Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2092039

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 9 czerwca 2016 r.
II SA/Po 274/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2016 r. wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji Starosty P. z dnia 31 grudnia 2015 r. nr GN.N.6821.8.2015 w sprawie ze skargi L.K. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) 2016 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić wstrzymania wykonania decyzji Starosty P. z dnia (...) 2015 r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda Wielkopolski wyżej opisanym postanowieniem z dnia (...) 2016 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty P. z dnia (...) 2015 r. nr (...).

W skardze na powyższe postanowienie L. K. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Starosty P. z dnia (...) 2015 r. wskazując, iż mając na względzie sytuację majątkową jej samej oraz jej rodziny, wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, jak i wadliwość decyzji organu I instancji, jej wykonanie rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje:

Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpująco zostały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.

W powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest nie tylko o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ale także aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Oznacza to, że przedmiotem ochrony tymczasowej może być nie tylko zaskarżony akt lecz także inne akty wydane wcześniej z tym jednak warunkiem, że mieszczą się one "w granicach tej samej sprawy".

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, a wniosek strony o ochronę tymczasową dotyczy wstrzymania wykonania tej decyzji. Powstaje pytanie jak należy rozumieć sformułowanie odnoszące się do wszystkich postępowań "w granicach tej samej sprawy", a w szczególności czy w granicach sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia, a jest nią sprawa stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, mieści się decyzja, od której odwołanie zostało uznane zaskarżonym aktem za spóźnione.

Na tym gruncie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykształciły się dwa stanowiska.

Zgodnie z pierwszym, zaprezentowanym w postanowieniu NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r. o sygn. II OZ 295/15 (dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) nic nie stoi na przeszkodzie, aby w przypadku wniesienia skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, sąd administracyjny udzielił ochrony tymczasowej przed wykonywaniem decyzji organu I instancji. Innymi słowy wstrzymanie wykonania w drodze stosowania normy art. 61 § 3 p.p.s.a. rozstrzygnięcia administracyjnego (decyzji lub postanowienia) nie jest uwarunkowane tym, aby postanowienie sądu pierwszej instancji w zakresie udzielenia ochrony tymczasowej ograniczało się do orzeczenia organu wydanego w drugiej instancji. Brzmienie zdania 3 art. 61 § 3 p.p.s.a. odnoszące się do zakresu przedmiotowego udzielenia ochrony tymczasowej wzmacnia takie stanowisko, gdyż decyzja organu I instancji, mieści się w pojęciu "aktu wydanego w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy". A zatem, treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte będą zarówno akty zaskarżone jak i akty wydane w I instancji oraz akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli.

Z kolei zgodnie z drugim poglądem zaprezentowanym m.in. w postanowieniu NSA z 14 września 2010 r. o sygn. II GZ 246/10 (dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) użyty w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrot "w granicach tej samej sprawy" ma takie samo znaczenie jak zwrot "w granicach danej sprawy" użyty w art. 134 p.p.s.a. i zwrot "w granicach sprawy, której dotyczy skarga" z przepisu art. 135 p.p.s.a. i dotyczy on sprawy w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej. Zatem sprawa której przedmiotem jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest tożsama z uwagi na jej przedmiot ze sprawą, której dotyczy merytoryczna decyzja organu I instancji np. dotycząca zezwolenia na zajęcie nieruchomości. Niedopuszczalne jest w takiej sytuacji orzekanie przez Sąd w kwestii objęcia skarżącej ochroną tymczasową.

Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę, co do zasady zgadza się z poglądem, iż zwrot "w granicach danej sprawy" użyty w art. 134 p.p.s.a. i zwrot "w granicach sprawy, której dotyczy skarga" z przepisu art. 135 p.p.s.a. dotyczy sprawy w ujęciu materialnym, a więc dotyczących tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej. Zauważyć, należy także, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), zatem z wyjątkiem ściśle określonych sytuacji, nie są uprawnione do zastępowania organów administracji i merytorycznego orzekania, w tym do zastępowania organu II instancji w merytorycznym rozpoznaniu skutecznie wniesionego odwołania. Powyższe oznacza np., iż Sąd administracyjny uwzględniając skargę na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest władny do oceny zasadności decyzji organu I instancji i zastąpienia w tym zakresie organu odwoławczego.

Zauważyć jednak należy, iż zgodnie z art. 130 § 2 k.p.a. wniesienie odwołania wstrzymuje z mocy prawa wykonanie decyzji o ile nie wystąpią okoliczności wskazane w § 3. Natomiast stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania pozbawia strony tej ochrony tymczasowej. Tym samym w sprawie skargi na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania zasadnym jest dopuszczenie możliwości rozpoznania przez Sąd wniosku strony o udzielenie ochrony tymczasowej przed skutkami wykonania decyzji organu I instancji, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, odwołanie to będzie wywoływać skutki określone w art. 130 § 2. k.p.a.

Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie, bowiem Starosta Poznański w decyzji z 31 grudnia 2015 r. orzekł, na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. iż decyzji tej nadany jest rygor natychmiastowej wykonalności. Tym samym w rozpatrywanym przypadku wyłączona została reguła wynikająca z art. 130 § 2 k.p.a., a ewentualne uwzględnienie skargi nie będzie skutkowało dla strony objęciem jej z mocy prawa ochroną tymczasową. W konsekwencji rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania tej decyzji, w oparciu o przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. wykraczałoby po za granice rozpatrywanej sprawy. Wymagałoby dokonania przez Sąd kontroli decyzji organu I instancji w zakresie nałożenia rygoru natychmiastowej wykonalności i rozważenie czy przesłanki w niej wskazane maja pierwszeństwo przed przesłankami wynikającymi z art. 61 § 3 p.p.s.a., co jak wskazano wyżej jest nie dopuszczalne, choćby z uwagi na konieczność poszanowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Z tej też przyczyny Sąd orzekł jak sentencji na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.