II SA/Rz 1084/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3148473

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2021 r. II SA/Rz 1084/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Paweł Zaborniak (spr.).

Sędziowie WSA: Maciej Kobak Joanna Zdrzałka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia (...) lipca 2020 r. nr (...) w przedmiocie potwierdzenia, że zaistniały przesłanki do czasowego zajęcia części nieruchomości - skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi M.P. (dalej; "Skarżący") jest decyzja Wojewody z (...) lipca 2020 r. nr (...) dotycząca potwierdzenia zaistnienia przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości.

Jak wynika z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy dnia (...) lipca 2016 r. pracownicy (...) Sp. z o.o. (dalej: "Spółka"), w obecności Policji - wobec braku zgody właściciela - weszli na teren części nieruchomości gruntowej położonej w S., obr. (...), oznaczonej jako działka nr (...) należącej do M.J.P. i O.P. - w celu usunięcia awarii znajdującego się na niej gazociągu niskiego ciśnienia DN200 spowodowanej pęknięciem spawu rury przewodowej.

Wnioskiem z dnia (...) lipca 2016 r. Spółka zwróciła się do Starosty o wydanie decyzji na czasowe zajęcie ww. nieruchomości, na podstawie art. 126 ust. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm. - zwana dalej: "u.g.n.").

Decyzją z (...) lipca 2016 r. nr (...) Starosta potwierdził, że w dniu (...) lipca 2016 r. zaistniały przesłanki czasowego zajęcia nieruchomości w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n. oraz udzielił zezwolenia na zajęcie tej nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy licząc od dnia jej zajęcia. Decyzja ta, w administracyjnym toku instancji została uchylona mocą decyzji Wojewody z dnia (...) października 2016 r. nr (...) a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Starosta decyzją z (...) grudnia 2016 r. nr (...) umorzył postępowanie uznając, że prace związane z usuwaniem awarii wykonane zostały za zgodą i przy udziale właścicieli nieruchomości.

Wojewoda decyzją z (...) marca 2017 r. nr (...) utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty.

Wskutek złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) wyrokiem z (...) sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Rz 620/17 uchylił decyzje organów I i II instancji stwierdzając, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by Skarżący w sposób nieprzymuszony pozwolił pracownikom Spółki na czasowe zajęcie swej nieruchomości w celu usunięcia awarii.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z (...) maja 2018 r., sygn. I OSK 2873/17 oddalił skargę kasacyjną wniesioną od tego wyroku.

W dalszej kolejności decyzją z dnia (...) listopada 2018 r. nr (...) Starosta odmówił potwierdzenia zaistnienia przesłanki czasowego zajęcia w dniu (...) lipca 2016 r. opisanej wyżej części nieruchomości - w celu usunięcia awarii znajdującego się na niej gazociągu niskiego ciśnienia DN200 spowodowanej pęknięciem spawu rury przewodowej, z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 126 ust. 5 u.g.n. (więcej niż 6 miesięcy).

Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez Spółkę Wojewoda decyzją z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Również i ta decyzja była przedmiotem kontroli WSA w Rzeszowie, który wyrokiem z (...) września 2019 r., sygn. II SA/Rz 501/19 uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd wskazał, że zaskarżone decyzje podjęte zostały z naruszeniem art. 126 ust. 5 u.g.n.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta, działając na postawie art. 126 ust. 1, ust. 5 i ust. 8 u.g.n., decyzją z dnia (...) sierpnia 2020 r. nr (...) potwierdził, że zaistniały przesłanki czasowego zajęcia w dniu (...) lipca 2016 r. części nieruchomości położonej w S., obręb (...) oznaczonej jako działka nr (...) dla które Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą (...), współwłasności M.J.P. i O.P. - w celu usunięcia awarii znajdującego się na niej gazociągu niskiego ciśnienia DN200 spowodowanej pęknięciem spawu rury przewodowej.

Organ uznał, że w świetle wyroku WSA w Rzeszowie z (...) września 2019 r., wniosek Spółki zasługuje na uwzględnienie. Potwierdzenie w drodze decyzji zaistnienia przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości w trybie art. 126 u.g.n. zostało uzależnione od spełnienia ustawowych przesłanek, tj. w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Zdaniem organu wnioskodawca w wyczerpujący sposób udokumentował zaistnienie wyżej opisanych okoliczności będących podstawą do wydania decyzji, załączając do wniosku stosowne dowody.

