Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1810798

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 22 kwietnia 2015 r.
II SA/Rz 1558/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Magdalena Józefczyk (spr.).

Sędziowie: NSA Małgorzata Wolska, WSA Paweł Zaborniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. B. na czynność Wojewody (...) z dnia (...) sierpnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania-skargę oddala-.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi WB jest czynność Wojewody (.) wyrażona w piśmie z dnia (.) sierpnia 2014 r. nr (.) o pozostawieniu jej podania z dnia (.) listopada 2012 r. zawierającego żądanie ujawnienia w rejestrze osób uprawnionych do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej bez rozpatrzenia.

Z akt sprawy wynika, że WB zwróciła się do Wojewody (.) z żądaniem rozliczenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzedniczkę prawną k.k. nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej i ujawnienie w prowadzonym rejestrze uprawnienia do tej rekompensaty.

Decyzją z dnia (.) marca 2013 r. nr (.), Wojewoda (.) odmówił ujawnienia w wojewódzkim rejestrze osób uprawnionych do rekompensaty wybranej przez wnioskodawczynię formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez k.k. Po rozpatrzeniu odwołania WB decyzją z dnia (.) czerwca 2013 r. nr (.) ((.]), Minister Skarbu Państwa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na skutek jednak uwzględnienia skargi WB wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2014 r. I SA/Wa 1960/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność obu wymienionych wyżej decyzji z uwagi na ich wydanie bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) brak było podstawy do rozpatrzenia zgłoszonego żądania w formie decyzji administracyjnej. Określona w art. 7 ust. 3 ustawy czynność ujawnienia w rejestrze ma charakter czynności materialno-technicznej. Z tego też powodu, jeżeli organ nie widzi podstaw do ujawnienia w rejestrze decyzji czy zaświadczenia wydanych na podstawie odrębnych przepisów, powinien jedynie poinformować na piśmie wnioskodawcę o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Niedopuszczalne było zastąpienie działania organu w formie czynności materialno-technicznej kwalifikowanym aktem administracyjnym w postaci decyzji.

Po ponownym rozpatrzeniu podania WB w piśmie z dnia (.) sierpnia 2014 r. nr (.) Wojewoda (.) poinformował wnioskodawczynię o pozostawieniu jej podania bez rozpatrzenia.

Argumentując zajęte stanowisko organ podał, że stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...) osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. Przepis ten w ocenie organu normuje sytuację osób, które dysponując określonym aktem nie zrealizowały jeszcze w ogóle swojego prawa. Tymczasem z poczynionych ustaleń wynika, że WB swoje prawo już częściowo zrealizowała poprzez nabycie po obniżonej cenie nieruchomości od Skarbu Państwa.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa skarżąca zakwestionowała dokonaną przez organ wykładnię przepisów ustawy. Wskazała, że jej poprzedniczka prawna JO uzyskała zaświadczenie potwierdzające prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez jej poprzedniczkę prawną k.k. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej i wystąpienie o wydanie kolejnego takiego dokumentu jest niedopuszczalne. Częściowe zrealizowanie rekompensaty nie może pozbawić jej prawa do ujawnienia żądania w rejestrze w pozostałym zakresie.

W piśmie z dnia (.) października 2014 r. nr (.), Wojewoda (.) podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie WB zarzuciła naruszenie przez Wojewodę (.) przepisów:

- art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...) poprzez nieuzasadnione pozostawienie podania bez rozpatrzenia pomimo, że dysponuje stosownym zaświadczeniem a swoje uprawnienia do rekompensaty zrealizowała jedynie częściowo,

- art. 9 k.p.a., art. 7 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 7 ust. 2 i 3, art. 19 ust. 1, art. 20 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...) poprzez błędne przyjęcie, że osoby, które w części zrealizowały swoje uprawnienia do rekompensaty na podstawie posiadanych dokumentów potwierdzających takie uprawnienie nie mają prawa domagania się ujawnienia ich roszczeń w urzędowym rejestrze prowadzonym przez wojewodów, oraz bezpodstawne wymaganie, aby osoby takie po raz kolejny występowały z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty,

- art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozostawienie podania bez rozpatrzenia i tym samym odmówienie ujawnienia w rejestrze nabytych uprawnień do częściowo niezrealizowanej rekompensaty,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organowi pozostawiono swobodę do określenie osób, których uprawnienia podlegają ujawnieniu w rejestrze.

