Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2504647

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 24 kwietnia 2018 r.
II SA/Rz 297/18
Postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Piotr Godlewski.

Sędziowie WSA: Krystyna Józefczyk (spr.), Paweł Zaborniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) listopada 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia-skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi J.R. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., zwanego dalej Kolegium lub SKO, z dnia (...) listopada 2017 r., nr (...) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.

Z akt sprawy wynika, że J.R. zwrócił się do Burmistrza B. o wydanie zaświadczenia dotyczącego osób zameldowanych w przeszłości na nieruchomości stanowiącej jego własność w N.B. (...).

Postanowieniem z dnia (...) października 2017 r. nr (...) Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w B., działając z upoważnienia Burmistrza B. odmówił wydania zaświadczenia o osobach zameldowanych w przeszłości na nieruchomości pod adresem N.B. (...) w podstawie prawnej powołując art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej "k.p.a."). Wyjaśnił, że przepisy prawa nie przewidują prowadzenia urządzenia księgowego, z którego organ mógłby uzyskać dane o mieszkańcach poszczególnych nieruchomości i wykazać ich zameldowanie w okresach minionych. Zaświadczenie wydawane jest wyłącznie na podstawie posiadanych przez organ danych zawartych w takich urządzeniach, więc ich brak stanowi przeszkodę do uwzględnienia podania.

W zażaleniu na wskazane wyżej postanowienie J.R. podniósł, że wydano je z naruszeniem art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, art. 217 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia nie wykazano bowiem jakie regulacje są podstawą do ograniczenia obywatela w dostępie do żądanych informacji mających wpływ na jego własność. Na jego nieruchomości zdarzały się przypadki zamieszkiwania tzw. dzikich lokatorów; ma zatem interes prawny by chronić swoją własność i znać osoby zameldowane na niej w przeszłości bez udziału jego woli. Wniósł o wydanie postanowienia refomacyjnego, tj. o wydaniu zaświadczenia o żądanej treści, alternatywnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Kolegium po rozpoznaniu zażalenia, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

Wyjaśniło, że stosownie do art. 218 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Bezspornym jest w sprawie, że danymi umożliwiającymi ustalenie adresu zameldowania przez Burmistrza B. w aktualnym stanie prawnym są wyłącznie dane widniejące w rejestrze PESEL, uregulowanym w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657, dalej "ustawa o ewidencji ludności") na zasadach przewidzianych dla zaświadczeń określonych w art. 45 ust. 2 zd. drugie tej ustawy. Konstrukcja systemu rejestr PESEL nie pozwala na ustalenie przez organ gminy, jakie osoby w przeszłości były zameldowane pod określonym adresem. Umożliwia wgląd i wygenerowanie danych osób posiadających aktualne zameldowanie. Skoro zatem organy gminy nie dysponują ani prowadzonym w tradycyjnej formie, ani też w formie systemu informatycznego rejestrem (ewidencją, kartoteką) umożliwiającym ustalenie historycznych danych wnioskowanych w podaniu, postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia musiało okazać się prawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J.R. zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

- art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a., art. i 107 § 7 k.p.a. art. i 26 k.p.a., art. 217 k.p.a., art. 218 k.p.a. oraz naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski, a mianowicie:

przepisów postępowania administracyjnego: art. 217 k.p.a. w zw. z art. 218 k.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię skutkującą odmową wydania zaświadczenia, podczas gdy wnioskodawca wykazał interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów i stanu prawnego, w sytuacji prowadzenia przez organ administracji rejestru mieszkańców i braku innej formy/sposobu ustalenia tych danych, co skutkowało pośrednio ograniczeniem prawa własności wnioskodawcy, poprzez brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie; art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie postanowienia zawierającego istotne braki w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanego rozstrzygnięcia, poprzez brak rozważań na temat interesu prawnego skarżącego, poprzez brak przytoczenia w uzasadnieniu postanowienia przepisu ustawowego, który ograniczałby (pośrednio lub w innej formie) prawo własności wnioskodawcy w zakresie odmowy uzyskania informacji o osobach uprzednio zameldowanych w nieruchomości, biorąc pod uwagę fakt dwukrotnego w ostatnim czasie kierowania korespondencji na adres skarżącego na nazwiska: T.S. i W.L.; art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pośrednie ograniczenie prawa własności wnioskodawcy w zakresie odmowy uzyskania informacji widniejących we właściwych rejestrach i będących w posiadaniu organu administracji publicznej, możliwych do ustalenia, które skutkowało pośrednim naruszeniem istoty prawa własności oraz poprzez nieodniesienie się do tej kwestii zarówno przez organ I jak i II instancji; art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw będących przedmiotem postępowania, poprzez brak czuwania organów nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu brak udzielenia jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w kontekście zarzutu zażalenia, iż organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie możliwe jest ustalenie danych o zameldowaniu osób na terenie nieruchomości J.R. na przestrzeni lat 2005-2015 (zgodnie z wnioskiem), jaki dokument mógłby służyć zrealizowaniu celu jakim jest pozyskanie wiedzy właściciela o czynnościach podejmowanych przez inne nieustalone osoby pod jego nieobecność, a tym samym ze szkodą w jego prawach.

W nawiązaniu do powyższego zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia na rzecz skarżącego od organu administracji zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych lub według spisu kosztów, jeżeli takowy zostanie przedłożony na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę J.R., bowiem postanowienie Kolegium nie jest obarczone wadliwością prawną.

W pierwszej kolejności wypada wyjaśnić, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Skarga J.R. została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem jej przedmiotem jest postanowienie organu kończące postępowanie w sprawie z wniosku o wydanie zaświadczenia. Do takich postanowień organów ma więc zastosowanie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów - art. 120 p.p.s.a.

Skarga J.R. została przez Sąd oddalona albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących regulacji prawa materialnego jak i procesowego. Żaden z zarzutów skargi nie mógł zostać przez WSA uwzględniony, bowiem działania Kolegium odpowiadają kryterium legalności.

Procedurę wydawania zaświadczeń przez Organ normuje m.in. art. 217 § 2 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa albo osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Stosownie zaś do art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie potwierdzające fakty lub stan prawny, wynikający z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 3 ustawy o ewidencji ludności ewidencję ludności prowadzi się w Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności, który stanowi rejestr PESEL, oraz w rejestrach mieszkańców, prowadzonych w systemie teleinformatycznym. W rejestrze PESEL i rejestrach mieszkańców gromadzone są następujące dane 1) nazwisko i imię (imiona); 2) nazwisko rodowe; 3) imiona i nazwiska rodowe rodziców; 4) data urodzenia; 5) miejsce urodzenia; 6) kraj urodzenia; 7) stan cywilny; 8) oznaczenie aktu urodzenia i urzędu stanu cywilnego, w którym został on sporządzony; 9) płeć; 10) numer PESEL; 11) obywatelstwo albo status bezpaństwowca; 12) imię i nazwisko rodowe oraz numer PESEL małżonka, jeżeli został mu nadany; 13) data zawarcia związku małżeńskiego, oznaczenie aktu małżeństwa i urzędu stanu cywilnego, w którym został on sporządzony, data rozwiązania związku małżeńskiego, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który rozwiązał małżeństwo, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który ustalił nieistnienie małżeństwa, sygnatura akt i oznaczenie sądu, który unieważnił małżeństwo, data zgonu małżonka albo data znalezienia jego zwłok, oznaczenie jego aktu zgonu i urzędu stanu cywilnego, w którym ten akt został sporządzony; 14) adres i data zameldowania na pobyt stały; 15) kraj miejsca zamieszkania; 16) kraj poprzedniego miejsca zamieszkania; 17) data wymeldowania z miejsca pobytu stałego; 18) adres i data zameldowania na pobyt czasowy oraz data upływu deklarowanego terminu pobytu; 19) data wymeldowania z miejsca pobytu czasowego; 20) data wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy i wskazanie kraju wyjazdu; 20a) przewidywany okres pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy; 21) data powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej trwającego dłużej niż 6 miesięcy; 22) seria, numer i data ważności ostatniego wydanego dowodu osobistego obywatela polskiego oraz oznaczenie organu wydającego dokument; 23) seria, numer i data ważności ostatniego wydanego paszportu obywatela polskiego; 24) seria, numer i data ważności ważnego dokumentu podróży cudzoziemca lub innego ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość i obywatelstwo; 24a) status cudzoziemca oznaczony jako: a)UE - w przypadku cudzoziemca będącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, obywatelem państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub obywatelem Konfederacji Szwajcarskiej, b)CUE - w przypadku cudzoziemca będącego członkiem rodziny cudzoziemca, o którym mowa w lit. a, niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, obywatelem państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub obywatelem Konfederacji Szwajcarskiej, c)NUE - w przypadku cudzoziemca niewymienionego w lit. a i b; 25) (uchylony); 26) data zgonu albo data znalezienia zwłok, numer aktu zgonu i oznaczenie urzędu stanu cywilnego, w którym ten akt został sporządzony, o czym stanowi art. 8 ustawy o ewidencji ludności. (art. 8 ustawy o ewidencji ludności).