Odwołanie od tej decyzji złożył M.P. domagając się jej uchylenia. W jego ocenie Starosta nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie decyzji, a rzeczywistemu, merytorycznemu uzasadnieniu poświęcił tylko jedno zdanie. Podniósł również, że wnioskodawca wszystkie planowane prace związane z gazociągiem wykonuje zajmując nieruchomość pod pretekstem nagłego wystąpienia zagrożenia zdrowia, życia i mienia okolicznych mieszkańców, przy czym po przeprowadzeniu prac nie doprowadza nieruchomości do stanu poprzedniego i nie wypłaca należnych właścicielom odszkodowań. Starosta pomimo upływu prawie 4 lat nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, tj. czy zaistniały przesłanki do czasowego zajęcia nieruchomości. Oparł się na nieobiektywnym stwierdzeniu Spółki, że takie przesłanki zaistniały. Pominął natomiast argumenty przedstawiane przez właścicieli nieruchomości. Nie zostali przesłuchani właściciele nieruchomości, osoba zgłaszająca fakt okresowego występowania zapachu gazu, ani inni świadkowie, mogący ten fakt potwierdzić.

Wojewoda nie uwzględnił odwołania i wskazaną na wstępie decyzją z dnia (...) lipca 2020 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 9a w zw. z art. 126 ust. 8 u.g.n., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ podzielił w całości ustalenia organu I instancji i jako zasadną ocenił argumentacje prawną. Powołując się na wydany wyrok WSA w Rzeszowie z (...) września 2019 r., sygn. II SA/Rz 501/19 oraz art. 126 ust. 8 u.g.n. podał, że jak wynika ze zgromadzonego materiału, w dniu (...) lipca 2016 r. doszło do zajęcia nieruchomości nr (...) położonej w S., co wynikało z potrzeby niezwłocznego usunięcia awarii na zlokalizowanym w obrębie działki gazociągu niskiego ciśnienia, spowodowanej pęknięciem spawu rury przewodowej na gazociągu DN 200. We wniosku inicjującym postępowanie wskazano, że czynności wykonywane na gazociągu mają na celu likwidację zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia wynikającego z możliwości powstania pożaru lub wybuchu gazu. Z protokołu likwidacji awarii wynikało, że doszło do pęknięcia spoiny na połączeniu dwóch rur, co stanowiło zagrożenie życia, zdrowia i mienia. Zlokalizowane zostało miejsce nieszczelności na gazociągu, w odległości 7 m od budynku. W związku z brakiem zgody właściciela, wejście na teren nieruchomości nastąpiło w obecności Policji, odkryto gazociąg, stwierdzono pęknięcie spawu na długości 6 cm, zamontowano opaskę ratunkową, zaizolowano, zakopano wykop.

W ocenie Wojewody spełniona została przesłanka nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Opisane wyżej okoliczności, tj. pęknięcie spoiny na połączeniu rur, stwierdzona i zlokalizowana nieszczelność na gazociągu, mogły stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa, życia i zdrowia wynikające z możliwości powstania pożaru lub wybuchu gazu. Okoliczności te bezspornie wypełniają przesłankę nagłej potrzeby zapobieżenia powstania znacznej szkody. Nadto są one na tyle istotne, że wymagały podjęcia natychmiastowych działań, które uniemożliwiały wcześniejsze złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości. Ponadto z wnioskiem o wydanie decyzji zwrócił się wykwalifikowany podmiot zobowiązany do utrzymywania w należytym stanie urządzeń służących do przesyłu i dystrybucji gazu.

Końcowo Wojewoda wyjaśnił, że w związku faktem, że decyzja wydana została po upływie 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości oraz uwzględniając wskazania WSA zawarte w wyroku, pomimo powołania we wniosku art. 126 ust. 5 u.g.n., zastosowanie w sprawie znalazł art. 126 ust. 8 u.g.n.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podniósł, że w decyzji wyjaśniono okoliczności skutkujące wejściem na działkę odwołującego. Odnośnie sytuacji wycieku gazu trwającego od ok. 3 lat Wojewoda zauważył, że jak wynika z wyjaśnień Spółki, z posiadanych protokołów kontroli dywanowych przeprowadzanych corocznie wynika, że nie stwierdzono nieszczelności w latach wcześniejszych.

Skargę do WSA na powyżej opisaną decyzję Wojewody złożył M.P.domagając się jej uchylenia jako naruszającej prawo i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i nie podjęcie działań w celu ustalenia stanu faktycznego, w tym okoliczności uzasadniających nagłe wejście na działkę dnia (...) lipca 2016 r. Zarzucił, że wszelkie wątpliwości organ, bez przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, rozstrzygnął na jego niekorzyść. Wskazał na naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika jakie fakty organ uznał za udowodnione, na jakich oparł się i z jakich powodów innym dowodom odmówił wiarygodności. Zarzucił nadto naruszenie art. 126 § 1 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że trwający od kilku lat niewielki wyciek gazu, o którym Spółka wiedziała, gdyż była informowana, stanowi podstawę do stwierdzenia, że zaistniały przesłanki czasowego zajęcia nieruchomości dnia (...) lipca 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zebrany przez Organy materiał dowodowy, pozwalał na przeprowadzenie kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji, bez potrzeby jego uzupełniania na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Ustalony stan faktyczny odpowiadał zasadzie prawdy obiektywnej wywodzonej w postępowaniu administracyjnym z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zebrane dowody potwierdzają w sposób dostateczny wypełnienie dyspozycji norm prawa materialnego wyrażonych w art. 126 ust. 1, 5, 8 u.g.n.