Na tej podstawie skarżąca domaga się uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej czynności, orzeczenia w przedmiocie ujawnienia uprawnień w rejestrze oraz orzeczenia o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (.) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd uwzględniając skargę na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Sąd może w wyroku uznać uprawnienie bądź obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.). W myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia.

Rozważania w niniejszej sprawie należy zacząć od przypomnienia treści art. 171 p.p.s.a. zgodnie, z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko, co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W orzecznictwie panuje jednolity pogląd, że zakres powagi rzeczy osądzonej, jak i zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego odnosi się do tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1349/10, LEX nr 1068391; wyrok NSA z 29 września 2010 r. sygn. akt I FSK 944/10 LEX nr 744567; wyrok NSA z 1 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 217/10 LEX nr 786897).

Prawomocnym wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1960/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Skarbu z dnia (.) czerwca 2013 r. nr (.) ((.]) i decyzji Wojewody (.) z dnia (.) marca 2013 r. nr (.) w przedmiocie odmowy ujawnienia w rejestrze osób uprawnionych do rekompensaty. Sąd wyjaśnił, że kompetencja organu do wydania decyzji musi wynikać z upoważnienia zawartego w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Z art. 7 ust. 3 ustawy nie można wyinterpretować formy decyzyjnej dla odmowy ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Jeśli ujawnienie w wojewódzkim rejestrze ma formę czynności materialno-technicznej, to odmowa wpisu do tego rejestru winna przybrać formę pisma informującego stronę o stanowisku organu wraz z podaniem przyczyn. Sąd stwierdził, że wydanie w niniejszej sprawie decyzji administracyjnych przez organy obydwu instancji jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W wykonaniu powyższego wyroku Wojewoda (.) pismem z dnia (.) sierpnia 2014 r. nr (.) r. poinformował, że pozostawia wniosek bez rozpoznania z dnia 14 listopada 2011 r. o ujawnieniu w rejestrze osób uprawnionych do rekompensaty w wybranej formie z tytułu pozostawienia przez k.k. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ podał, że w przypadku częściowej realizacji prawa do rekompensaty treść art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090) powinna być odczytywana w kontekście art. 6 ust. 3 ustawy stanowiącym, że osoba, która na podstawie odrębnych przepisów w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność lub w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni i dołącza do wniosku dokumenty urzędowe potwierdzające to nabycie. Wniosek, o którym mowa w tym przepisie jest wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Na poparcie stanowiska organ odwołał się do tezy wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1932/09). W konkluzji organ stwierdził, że wnioskodawczyni częściowo zrealizowała prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez k.k. we (.), w związku z tym nie spełnia przesłanek określonych w art. 7 ust. 3 wymienione wyżej ustawy. Pełnomocnik skarżącej pismo to odebrał w dniu 19 sierpnia 2014 r.

Pełnomocnik skarżącej w piśmie do WP z dnia (.) września 2014 r. zawarła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W petitum wezwana wskazano, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda (.) powinien ujawnić w wojewódzkim rejestrze osób uprawnionych do rekompensaty wybraną przez nią formę realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez k.k., skoro prawo do tej rekompensaty już raz zostało w odpowiedni sposób, w odpowiedniej formie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa potwierdzone. Wezwanie do usunięcia prawa zostało wysłane za pośrednictwem poczty w dniu 2 września 2014 r. to jest w ostatnim dniu czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a.

W piśmie z dnia (.) października 2014 r. nr (.) Wojewoda (.) potrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia (.) sierpnia 2014 r.

