Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2068842

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 10 czerwca 2016 r.
II SA/Rz 597/16

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2016 r. Nr (...) w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w 2/3 pełnej ich wysokości.

Uzasadnienie faktyczne

P. N. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie warunków zabudowy terenu zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który następnie podtrzymał na urzędowym formularzu tego wniosku (PPF). Sprecyzował tylko, że ubiega się o zwolnienie od całości kosztów sądowych bądź też ich części tj. od pełnej opłaty sądowej bądź też jej części. Wskazał, że jest studentem kierunku fotografia. Utrzymuje się z pobieranych stypendiów tj. naukowych w łącznej kwocie 21 000 zł rocznie oraz innego stypendium w wysokości rocznej 940 zł. Środki powyższe w całości przeznacza na utrzymanie i nie ma możliwości odłożenia z nich żadnej kwoty. Jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 2,20 ha, na którym prowadzi działalność rolniczą na własne potrzeby. Z tytułu posiadania statusu rolnika opłaca składki do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w wysokości 390 zł kwartalnie. Ponadto, ponosi wydatki związane ze studiami w wysokości ok. 700 zł miesięcznie, w tym na czesne, dojazdy dwa razy w miesiącu, noclegi, materiały naukowe. Opłaca abonament telefoniczny w kwocie 29 zł. Partycypuje także w kosztach utrzymania domu rodziców, w którym mieszka, prowadząc od nich jednak odrębne gospodarstwo domowe. Koszty studiowania są znaczne, bowiem składają się na nie wydruki zdjęć, wyjazdy plenerowe, również zagraniczne, szkolenia fotograficzne, wystawy fotograficzne (200 - 300 zł miesięcznie). Skarżący zwrócił uwagę, że konieczność uiszczenia wpisu nie tylko w tej sprawie, ale także w ośmiu innych zainicjowanych przez niego przed tut. Sądem spowoduje, że nie będzie w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych.

Celem uzyskania dodatkowych danych, wezwano skarżącego do wskazania średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie, wyszczególnienia wydatków związanych ze studiami, wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych i związanych z nimi kosztów oraz o podanie, czy w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej uzyskuje środki pieniężne z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Nadto, wezwano stronę do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych i dokumentów potwierdzających pobieranie środków ze wspomnianej ARiMR.

W odpowiedzi skarżący podał, że jego średnie miesięczne wydatki na wyżywienie wynoszą ok. 500 zł. Wysokość czesnego to 345 zł, koszt dojazdów związanych ze studiowaniem to 160 zł, koszt noclegów to również 160 zł oraz koszt materiałów naukowych to 50 zł. Wskazał, że nie posiada pojazdów mechanicznych i nie pobiera środków pieniężnych z ARiMR. Saldo końcowe jego rachunku bankowego wskazuje kwotę 1440,48 zł na dzień 27 maja 2016 r.

Uzasadnienie prawne

Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:

Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadę tę ustanawia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.". Oznacza ona, że wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki pieniężne i zamierzające wstąpić na drogę sądową winny partycypować w związanych z tym kosztach, stosownie do swoich możliwości płatniczych. Prawo pomocy, którego zadaniem jest dofinansowanie stron postępowania ze środków o publicznym charakterze winno więc być stosowane wyjątkowo, a więc w rzeczywiście trudnych sytuacjach jednostek ubiegających się o nie. Ustawodawca przewidział dwie formy wsparcia w ramach przedmiotowej instytucji, a mianowicie w zakresie całkowitym i częściowym. P. N. ubiega się o zwolnienie choćby od części kosztów sądowych, co zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. - mieści się w częściowym prawie pomocy. W art. 246 § pkt 2 p.p.s.a. prawodawca jako jego przesłankę wskazał niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy jednak mieć na uwadze, że nie wszystkim zwykle ponoszonym przez strony wydatkom można przypisać pierwszeństwo przez kosztami postępowania jako należnością publicznoprawną. W świetle powołanego art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prymat nad kosztami postępowania prawodawca przyznał tylko wydatkom o koniecznym charakterze tj. tym związanym z egzystencją. W przypadku wnioskodawcy do grupy tego rodzaju wydatków z pewnością nie można zaliczyć tych ponoszonych na studia w pełnej ich wysokości. W orzecznictwie sądowym podkreśla się bowiem, że jako wydatki tzw. utrzymania koniecznego można uznać te na kształcenie, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim od ich poniesienia zależy możliwość kontynuowania nauki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2006 r. I OZ 805/2006, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku wnioskodawcy wydatki te oscylują wokół kwoty ok. 1000 zł, przy czym z pewnością nie wszystkie przesądzają o możliwości dalszego studiowania przez wymienionego. Oznacza to możliwość poczynienia przez skarżącego oszczędności celem pokrycia chociażby części kosztów sądowych w sprawie. Podkreślenia wymaga, że sam wnioskodawca dostrzega możliwość wygospodarowania jakiejś puli środków na tego rodzaju koszty, wnosząc o zwolnienie od całości bądź tylko znacznej części tych kosztów. Należy też zwrócić uwagę na prawdopodobne zawyżenie kwoty wydatkowanej na wyżywienie w sytuacji, gdy skarżący prowadzi gospodarstwo rolne na własne potrzeby, co oznacza, że pewnie uzyskuje z niego określone plony, co pozwala mu na zmniejszenie wydatków właśnie na żywność.

Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku miano jednak również na uwadze, że P. N. zainicjował przed tut. Sądem nie tylko niniejsze postępowanie, ale także osiem innych o tej samej problematyce. Sam tylko koszt wpisów od złożonych przez niego skarg w tych wszystkich sprawach to koszt 4500 zł. Ponadto, na dalszych etapach wymienionych postępowań mogłaby się pojawić konieczność uiszczenia kolejnych kosztów, z których najbardziej prawdopodobne to opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie ewentualnego oddalenia skargi (100 zł) oraz wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej (250 zł). Konieczność poniesienia przez wnioskodawcę tych wszystkich wskazanych kosztów, jak słusznie wskazał, spowodowałaby niemożność zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych.

Mając więc wszystko powyższe na uwadze przyjęto, że adekwatnym do sytuacji materialnej strony będzie zwolnienie jej od kosztów sądowych w 2/3, co nie narazi ją na uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a jednocześnie zgodne będzie z wymienioną na wstępie zasadą, że to strony postępowania ponoszą jego koszty. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.