Z przesłanych do WSA dokumentów sprawy administracyjnej wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż w dniu (...) lipca 2016 r. do Starostwa Powiatowego wpłyną wniosek (...) Sp. z o.o. oddział w (...) o zastosowanie art. 126 ust. 5 u.g.n. wydanie na jego podstawie decyzji administracyjnej zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości. Otóż w myśl tej regulacji materialnoprawnej, w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n., czyli siła wyższa lub nagła potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

Opisany wniosek został przez Spółkę umotywowany koniecznością zajęcia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów Nr (...), a położonej w S.przy ul. (...) w celu niezwłocznego usunięcia awarii gazociągu niskiego ciśnienia. Awaria gazociągu DN 200 została spowodowana pęknięciem spawu. Czynności wykonywane na gazociągu miały na celu likwidację zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia wynikającego z możliwości powstania pożaru i wybuchu gazu. Spółka podkreśliła, że Zakład nie uzyskał zgody na wejście w teren nieruchomości od jej właściciela.

Uzasadnienie złożonego przez Spółkę wniosku znajduje potwierdzenie w załączonych do niego dokumentach w postaci:

1) zlecenia karty pracy z dnia (...) lipca 2016 r.,

2) protokołu likwidacji awarii z dnia (...) lipca 2016 r.,

3) protokołu awarii z dnia (...) lipca 2016 r.

Na podstawie tych dokumentów ustalono, iż dnia (...) lipca 2016 r. M.L. zgłosiła Spółce awarię gazociągu niskiego ciśnienia PN 200, opisując ją jako odczuwanie gazu przed budynkiem. Osoba odpowiedzialna za realizację interwencji pogotowia gazowego zakwalifikowała zagrożenie jako godzące w życie, zdrowie i mienia. W celu likwidacji awarii zlokalizowano miejsce nieszczelności na gazociągu w odległości 7 m od budynku. Wobec braku zgody właściciela nieruchomości na wejście na teren nieruchomości, dokonano w obecności Policji odkrycia gazociągu, na którym stwierdzono pęknięcie spawu na długości 6 cm. W celu usunięcia stwierdzonego pęknięcia zamontowano opaskę ratunkową, zaizolowano a wykop zasypano. Prace na nieruchomości zakończono o godzinie 23.30. Skarżący nie przeczy powstaniu awarii gazociągu, podnosi jedynie, że wyciek gazu trwał już od dłuższego czasu, a Spółka była o tym wcześniej informowana zaś kontrola gazociągu nie były przeprowadzona.

Niewątpliwie wyciek gazu z nieszczelnej instalacji służącej do jego przepływu i zlokalizowanej w ziemi w odległości 7 m od budynku mieszkalnego, wywołuje stosowanie do treści art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. nagłą potrzebę zapobieżenia powstania znacznej szkody, która może powstać wskutek niekontrolowanego wycieku gazu. Zatem z zebranych dokumentów wynika jednoznacznie, iż w tej sytuacji złożenie wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. przez dysponenta sieci gazowej było nie tylko celowe z uwagi na funkcjonowanie sieci, ale przede wszystkim uzasadnione koniecznością usunięcia awarii zagrażającej mieniu, życiu i zdrowiu osób przebywających w pobliżu uszkodzonego odcinka gazociągu.

Dla aktualizacji obowiązku udostępnienia nieruchomości przez jej właściciela w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody w świetle art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. nie ma znaczenia to czy wyciek gazu trwał od jakiegoś czasu i czy dysponent sieci był o tym informowany a kontrole gazociągu nie były prowadzone. Treść tych regulacji u.g.n. na temat podnoszonych przez Stronę kwestii w ogóle się nie wypowiada, dlatego mają one w sprawie znacznie irrelewantne. Na legalność decyzji nie ma też wpływu to czy właściciele nieruchomości proponowali podpisanie umowy. Przepis art. 126 ust. 1, 5, 8 u.g.n. może być konkretyzowany przez starostę również w sytuacji gdy prawni dysponenci nieruchomości nie wyrażają zgody na jej udostępnienie.