Przedstawiona sekwencja czynności pozwala stwierdzić, że skarga na akt administracyjny jest dopuszczalna, gdyż stosownie do art. 52 § 1 i § 3 p.p.s.a. wniesienie skargi było poprzedzone wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

Wnioskiem z dnia (.) kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił do Wojewody (.) o rozliczenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia wniosku wynika między innymi, że Kierownik Urzędu Rejonowego w (.) zaświadczeniem z dnia (.) sierpnia 1998 r. nr (.), w którym potwierdzono uprawnienia matki skarżącej WB - JO zam. w (.) przy ul. (.) do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości w miejscowości (.) przy ul (.) nr (.) stanowiącej własność jej zmarłej matki k.k. w kwocie 164.300 zł. Z treści zaświadczenia wynika również, że wartość pozostawionych poza granicami kraju nieruchomości może być zaliczona na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokalu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Aktem notarialnym sporządzonym z (.).01.2000 r. Rep. A Nr (.) /2000 matka wnioskodawczyni - JO dokonała cesji uprawnień do zaliczenia wartości ww. nieruchomości na córkę - wnioskodawczynię WB. WB na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i sprzedaży - akt notarialny Rep. A Nr (.) /2000 z dnia (.) stycznia 2000 r. nabyła lokal mieszkalny nr 2 położony w (.) przy ul. (.) Nr (.) wraz z przynależnościami do tego lokalu, udziałem w częściach wspólnych budynku oraz w prawie własności działki nr 20/2 o pow. 1584 m2. Cena nieruchomości wyniosła łącznie 11.465 zł i na podstawie przepisów art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami i oświadczenia JO została zaliczona w poczet wartości mienia pozostawionego poza granicami RP. Postanowieniem z dnia (.) listopada 2011 r. sygn. akt I Ns (.) /11 Sad Rejonowy w (.) Wydział I Cywilny stwierdził, ze spadek po JO zmarłej 9 lutego 2009 r. w (.), ostatnio zamieszkałej w (.) na podstawie notarialnego testamentu z dnia 31 sierpnia 1978 r. nabyła w całości WB. We wniosku domaga się rozliczenia jej prawa do rekompensaty według zasad określonych przepisami ustawy z 2005 r.

Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy osoby, które posiadają zaświadczenie lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty występują do wojewody, który wydał decyzję lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał decyzję z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1.

Osoby, które dysponują już zaświadczeniem lub decyzją o potwierdzeniu prawa do rekompensaty wydanych na podstawie odrębnych przepisów w zależności od tego czy zrealizowały chociażby częściowo swoje prawo, czy też nie zrealizowały, winny złożyć wniosek z art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej o potwierdzenie prawa do rekompensaty, bądź złożyć wniosek w trybie art. 7 ust. 3 tej ustawy o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. W sytuacji, gdy dana osoba, bądź jej poprzednik prawny zrealizowały chociażby częściowo prawo do rekompensaty winny w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a w przypadku nabycia prawa własności, bądź użytkowania wieczystego Skarbu Państwa dołączyć do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie. W przypadku częściowej realizacji rekompensaty konieczne jest ustalenie wartości zrealizowanego dotychczas prawa. Osoby, które na podstawie odrębnych przepisów zrealizowały już częściowo prawo do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów, bądź zrealizowali ich poprzednicy prawni, aby uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty są zobowiązani do złożenia nowego wniosku w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1973/13 LEX nr 1476284).

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżąca już częściowo zrealizowała prawo do rekompensaty, co wynika z treści złożonego wniosku. Dlatego też podstawą prawną do kontynuacji dla realizacji swoich uprawnień nie jest art. 7 ust. 3 ustawy poprzez umieszczenie skarżącej w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy.

Z tych przyczyn za prawidłowe Sąd uznał stanowisko Wojewody (.) w tym znaczeniu, że skarżąca nie została umieszczona w rejestrze, gdyż nie spełniała przesłanek, co zostało wykazane w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Pismo informujące o odmowie wpisu do rejestru jest formą rozpoznania wniosku w trybie art. 7 ust. 3 ustawy, co jednoznacznie wynika z treści powołanego na wstępie wyroku WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1960/13.

Mając na względzie stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.