Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2741471

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 22 października 2019 r.
II SA/Rz 776/19
Rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem przez pracownika a przesłanka „utraty dochodu”.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Marcin Kamiński (spr.).

Sędziowie: NSA Małgorzata Wolska, WSA Joanna Zdrzałka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych-skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi E. D. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) (organ odwoławczy) z dnia (...) maja 2019 r. nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy (...) (organ I instancji) z dnia (...) marca 2019 r. nr (...), wydaną w przedmiocie stwierdzenia nienależnego pobrania świadczeń rodzinnych oraz zobowiązania do ich zwrotu wraz z należnymi odsetkami.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia (...) października 2016 r. nr (...) organ I instancji przyznał skarżącej zasiłek rodzinny z dodatkami na okres zasiłkowy 2016/2017 na dzieci: D. D. i K. D.

Decyzją z dnia (...) października 2017 r. organ zmienił pierwotną decyzję i przyznał dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na syna D. D.

Decyzją z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) organ I instancji działając na podstawie art. 3, art. 4, art. 5 ust. 1, 3- 3c, art. 6, art. 8 pkt 6, art. 14, art. 15, art. 20, art. 24 ust. 7, art. 25, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.):

1) uznał za nienależnie pobrane świadczenie - zasiłek rodzinny wypłacony na D. D. i K. D. w łącznej kwocie 248,00 zł wypłacony za miesiąc lipiec 2017 r.;

2) uznał za nienależnie pobrane świadczenie - zasiłek rodzinny z dodatkami w kwocie 180,83 zł wypłacony za okres od 1 października 2017 r. do 31 października 2017 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła przedwczesne wydanie decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, w sytuacji gdy decyzje ustalające prawo do świadczeń nadal funkcjonują w obrocie prawnym i nie zostały skutecznie wzruszone, oraz naruszenie art. 30 ust. 2 u.ś.r. poprzez uznanie, że świadczenie objęte zaskarżoną decyzją jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu ustawy poprzez niewskazanie konkretnej przesłanki, którą można zakwalifikować jako świadczenie nienależnie pobrane, poprzestając na ogólnym powołaniu art. 30 ustawy.

Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy działając na podstawie art. 3 pkt 2, 2a, 24 lit. c, h, art. 5 ust. 1, ust. 3-3c, 4, 4b, art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 u.ś.r. oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzją z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i - orzekając co do istoty sprawy - stwierdził, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenia rodzinne w kwocie 428,83 zł na D. D. i K. D. za okres zasiłkowy 2016/2017, na mocy decyzji Burmistrza Gminy (...) z dnia (...) października 2016 r. nr (...) w sprawie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu tych świadczeń wraz z należnymi odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zauważył, iż w zaskarżonej decyzji orzeczono wyłącznie o kwestii nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, pomijając kwestię zwrotu tych świadczeń. Organ podkreślił, iż na skutek nowelizacji przepisów u.ś.r., uległo zmianie dotychczasowe stanowisko, jakie utrwaliło się w orzecznictwie, według którego oba te zagadnienia winny być przedmiotem odrębnych spraw i decyzji. Z dniem 18 września 2015 r. weszły bowiem w życie istotne zmiany u.ś.r. w zakresie m.in. dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych. Zostały one uregulowane w ustawie z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nowe brzmienie przepisów art. 30 ust. 3 i 5 u.ś.r., tj. należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna (ust. 3); decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat (ust. 5) - przesądza o konieczności wydania jednej decyzji w przedmiocie ustalenia i zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Skoro więc przedmiotem odwołania jest wydana na podstawie przepisów u.ś.r., decyzja z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, bez zobowiązania adresata decyzji do ich zwrotu, należało uzupełnić rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w tym zakresie. Z tej przyczyny organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję o nienależnie pobranym zasiłku rodzinnym i dodatku i orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 30 ust. 1 u.ś.r. stanowi, iż osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, obowiązana jest do ich zwrotu. Jeden z przypadków pobrania nienależnie świadczeń rodzinnych jest określony w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Organ odwoławczy wskazał, że do okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych należą m.in. zmiana sytuacji dochodowej rodziny. Ustalając przesłankę zmiany sytuacji dochodowej rodziny, organ obowiązany jest wziąć pod uwagę okoliczności (dochody rodziny) uzasadniające nabycie prawa do świadczenia rodzinnego, które ustały po początkowym dniu jego przyznania.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że z treści uregulowań art. 3 u.ś.r. wynika, że przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych, w tym do zasiłku rodzinnego znaczenie ma dochód rodziny, który oznacza sumę dochodów członków rodziny (pkt 2); z kolei dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c (pkt 2a).

