Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2583686

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 23 listopada 2018 r.
II SA/Rz 1184/18

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E.R. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej-Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

E.R. (dalej: "Skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia. W uzasadnieniu podał, że oboje z żoną są osobami starszymi (80 lat), wydatki na leki wynoszą 500 zł miesięcznie, gdyż Skarżący cierpi na szereg schorzeń. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada mieszkanie o pow. 35 m2 i wartości 100.000 zł. Wskazał, że ma "pewne oszczędności przeznaczone na opłatę domu opieki społecznej" (małżonkowie jak wyjaśnił Skarżący są bezdzietni), samochód Reno Clio (dziewięcioletni). Dochody gospodarstwa domowego to emerytury obojga małżonków w kwotach 2900 zł i 1500 zł (netto), zaś stałe wydatki to opłaty za mieszkanie i media ok. 800 zł miesięcznie, lekarstwa 500 zł. Do wniosku skarżący załączył paragon z apteki na sumę 509,69 zł.

Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje:

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej "p.p.s.a."), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, tj. takim jaki został zakreślony we wniosku Skarżącego, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Argumentacja wniosku powinna także prowadzić do potwierdzenia niezdolności do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów, a strona skarżąca być aktywną w zakresie wskazywania dowodów na poparcie twierdzenia, że pozostaje w sytuacji na jaką się powołuje. Wskazane powyżej przepisy są bowiem odstępstwem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie i mogą mieć zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach, w których na skutek zapłaty należnych kosztów nastąpiłoby zachwianie sytuacji materialnej, powodujące brak zapewnienia skarżącemu i jego rodzinie koniecznych środków codziennego utrzymania.

Skarżący we wniosku przedstawił krótko swoją sytuację życiową; wiek schorzenia, ogólne wydatki na lekarstwa i opłaty. Nie podnosi, że nie jest w stanie ze swoich dochodów (łącznie 4.400 zł) ponieść kosztów związanych z postępowaniem, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100 zł (jest to opłata za wpis od zażalenia od postanowienia o przekazaniu sprawy według właściwości innemu sądowi administracyjnemu), ani kosztów pomocy prawnej w postaci pełnomocnika z urzędu. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny na etapie rozpoznawania skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe; sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. W takiej sytuacji obowiązek wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący poza paragonem z apteki nie wykazał jakichkolwiek innych wydatków lub celów, które powodowałyby pierwszeństwo przez kosztami postępowania sądowego, a zatem że nie może uczestniczyć w kosztach postępowania sądowego. Wskazał natomiast na okoliczność, że posiada oszczędności na ewentualny pobyt w domu opieki społecznej. W takiej sytuacji przy zadeklarowanej wysokości pobieranych świadczeń emerytalnych i oszczędnościach, wniosek Skarżącego w kontekście jego sytuacji materialnej, a ta stanowi grunt do stosowania przesłanek instytucji prawa pomocy, należy ocenić jako subiektywny.

Podsumowując należy stwierdzić, że skarżący nie spełnia koniecznej przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie; nie tylko nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a wręcz odwrotnie-wykazał, że posiada możliwości finansowe prowadzenia postępowania sądowego, jeżeli widzi tego potrzebę.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.