zł. które mogą być przeznaczone na pokrycie znaczącej części kosztów postępowania. Pośrednio wynika to również z opisanych w skardze nakładów poczynionych na związany z przedmiotem skargi grunt (ok. 20 tys. zł.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzono, iż poniesienie przez J. i P. B. kosztów postępowania związanych z wniesiona skargą nie będzie przekraczało ich możliwości finansowych. Odmienne uznanie stanowiłoby nadużycie instytucji prawa pomocy, która z racji finansowania ze środków publicznych ma charakter wyjątkowy i szczególnie w zakresie całkowitym (objętym wnioskiem) może być stosowane wyłącznie w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem; skarżący z całą pewnością do nich nie należą. Ponieważ jedynym kryterium przyznawania prawa pomocy jest sytuacja materialna osoby wnioskującej, pozbawiony jakiegokolwiek znaczenia dla rozpoznania wniosku jest podnoszony przez skarżących argument o skomplikowanym charakterze sprawy i braku przygotowania do jej prowadzenia.

Skoro zatem wnioskodawcy nie spełniają przesłanki do przyznania im prawa pomocy tak w zakresie całkowitym jak i częściowym, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.