Organ odwoławczy stwierdził, że dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlega więc weryfikacji w związku ze zdarzeniami, jakie miały miejsce zarówno w tym roku, jak i po tym roku kalendarzowym, do czasu złożenia wniosku. Zdarzenia te mogą powodować pomniejszenie (utrata dochodu - art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 u.ś.r.) albo powiększenie (uzyskanie dochodu - art. 5 ust. 4a-4b w zw. z art. 3 pkt 24 u.ś.r.) ustalonego dochodu rodziny.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł (ust. 1); w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a (ust. 3); w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny (3a); łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym:

1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków;

2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 1 la, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków;

3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art.

9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12 (ust. 3b); w przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z ust. 3a, jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują (ust. 3c); w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy łub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 4); w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala sic na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (ust. 4b).

Zgodnie zaś z art. 3 pkt 24 u.ś.r. uzyskanie dochodu - oznacza uzyskanie dochodu spowodowane m.in.: uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c), uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. h).

Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że analogicznie, również przy orzekaniu o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej, należy brać pod uwagę wysokość "nowego" dochodu rodziny, z uwzględnieniem zmian występujących po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, organ odwoławczy zauważył, iż pozbawienie skarżącej prawa do świadczeń rodzinnych od 1 lipca 2017 r. do 31 lipca 2017 r. oraz od 1 października 2017 r. do 31 października 2017 r. znajduje oparcie w cyt. przepisach prawa. Z akt sprawy, jak i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji zasadnie przyjął, iż zasiłek rodzinny w okresie zasiłkowym 2016/2017 nie przysługiwał za ww. okres dwóch miesięcy (tj. lipiec i październik 2017 r.), z uwagi na fakt uzyskania przez skarżącą dochodu z tytułu uzyskania zatrudnienia oraz uzyskania zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia.

Organ odwoławczy stwierdził, że bezsporne jest to, że rodzina skarżącej składa się z trzech osób, oraz, że skarżąca na podstawie decyzji z dnia (...) października 2016 r. nr (...) (zmienionej decyzją z dnia (...) października 2017 r.) pobierała zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na dwoje dzieci. W trakcie pobierania świadczeń, tj. okresu zasiłkowego 2016/2017, podjęła zatrudnienie od dnia 29 maja 2017 r. do dnia 29 lipca 2017 r. Na skutek podjęcia zatrudnienia, skarżąca uzyskała wynagrodzenie za pierwszy pełny miesiąc (czerwiec 2017 r.) w wysokości 1.459,00 zł. Uwzględniając ten dochód w dochodzie rodziny za 2015 r. (rok bazowy dla okresu zasiłkowego 2016/2017), zgodnie z art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 24 lit. c u.ś.r. organ I instancji prawidłowo wskazał, że dochód przypadający na członka rodziny wyniósł 810,46 zł (972,38 zł (miesięczny dochód rodziny za 2015 r.) + 1.459,00 zł (dochód uzyskany) = 2431,38 zł: 3). Wobec tego różnica między dochodem rodziny: 2.431,38 zł, a kryterium dochodowym: 2.022,00 zł (674,00 zł x 3 osoby) wynosząca 409,38 zł jest wyższa od sumy zasiłków rodzinnych w lipcu 2017 r. (248,00 zł), co zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r. uniemożliwia zastosowanie zasady "złotówka za złotówkę". Tym samym zasiłek rodzinny w kwocie 248,00 zł wypłacony za lipiec 2017 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane.

