Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2231189

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 28 lutego 2017 r.
II SA/Op 526/16

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 sierpnia 2016 r., nr (...) w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie postanawia: ustanowić I. R. radcę prawnego.

Uzasadnienie faktyczne

I. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 sierpnia 2016 r., nr (...), utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie odstąpienia od ustalenia skarżącemu opłaty, za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej.

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2016 r., starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 2 listopada 2016 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, z uwagi na okoliczność, że skarżący zwolniony został ustawowo od obowiązku ich uiszczania. Z formularza tego wniosku wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, którego źródłem dochodu jest wynagrodzenie w wysokości 2.212,16 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne, skarżący wykazał ratę kredytu - 529 zł, ratę pożyczki - 290 zł, należność tytułu alimentów - 500 zł, opłata z tytułu czynszu - 126,67 zł, z tytułu energii - 206,89 zł. Do akt sprawy zostały złożone przez skarżącego następujące dokumenty świadczące o jego sytuacji materialnej: zaświadczenie o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia, wyciąg z rachunku bankowego za okres od lipca do września 2016 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym (wydane do dnia 31 sierpnia 2016 r.). Z pisma z dnia 2 listopada 2016 r. wynika także, że skarżący spłaca kredyty zaciągnięte na zakup samochodu niezbędnego do dojazdu do miejsca pracy; nie korzysta z pomocy społecznej.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę I. R. W dniu 30 stycznia 2017 r. (za pośrednictwem poczty) złożony został wniosek o sporządzenie uzasadnienia do zapadłego wyroku, a także na urzędowym formularzu - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał na merytoryczne aspekty toczącej się sprawy. Podniósł, że po uiszczeniu alimentów, opłat, rat kredytów, pozostaje skarżącemu kwota ok. 300 zł na utrzymanie. Powtórzył, że posiada mieszkanie o powierzchni (...) m2 (o wartości 30.000 zł), wierzytelności w postaci kredytów (18.000 zł), uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 2.100 zł (a po odjęciu 500 zł z tytułu alimentów pozostaje kwota 1.600 zł). Aktualne zobowiązania miesięczne to: raty kredytu - 245 zł, alimenty - 500 zł, czynsz - 135 zł, opłaty za energię - 140 zł, kupno leków - 150-200 zł, dojazd do pracy (25 km) - ok. 200 zł.

Uzasadnienie prawne

Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a." zważono, co następuje:

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącego, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona powinna zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma natomiast obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 p.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 p.p.s.a.).

Dodatkowo, w niniejszej sprawie referendarz sądowy oparł swoje stanowisko w sprawie sytuacji materialnej skarżącego na podstawie materiału dowodowego, zebranego w trybie art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, strona ta jest zobowiązana złożyć na wezwanie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wprawdzie postępowanie wyjaśniające toczyło się w ramach poprzednio złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych z dnia 2 listopada 2016 r., jednakże zdaniem referendarza złożone w jego toku informacje i dokumenty zachowują aktualność na tle teraźniejszego wniosku. Znajduje to potwierdzenie w treści formularza, rozpoznawanego aktualnie wniosku z dnia 30 stycznia 2017 r.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący obecnie utrzymuje się z wynagrodzenia w wysokości 2.100 zł, z czego ponosi niezbędne wydatki miesięczne w łącznej wysokości 1.175 zł (alimenty, wydatki na czynsz, energię, dojazd do miejsca zatrudnienia, kupno leków). Ponadto, ponosi wydatki z tytułu spłat rat kredytu (245 zł) za kupno mieszkania i samochodu, nabytego - według skarżącego - w celu dojazdu do miejsca pracy. Niezależnie od powyższego, skarżący, musi ponosić wydatki żywnościowe, higieniczne, czy zakupu odzieży, co do przeciętnej wysokości których referendarz posiada wiedzę życiową. Wykazane okoliczności pozwalają rozpoznającemu wniosek na uznanie, że skarżącego nie stać na pokrycie wydatków pełnomocnika z wyboru, zwłaszcza wobec braku wykazywania zgromadzonych oszczędności. Referendarz nie kwestionuje przy tym przyjętego w orzecznictwie poglądu, że co do zasady sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do udzielenia prawa pomocy, a spłata zobowiązań z tytułu tychże kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Wręcz przeciwnie, referendarz podziela utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, nieopubl.). Zdaniem referendarza, przepisy p.p.s.a. w sposób precyzyjny określają warunki przyznania prawa pomocy, jednakże kryteria te każdorazowo odnosić należy do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami p.p.s.a. daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku w aspekcie wysokości obciążeń finansowych, jakie muszą zostać poniesione przez stronę na konkretnym etapie postępowania, a zatem czy strona posiada realną możliwość ich poniesienia. W orzecznictwie przyjmuje się nadto, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, kluczowe znaczenie ma etap postępowania sądowego, w którym taki wniosek został zgłoszony (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OZ 818/05, niepubl.). Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2017 r. została oddalona skarga I. R. Od przedmiotowego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna (art. 173 § 1 p.p.s.a.), a powyższy środek odwoławczy objęty jest przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 p.p.s.a.). A zatem od przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez skarżącego prawa do sądu. Natomiast, zdaniem referendarza, z akt sprawy wynika, że skarżący nie posiada potencjału finansowego, zapewniającego pokrycie wydatków związanych z wynajęciem pełnomocnika z wyboru.

Mając na względzie przedstawione okoliczności sprawy, referendarz działając na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.