Skarżący nie ma też racji podnosząc, iż zagrożenie nie było poważne albowiem, z opisu okoliczności usuwania awarii udokumentowanych w przedłożonych przez Spółkę pismach i protokołach wynika jednoznacznie znaczne ryzyko niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzi oraz mienia. Strona oprócz swego stanowiska nie dostarczyła w toku postępowania jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie swej opinii o braku zagrożenia awarią gazociągu. Dlatego też zarzuty skargi o naruszeniu przepisów k.p.a. o postępowaniu wyjaśniającym oraz przepisów prawa materialnego wyrażonych w art. 126 ust. 1, 5, 8 u.g.n. nie znalazły potwierdzenia w toku sądowej kontroli.

Nie stanowi też kwestii, że Organy w zakończonym postępowaniu zrealizowały wytyczne oraz zastosowały się do oceny prawnej wynikającej z prawomocnych orzeczeń sądowych. Przyjęto bowiem, że do wydania decyzji na podstawie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. nie jest konieczne stwierdzenie braku zgody właściciela nieruchomości jak również przeprowadzenie rokowań. Podlegający zastosowaniu art. 126 ust. 5 u.g.n. dotyczy bowiem sytuacji szczególnie naglących, w których zwłoka spowodowana koniecznością uzyskania zgody od dysponenta prawnego działki, gdzie znajduje się uszkodzona infrastruktura techniczna mogłaby skutecznie udaremnić podjęcie odpowiednio szybko skutecznych działań zapobiegających powstaniu znacznej szkody. Zarówno Organ I jak i II instancji działając w trybie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. prawidłowo ustaliły w toku postępowania, że wniosek o wydanie decyzji pochodzi od podmiotu uprawnionego zaś przeprowadzone przez ten podmiot działania były w pełni usprawiedliwione pilną potrzebą zapobiegnięcia powstaniu znacznej szkody. Ustalenie opisanych okoliczności faktycznych po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego uprawniało Wojewodę do pełnego zalegalizowania dokonanego uprzednio ograniczenia praw do nieruchomości skarżącego.

Zastosowana konstrukcja rozstrzygnięcia w postaci potwierdzenia, iż zaistniały przesłanki do czasowego zajęcia w dniu (...) lipca 2016 r. części nieruchomości gruntowej świadczy także o tym, iż Organy kierowały się wiążącą ich wykładnią art. 126 ust. 7 i 8 u.g.n., jaką przyjął WSA w Rzeszowie w prawomocnym wyroku z dnia 26 września 2019 r., o sygn. II SA/Rz 501/19. Wyrażoną tam wykładnią powołanych przepisów związany był także skład orzekający WSA. W świetle tego wyroku na podstawie ww. przepisów istnieje możliwość wydania dwóch rodzajów decyzji, tj. decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości, o której mowa w ust. 5 oraz przewidzianej w ust. 8 decyzji wyłącznie potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości o jakich mowa w ust. 5. Do tej ostatniej decyzji wskazany w art. 126 ust. 5 u.g.n. termin 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości nie ma zastosowania. Wyrok WSA został przez Wojewodę przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Reasumując, przeprowadzona przez Sąd kontrola działań orzeczniczych Starosty i Wojewody wykazała, iż decyzje tych Organów zostały wydane po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, którego wyniki w pełni uzasadniały wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek uprawniających do zajęcia nieruchomości w związku z potrzebą usunięcia niebezpieczeństwa powstania znacznej szkody. Przedstawione przez Skarżącego dokumenty a załączone do skargi, nie miały wpływu na przeprowadzoną przez WSA ocenę. W istocie dowody te wyłącznie potwierdzają okoliczności faktyczne ustalone przez Wojewodę w postaci awarii sieci gazowej oraz koniecznej interwencji Spółki w celu usunięcia pęknięcia w rozszczelnionym gazociągu. Jak już wspomniano, kwestie odszkodowania, czy braku zgody skarżącego na zajęcie nieruchomości, jak również tego czy awaria była wcześniej zgłaszana przez różne osoby, nie odgrywały znaczenia w sprawie podlegającej rozpatrzeniu w oparciu przywołane wyżej regulacje u.g.n.

Zatem wyrażone w skardze zarzuty nie znalazły potwierdzenia w prawidłowo ustalonym przez Organy stanie faktycznym oraz prawidłowo zinterpretowanym i zastosowanym materiale normatywnym. Zatem decyzja Wojewody jako zgodna z przepisami prawa procesowego i materialnego powinna pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w niej skutki prawne.

Sąd działając z urzędu poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł jakichkolwiek przyczyn, które mogłoby zadecydować o uwzględnienie skargi z urzędu na podstawie art. 134 p.p.s.a.

Wyłożone przyczyny zadecydowały o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.