Z kolei po ustaniu zatrudnienia (w sierpniu 2017 r.) i utracie dochodu z tego tytułu (art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r.), skarżąca przebywała na zasiłku chorobowym (do grudnia 2017 r.), co zgodnie z art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 24 lit. h u.ś.r. stanowi uzyskanie dochodu.

Za pierwszy pełny miesiąc (wrzesień 2017 r.) dochód z tego tytułu wyniósł 1.167,20 zł. Po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny organ I instancji prawidłowo ustalił, że dochód przypadający na członka rodziny wyniósł 713,19 zł. Ten "nowy" dochód spowodował przekroczenie progu dochodowego (674,00 zł), ale stwarzał możliwość zastosowania zasady "złotówka za złotówkę", co prawidłowo wykazał organ I instancji. Łączna (nowa) kwota zasiłków wraz z dodatkami przysługująca w październiku 2017 r. to 136,17 zł. Zatem ustalenie wysokości nienależnie pobranych świadczeń za październik 2017 r. przedstawia się następująco: 317,00 zł (kwota wypłacona, tj. 124,00 zł x 2 (zasiłki na dwoje dzieci) + 69,00 zł (dodatek na październik 2017 r.) - 136,17 zł (kwota, która powinna być wypłacona, 253,75 zł (łączna kwota świadczeń) - 117,58 zł (kwota przekroczenia kryterium dochodowego) = 180,83 zł (kwota nienależnie pobrana). Wobec tego łączna kwota świadczeń nienależnie pobranych za lipiec i październik 2017 r. wynosi 428,83 zł.

Tym samym w ocenie organu odwoławczego w konkretnym przypadku doszło do pobrania przez skarżącą zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci pomimo, że utraciła do niego prawo. W takim przypadku skarżąca była zobowiązana - czego nie uczyniła - do niezwłocznego powiadomienia o tej okoliczności organu wypłacającego te świadczenia. Niezastosowanie się skarżącej do obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 25 ust. 1 u.ś.r. - pomimo tego, że organ I instancji w sposób prawidłowy pouczył ją w tym zakresie (wniosek z dnia 14 września 2016 r. o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków (str. 5 część VII pkt 1) oraz pouczenie na str. 2 decyzji z dnia (...) października 2016 r. w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2016/2017) - spowodowało, że świadczenia te wypłacone zostały pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., potwierdzające nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, bowiem po pierwsze - wystąpiły okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, po drugie - osoba pobierająca świadczenia została pouczona o braku prawa do ich pobierania. Z tych względów argumentacja odwołania nie mogła odnieść zamierzonego rezultatu.

Końcowo organ odwoławczy podniósł, iż sprawa spłaty kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może być - na wniosek strony - przedmiotem odrębnego postępowania. Przepis art. 30 ust. 9 u.ś.r. stanowi bowiem, iż organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję oświadczając, że nie zgadza się z nią w całości.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna.

Z akt sprawy wynika, że względem skarżącej zaistniała przesłanka do stwierdzenia nienależnego pobrania świadczeń rodzinnych oraz zobowiązania do ich zwrotu w związku z wystąpieniem okoliczności powodujących ustanie prawa do pobierania świadczeń oraz zmniejszenie ich wysokości za okres dwóch miesięcy w okresie zasiłkowym od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 października 2017 r. Okoliczności powyższe były związane z uzyskaniem dochodu z tytułu zatrudnienia oraz z tytułu zasiłku chorobowego, które spowodowały przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego i w konsekwencji utratę lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń. O okolicznościach powodujących utratę lub zmniejszenie wysokości świadczenia rodzinnego skarżąca została pouczona. Tym samym została zrealizowana przesłanka z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) i zaistniała podstawa do wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (art. 30 ust. 5 u.ś.r.).

