Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu
z dnia 3 listopada 2005 r.
II SA/Op 118/05

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.).

Sędziowie WSA: Krzysztof Bogusz, Asesor sądowy Grażyna Jeżewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi Małej Wspólnoty Mieszkaniowej Nr (...) w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie podziału nieruchomości

1)

uchyla zaskarżoną decyzję,

2)

określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości,

3)

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz Małej Wspólnoty Mieszkaniowej Nr (...) w N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2004 r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a. Burmistrz (...) wznowił postępowanie administracyjne w sprawie podziału, będącej własnością Gminy (...), działki nr A z karty mapy (...) o powierzchni ewidencyjnej 0,143 ha położonej w N. obręb (...), zapisanej w ewidencji gruntów pod pozycją (...), dla której w Sądzie Rejonowym w N. prowadzona jest księga wieczysta Kw Nr (...), na działki B i C - zakończone decyzją ostateczną Burmistrza (...) Nr (...) z dnia 20 listopada 2003 r. Wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej Nr (...) przy ul. (...) w N., zarzucającej naruszenie przepisów art. 28 k.p.a. przez odmówienie Wspólnocie prawa strony w postępowaniu podziałowym.

Decyzją z dnia (...) Nr (...) wydaną w oparciu o art. 151 k.p.a. Burmistrz (...) odmówił uchylenia decyzji własnej nr (...) w sprawie podziału działki nr A.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia 20 listopada 2003 r. Burmistrz (...) zatwierdził projekt podziału działki nr A stanowiącej własność Gminy (...) na działki nr B i C przedstawione na załączniku mapowym w skali 1:500, który stanowi integralną część decyzji wydanej na podstawie art. 93 ust. 1 i 4, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r.Nr 46, poz. 543 ze zm.). Jednocześnie organ wyjaśnił, że budynek mieszkalny Wspólnoty Mieszkaniowej Nr (...) położony w N. przy ul. (...) posadowiony jest na działce nr D sąsiadującej z działką będącą przedmiotem podziału. Działka nr C uchwałą Rady Miejskiej w N. z dnia 29 grudnia 2003 r. została przeznaczona do sprzedaży w drodze przetargu nieograniczonego z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Organ argumentował, że w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami stronami postępowania są właściciele (współwłaściciele) oraz użytkownicy wieczyści działki podlegającej podziałowi. W sprawie podziałowi podlegała działka gruntu nr E stanowiąca własność Gminy (...). Natomiast działka gruntu nr F oddana w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali w budynku przy ul. (...) nie była przedmiotem podziałów geodezyjnych. Wobec czego, jak wywodził organ, właściciele nieruchomości przyległej do nieruchomości stanowiącej własność Gminy, w odniesieniu do której wszczęto postępowanie o jej podział w trybie art. 97 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., także wówczas gdy wystąpili do gminy z wnioskiem o nabycie jej części w drodze bezprzetargowej na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 tej ustawy. Konkludując, organ stanął na stanowisku, że w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie podziału działki nr A, zakończonym decyzją administracyjną Nr (...) z dnia 20 listopada 2003 r. Wspólnota Mieszkaniowa nr (...) nie miała przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a zatem nie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., warunkująca uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Mała Wspólnota Mieszkaniowa nr (...) w N. W odwołaniu zarzucono pominięcie w decyzji organu I instancji problemu, że dom wielorodzinny zamieszkały przez członków Wspólnoty posadowiony jest na działce nr D której granice biegną po obrysie budynku, a działki A, B i C, D stanowiły jedną całość jako ogród wokół budynku mieszkalnego. Mieszkańcy korzystali z tej działki, by wejść i wyjść na ulicę, działka te stanowiła drogę konieczną, a więc jej podział powinien być dokonany wyłącznie z udziałem członków Wspólnoty. Podnieśli, iż korzystali również z ogrodu urządzonego na tej działce, zatem posiadali także roszczenie o jej nabycie. Wywodzili nadto, że w momencie sprzedaży lokali mieszkalnych burmistrz złożył obietnicę, że cała działka wokół budynku będzie przeniesiona na ich własność, po zapłaceniu ceny stanowiącej jej wartość w dniu sprzedaży, po wykupie ostatniego mieszkania przez lokatorów.

Organ odwoławczy pismem z dnia 17 stycznia 2005 r.zwrócił się do Małej Wspólnoty Mieszkaniowej nr (...) o wskazanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, imion i nazwisk właścicieli lokali - członków Małej Wspólnoty Mieszkaniowej oraz o przedłożenie stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu Wspólnoty.

W odpowiedzi na wezwanie organu Mała Wspólnota Mieszkaniowa wyjaśniła, że właścicielami mieszkań w budynku przy ul. (...) w N. są: M. S., R. G., E. M. posiadający łącznie 65,5 0% udziałów we współwłasności tego budynku i ww. osoby udzielają pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym M. S.

Decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. z dnia (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując iż odwołanie od decyzji organu i instancji wniosło jedynie trzech członków wspólnoty, z pominięciem 34,50% udziałów posiadanych w nieruchomości wspólnej przez Gminę (...). Oznacza to, że dopiero wspólne działanie (oświadczenie woli) wszystkich czterech członków Wspólnoty mogło wywołać skutki prawne, w tym doprowadzić do merytorycznej oceny decyzji burmistrza Gminy (...) z (...). W ocenie organu II instancji osoby podpisane pod odwołaniem nie miały legitymacji prawnej do reprezentowania Wspólnoty w tym postępowaniu. Organ uznał, ze skoro w podaniu wskazano jako podmiot żądający wznowienia Małą Wspólnotę Mieszkaniową organ powinien był przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalić skład osobowy członków wspólnoty i ewentualny sposób jej reprezentowania. Organ I instancji błędnie przyjął, że wnioskodawcy tj.: M. S., R. G., E. M. byli uprawnieni do reprezentowania Wspólnoty. Zatem merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdy odwołanie wniósł podmiot nie będący stroną w postępowaniu stanowi w ocenie SKO rażące naruszenie prawa. Zaskarżoną decyzję mogła bowiem skutecznie kwestionować Mała Wspólnota Mieszkaniowa nr (...), ale nie jej poszczególni członkowie. Organ argumentował, że przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przewiduje możliwość umorzenia przez organ II instancji postępowania odwoławczego, a przesłanki umorzenia tego postępowania nie zostały sprecyzowane przepisach prawa administracyjnego lecz wynikają z interpretacji przepisów prawa (w tym art. 105 k.p.a.). W konsekwencji, organ uznał, że umorzenie postępowania odwoławczego może nastąpić gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Mała Wspólnota mieszkaniowa nr (...) w N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając rażące naruszenie prawa a w szczególności art. 28 k.p.a. przez uznanie, że członkowie Wspólnoty nie posiadają interesu prawnego w podziale działki nr A.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji, dodatkowo wyjaśniając, że wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza (...) z (...) odmawiającej uchylenia decyzji własnej w sprawie podziału działki nr A stanowiącej własność Gminy (...).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dotyczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 1 powołanej ustawy.

Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącej Małej Wspólnoty Mieszkaniowej nr (...) w N. Po formalnym wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 k.p.a., co wynika z postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 12 lipca 2004 r., organ doszedł do przekonania, że stroną która złożyła wniosek o wznowienie postępowania jest Mała Wspólnota Mieszkaniowa nr (...) nie mająca przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie przed organem I instancji zostało wznowione na skutek wniosku złożonego przez Małą Wspólnotę Mieszkaniową i to ona była dla tego organu adresatem decyzji pierwszoinstancyjnej. Stała się więc stroną postępowania w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a., której przysługuje odwołanie, jeżeli nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Sytuacja strony jako podmiotu uprawnionego do wniesienia odwołania jest w takim przypadku podobna do sytuacji, w której decyzja została skierowana (błędnie) do osoby niebędącej stroną w sprawie. W jednym i drugim przypadku adresaci decyzji mają interes prawny w obalaniu takiej decyzji. Należy zwrócić uwagę, że pojęcie strony użyte w art. 61 § 1 i art. 147 k.p.a. ma nieco inne znaczenie niż pojęcie strony jako podmiotu wnoszącego odwołanie, który jest adresatem decyzji pierwszej instancji. Przy wszczęciu postępowania w pierwszej instancji organ administracji publicznej bada, czy wnoszący podanie (żądanie) jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., czyli ma interes prawny wywodzący się z przepisów prawa materialnego. Podobna jest sytuacja, kiedy wnosi odwołanie podmiot, który nie był uczestnikiem postępowania przed organem pierwszej instancji i nie był adresatem decyzji pierwszej instancji. Inna jednak jest sytuacja procesowa, kiedy odwołanie wnosi podmiot, który był uczestnikiem postępowania przed organem pierwszej instancji albo adresatem decyzji wydanej w pierwszej instancji (co miało miejsce w niniejszej sprawie), w której odmawiając w postępowaniu wznowieniowym uchylenia decyzji - zakwestionowano jego przymiot strony (w rozumieniu materialnoprawnym) w sprawie.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wprowadzają ograniczeń formalnych ani materialnych legitymacji strony do wniesienia odwołania, prawo to przysługuje stronie w rozumieniu materialnoprawnym (art. 28 k.p.a.), jak i osobie do której była adresowana decyzja pierwszej instancji, nawet gdyby nie była ona stroną w znaczeniu formalnoprawnym (procesowym).

Wniesienie odwołania obliguje organ II instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy (od nowa) i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (co do istoty sprawy) albo utrzymującego w mocy decyzję pierwszej instancji - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (jeżeli zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji) albo uchylającego decyzję pierwszej instancji (jeżeli nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji) na zasadach określonych w art. 138 § 1 pkt 2 lub § 2 k.p.a.

Postępowanie odwoławcze może być umorzone (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.) kiedy strona cofnie odwołanie (art. 137 k.p.a.) lub odwołanie zostało wniesione przez osobę która nie jest uczestnikiem postępowania przed organem pierwszej instancji i nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Natomiast organ odwoławczy nie może wydać decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., jeżeli odwołanie wniósł podmiot, na którego wniosek zostało wszczęte postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego, ale następnie organ pierwszej instancji wydał decyzję odmawiającą uchylenia decyzji własnej z powodu braku przymiotu strony u wnioskodawcy. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że uregulowanie art. 22 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 80 poz. 903 ze zm.) nie wyklucza działania członków wspólnoty mieszkaniowej na zewnątrz w obronie własnych praw mieszkaniowych. Oznacza to, że każdemu z właścicieli lokali należałoby przyznać prawo strony w postępowaniu o wznowienie postępowania w przedmiocie podziału nieruchomości i ocenić przymiot strony w tym postępowaniu w odniesieniu do poszczególnych właścicieli mieszkań podpisanych pod wnioskiem z dnia 10 marca 2004 r. o wznowienie postępowania administracyjnego oraz odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W przedmiotowej sprawie należy zatem ocenić istnienie lub nie istnienie po stronie skarżących (w tym poszczególnych właścicieli mieszkań) interesu prawnego według reguł dotyczących przedmiotu sporu, a zatem według reguł dotyczących postępowania o podział nieruchomości w trybie określonym w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 powołanej wyżej ustawy, a orzeczenie w przedmiocie wstrzymania niewykonania decyzji art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.