Z powyższych regulacji wprost wynika, że niezbędnym warunkiem udostępnienia żądanych informacji w formie zaświadczenia jest ich posiadanie przez Organ, do którego zwrócono się o ich udostępnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak również w literaturze przedmiotu przyjmuje się zgodnie, że wydawanie zaświadczeń oparte jest, co do zasady, na posiadanych przez organ danych, zaś konieczne postępowanie wyjaśniające odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca. Postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaświadczenia ma w istocie charakter fakultatywny i nie może polegać na dokonywaniu przez organ jakichkolwiek ocen. Należy wyraźnie podkreślić, iż istotą zaświadczenie jest wyrażenie przez Organ swej wiedzy na temat określonego stanu faktycznego bądź prawnego, nie zaś rozstrzyganie w sprawie administracyjnej. Gromadzenie materiału dowodowego na wzór postępowania jurysdykcyjnego jest w postępowaniu prowadzonym na postawie wniosku o wydanie zaświadczenia niedopuszczalne, bowiem zaświadczenie jest czynnością faktyczną nie zaś aktem administracyjnym.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że odmowne stanowisko organów I i II instancji jest słuszne, zaś zarzuty podniesione w skardze w zakresie nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie zasługują na uwzględnienie, bowiem jak już nadmieniono wyżej, postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem może odnosić się jedynie do faktów i okoliczności wynikających z posiadanych przez organ dokumentów, a takowymi w kontekście przedstawionego przez wnioskodawcę żądania Organ nie dysponował. Brak było zatem możliwości ustalenia tożsamości osób zameldowanych na nieruchomości skarżącego w przeszłości, bowiem zarówno w rejestrze PESEL oraz w rejestrach mieszkańców, prowadzonych w systemie teleinformatycznym brak jest informacji, których przekazania domagał się skarżący. Organ także nie jest zobligowany do prowadzenia innych rejestrów, kartotek i zbiorów, na podstawie których mógłby wydać zaświadczenie dokumentujące dane o osobach zameldowanych na poszczególnych nieruchomościach w przeszłości. Odmowa wydania zaświadczenia wyrażona w zaskarżonym postanowieniu jest więc rozstrzygnięciem legalnym, czyli odpowiadającym obowiązującym przepisom prawa w tym przepisom powołanym przez skarżącego w skardze.

W toku sądowej kontroli nie znalazł potwierdzenia żaden ze wskazanych w skardze zarzutów, zaś Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się takich naruszeń, które mogłyby uzasadniać skorzystanie z posiadanych kompetencji kasacyjnych.

Z tych powodów orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.