W przedmiotowej sprawie istotne są kwestie związane z uzyskaniem (utratą) dochodu przez skarżącą w okresie zasiłkowym oraz relacją wysokości uzyskanych dochodów do ustawowego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r.

Skarżąca w okresie zasiłkowym zawarła w dniu 29 maja 2017 r. umowę o pracę na okres od dnia 29 maja 2017 r. do dnia 29 maja 2020 r. Umowa ta została jednostronnie wypowiedziana przez skarżącą z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia i uległa rozwiązaniu z dniem 29 lipca 2017 r. W miesiącu czerwcu 2017 r. skarżącej zostało wypłacone wynagrodzenie za pracę w wysokości 1459 złotych (2000 złotych brutto). Wynagrodzenie zostało również wypłacone w miesiącu lipcu 2017 r. w związku z zakończeniem stosunku pracy w dniu 29 lipca 2019 r. Z treści informacji płatnika o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy z rok 2017 (PIT-11, k. 107 akt administracyjnych) wynika, że skarżąca uzyskała w tym miesiącu wynagrodzenie w kwocie 2125 złotych brutto. Ustalenie organów, że skarżąca pobrała w ostatnim miesiącu trwania stosunku pracy kwotę 2000 złotych brutto było więc błędne, jednak korzystne dla skarżącej i w związku z treścią art. 134 § p.p.s.a. Sąd nie wyciąga w tym zakresie wniosków, które mogłyby wpłynąć na pogorszenie sytuacji prawnej skarżącej. W okresie od 30 czerwca do 29 lipca 2019 r. skarżąca przebywała na zwolnieniu chorobowym, zachowując prawo do wynagrodzenia, zgodnie z art. 92 k.p. Następnie, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, za okres od sierpnia do grudnia 2017 r. skarżąca nabyła prawo do zasiłku chorobowego, który został wypłacony (zgodnie z treścią informacji PIT-11A przekazanej przez organ rentowy, k. 106 akt administracyjnych) w łącznej kwocie 6304,74 zł, co oznacza, że w okresie od września do grudnia 2017 r. skarżącej wypłacono miesięcznie średnio po 1575,18 złotych brutto. Skarżąca oświadczyła w toku postępowania, że pobrała zasiłek chorobowy jedynie we wrześniu 2017 r., jednak z akt wynika, iż zasiłek ten został wypłacony również w październiku 2017 r., a więc w ostatnim miesiącu okresu pobierania zasiłku rodzinnego.

