Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721927

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 26 września 2019 r.
II SA/Op 234/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński-spr.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu w dniu 26 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Rady Miasta Opola z dnia 18 kwietnia 2019 r., Nr Vlll/171/19 w przedmiocie miejscowego planu gospodarowania przestrzennego postanawia umorzyć postępowanie.

Uzasadnienie faktyczne

Działający w imieniu M. K. - radca prawny P. U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Rady Miasta Opola z dnia 18 kwietnia 2019 r., Nr Vlll/171/19, w przedmiocie miejscowego planu gospodarowania przestrzennego. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały, a także o stwierdzenie jej nieważności oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę, Prezydent Miasta Opola wniósł o jej odrzucenie na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź umorzenie postępowania na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 przywołanej ustawy. Prezydenta Miasta Opola podniósł, że Wojewoda Opolski jako organ nadzoru, stwierdził w całości nieważność zaskarżonej w sprawie uchwały, a rozstrzygnięcie nadzorcze stało się prawomocne z dniem 27 czerwca 2019 r. wobec nie zaskarżenia go przez Radę Miasta Opola. Z podanych względów, skarga dotyczy aktu nieistniejącego i zaistniały podstawy do odrzucenia skargi.

Odpis ww. odpowiedzi na skargę został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 lipca 2019 r., co obrazuje pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki (por., k- 23 akt sądowych).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Postępowanie sądowe należało umorzyć.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania jakim jest uchwała Rady Miasta Opola, że możliwość zakwestionowania tego typu aktu może nastąpić w dwóch trybach, tj. w ramach postępowania nadzorczego wszczętego przez uprawniony do tego organ administracji publicznej (art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2018 r. poz. 994, z późn. zm.), bądź ze skargi wniesionej do sądu administracyjnego przez każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą (art. 101 ust. 1 cytowanej ustawy o samorządzie gminnym).

W niniejszej sprawie skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wniosła M. K., czyniąc jej przedmiotem uchwałę Rady Miasta Opola z dnia 18 kwietnia 2019 r., Nr VIII/171/19 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...) w (...). Skarga ta wpłynęła do Urzędu Miasta Opola w dniu 28 maja 2019 r. Jednocześnie, w tym samym dniu, nieważność w całości opisanej uchwały stwierdził Wojewoda Opolski, rozstrzygnięciem nadzorczym nr IN.I.743.38.2019.AD. Przedmiotowe rozstrzygnięcie nie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, co wynika zarówno z Repertorium sądowego tut. Sądu, jak również z odpowiedzi na skargę z dnia 27 czerwca 2019 r., udzielonej w niniejszej sprawie przez Gminę Opole. Stwierdzenie nieważności kwestionowanej w rozpatrywanej sprawie uchwały, przez opisane rozstrzygnięcie nadzorcze posiadające cechy prawomocności, spowodowało, że niniejsza sprawa o sygn. akt II SA/Op 234/19, utraciła przedmiot zaskarżenia. Wyeliminowanie bowiem przez organ administracji publicznej uchwały w trybie nadzwyczajnym przez stwierdzenie jej nieważności powoduje, że sprawa ze skargi na tą uchwałę wniesiona w trybie zwykłym przez indywidualnego skarżącego, została pozbawiona przedmiotu kontroli.

Stosownie natomiast do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" - w rozumieniu przywołanego art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zachodzi wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna.

Sytuacja taka zaistniała w sprawie, skoro uchwała będąca przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym została wyeliminowana z obrotu prawnego rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Opolskiego. Następstwa stwierdzenia nieważności uchwały polegają bowiem na wyeliminowaniu jej postanowień z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, tj. od daty podjęcia uchwały, są zatem dalej idące niż uchylenie uchwały, które wywiera jedynie skutek ex nunc, tj. od daty uchylenia (por.: uchwała TK z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94, OTK 1994/2/44; wyrok NSA z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 1776/06, CBiOSA). Prawomocne stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały przez Wojewodę Opolskiego w trybie nadzoru sprawia, że Sąd zostaje pozbawiony przedmiotu kontroli, wobec powyższego postępowanie sądowe dotyczące tej uchwały, stało się bezprzedmiotowe (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2018, str. 529).

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. postanowił o umorzeniu postępowania sądowego, co orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wskazać należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., to na stronach postępowania ciąży obowiązek ponoszenia kosztów związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według stanowiska wyrażonego w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów - istotą zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. jest, że każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a., przez związanie orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami z tym, jakim orzeczeniem kończy się postępowanie sądowe. Z kolei art. 209 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, w jakich przypadkach sąd rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Zatem przepisy regulujące zwolnienie od kosztów (art. 239-263) oraz przepisy o zwrocie kosztów postępowania (art. 200-204) należy traktować jako wyjątki od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, związanych z jej udziałem w sprawie.

W przywołanej uchwale NSA stwierdził ponadto, że: "(...) podstawowy przepis rządzący zwrotem kosztów postępowania między stronami przed sądem pierwszej instancji, będący wyjątkiem od zasady przyjętej w art. 199 p.p.s.a., został zawarty w art. 200 p.p.s.a., który stanowi, że: "W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw". W ocenie NSA, z przepisu tego wynika jednoznacznie, że sąd może orzec o zwrocie kosztów postępowania tylko na rzecz skarżącego i tylko w przypadku, gdy skarga okaże się zasadna. Przy tym, pod pojęciem uwzględnienia skargi należy rozumieć uwzględnienie skargi w każdej formie, i to niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie to odpowiada żądaniu zawartemu w skardze. Mówiąc innymi słowy, skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania, zarówno wtedy, gdy jego skarga okazała się bezzasadna, jak i w przypadku, gdy orzeczenie sądu nie wypowiada się w kwestii zasadności skargi, bo była ona niedopuszczalna albo postępowanie sądowe okazało się bezprzedmiotowe.

Z przytoczonych regulacji i stanowiska NSA jednoznacznie wynika, że zwrot kosztów sądowych w świetle art. 200 p.p.s.a. może nastąpić wyłącznie od organu na rzecz skarżącej i to w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd.

Tym samym wniosek zgłoszony przez stronę skarżącą należy uznać za bezzasadny. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania sądowego, ale nie na skutek uwzględnienia skargi przez organ - co dałoby podstawę do zasądzenia kosztów w świetle art. 201 p.p.s.a., lecz wobec bezprzedmiotowości postępowania spowodowanego wyeliminowaniem przedmiotu skargi. Natomiast, z akt sprawy sądowej nie wynika, aby Gmina Opole wyraziła wolę uwzględnienia skargi.

Podkreślenia wymaga także, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 232 § 1 p.p.s.a., dająca podstawę do zwrotu z urzędu przez Sąd stronie skarżącej, uiszczonego wpisu od skargi, bowiem skarga nie została cofnięta. Możliwość taka istniała natomiast w toku postępowania sądowego, w szczególności po doręczeniu w dniu 10 lipca 2019 r. pełnomocnikowi skarżącej, odpisu odpowiedzi na skargę.

Dodatkowo, odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały, należy zwrócić uwagę, że wobec umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, wnioskowi temu z oczywistych względów nie nadano dalszego osobnego biegu, gdyż umorzenie postępowania w sprawie dotyczy również składanych w jej toku wniosków procesowych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.