Przechodząc do oceny prawnej powyższych ustaleń, należy przypomnieć, że przepis art. 5 ust. 4 u.ś.r. stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Odnosząc ten przepis do sytuacji skarżącej, należy przyjąć, że uzyskanie w miesiącu lipcu 2017 r., będącym ostatnim miesiącem stosunku pracy (jednostronnie rozwiązanego przez skarżącą za wypowiedzeniem), wynagrodzenia chorobowego (w związku z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim od 30 czerwca 2017 r. do dnia 29 lipca 2017 r.), mogło zostać uznane przez organy za uzyskanie dochodu, a nie za utratę dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c) u.ś.r. Zakończenie uzyskiwania dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę w związku z dobrowolnym zakończeniem zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez uprawnionego do świadczeń rodzinnych (stosunek pracy rozwiązany za wypowiedzeniem przez pracownika) połączone z nabyciem prawa związanego z ustaniem zatrudnienia (zasiłku chorobowego), bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia, nie może być uznane za utratę dochodu w rozumieniu powyższego przepisu. Skarżąca w okresie od dnia 30 czerwca 2017 r. do dnia 29 lipca 2017 r. przebywała bowiem na zwolnieniu lekarskim i następnie nabyła w związku z tym, bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia, prawo do zasiłku chorobowego, którego uzyskanie stanowiło kontynuację pobierania wynagrodzenia chorobowego. W sytuacji, gdy podmiot uprawniony jako pracownik jednostronnie rozwiązuje stosunek pracy za wypowiedzeniem w celu nabycia prawa do zasiłku chorobowego, nie można uznać, że przerwanie uzyskiwania dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę stanowi realizację przesłanki utraty dochodu w następstwie utraty zatrudnienia. Pojęcie "utraty zatrudnienia" zawiera bowiem w sobie element niezależności od woli pracownika i musi być interpretowane jako niezwiązane z przyczynami stojącymi po stronie pracownika. Jeśli więc pracownik doprowadza do rozwiązania stosunku pracy w celu nabycia określonego świadczenia publicznoprawnego jako następstwa ustania stosunku pracy, to nie można mówić o "utracie zatrudnienia" i będącej jego konsekwencją "utracie dochodu". Wręcz przeciwnie, racje celowościowe i aksjologiczne przemawiają za tym, aby dochód z tytułu wynagrodzenia chorobowego uzyskanego w ostatnim miesiącu zatrudnienia i stanowiącego przesłankę nabycia prawa do zasiłku chorobowego uznać w takiej sytuacji za dochód uzyskany, a nie dochód utracony. Wynagrodzenie chorobowe pobrane w miesiącu lipcu 2017 r. (w miesiącu następującym po miesiącu czerwcu 2017 r.) jest zatem dochodem zaliczalnym jako dochód uzyskany, a uzyskany bezpośrednio po tym dochodzie dochód z tytułu zasiłku chorobowego jest dochodem kontynuowanym w rozumieniu art. 5 ust. 4a u.ś.r. (skarżąca pobierała zasiłek chorobowy do końca okresu zasiłkowego w zakresie świadczeń rodzinnych). Przyjmując tego rodzaju założenie kontynuacji dochodu z tytułu wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego, należy uznać, że dochód uzyskany w lipcu (wynagrodzenie chorobowe) był kontynuowany w kolejnych miesiącach pod postacią zasiłku chorobowego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 4a u.ś.r., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. W świetle tego przepisu zaliczeniu do dochodu uzyskanego podlegają dochody z tytułu uzyskania zasiłku chorobowego za okres sierpień-październik 2017 r. pobrane do końca października 2017 r., a więc dochód pobrany za miesiąc następujący po miesiącu pobrania po raz pierwszy zasiłku chorobowego jest dochodem uzyskanym w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. h w zw. z art. 5 ust. 4a u.ś.r.

Przechodząc do kwestii redukcji kwoty świadczeń lub utraty prawa do nich w związku z przekroczeniem granicznej kwoty dochodu, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r., należy wskazać, że w świetle przyjętych wyżej ustaleń faktycznych organy dokonały prawidłowego zastosowania przepisów art. 5 ust. 3-3c u.ś.r.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r. w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę graniczną dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust. 1 lub 2 u.ś.r.), pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny, o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 3a. Ten ostatni przepis stanowi, że w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 3b łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym:

1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków;

2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 11a, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków;

3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12.

Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3c w przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z art. 5 ust. 3a, jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują.

Organy zawarły w uzasadnieniach decyzji prawidłowe wyliczenie redukcji kwot zasiłku w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego. Z wyliczeń tych wynika, że łączna kwota nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za dwa miesiące w okresie zasiłkowym od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 31 października 2017 r. wyniosła 428,83 zł (248 zł w związku z uzyskaniem wynagrodzenia chorobowego oraz 180,83 zł w związku z uzyskaniem zasiłku chorobowego). Sąd nie formułuje natomiast oceny prawnej co do zaniżonej wysokości redukcji zasiłku rodzinnego w związku z uzyskaniem wynagrodzenia chorobowego za miesiąc lipiec 2017 r. Ocena ta byłaby bowiem niekorzystna dla sytuacji prawnej skarżącej, co doprowadziłoby do naruszenia zasady zakazu orzekania na niekorzyść (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.