Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2568853

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 4 września 2018 r.
II SA/Lu 648/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (spr.).

Sędziowie WSA: Joanna Cylc-Malec, Marta Laskowska-Pietrzak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2018 r. sprawy ze skargi M. J. K. na decyzję Wojewody z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) sierpnia 2015 r., znak: (...) Starosta L., po rozpoznaniu wniosku M. K., odmówił zwrotu nieruchomości położonej w L. przy ul. (...) u zbiegu z ul. (...), oznaczonej jako działka nr (...) o pow. 0,0710 ha, stanowiącej część dawnej działki nr (...). W uzasadnieniu organ stwierdził, że wnioskowany do zwrotu teren został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia - pod tereny zielone w osiedlu mieszkaniowym, które bez względu na to, na jakim osiedlu zostały urządzone, to jest na osiedlu "S. " czy też na osiedlu "B. ", stanowią infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, pełniącego identyczną funkcję, a zatem zwrot tego terenu nie jest zasadny.

Wojewoda decyzją z (...) września 2015 r., nr (...), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Starosty, utrzymał w mocy tę decyzję, podzielając stanowisko w niej wyrażone.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zarzucił organom obu instancji naruszenie:

- art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), poprzez rozstrzygnięcie sprawy, pomimo braku w aktach decyzji o lokalizacji szczegółowej budowy osiedla mieszkaniowego im. H. S., wydanej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z (...) marca 1968 r., znak: (...), konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot;

- art. 137 ust. 1 ustawy z (...) sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782 z późn. zm.; dalej: u.g.n.), poprzez odmowę zwrotu omawianej nieruchomości.

Wyrokiem z 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 824/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość nie została zagospodarowana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, a zatem obowiązkiem organów obu instancji było wydanie orzeczenia o jej zwrocie na rzecz skarżącego. Sąd podkreślił, że nie sposób zgodzić się z organem, że nie można mówić w przedmiotowej sprawie o zbędności zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, albowiem cel ten został zrealizowany. Dla oceny tego stanowiska, zdaniem Sądu, decydujące znaczenie ma fakt, że zgodnie z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z (...) marca 1968 r., wydaną w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), wskazana wyżej działka przeznaczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego im. H. S., a wybudowano na niej - co nie jest kwestionowane - osiedle B. Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że wystąpienie jednej z przesłanek zbędności, o których mowa w art. 137 u.g.n., nakazuje organowi administracji publicznej uznać tę nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, co w konsekwencji winno skutkować jej zwrotem. Powołany przepis, zawierający ustawową definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nakłada na organy obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od jego treści.

Wyrokiem z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1862/16, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych złożonych od powyższego wyroku przez Wojewodę oraz G. L., uchylił omawiany wyrok i przekazał sprawę WSA w Lublinie do ponownego rozpatrzenia. NSA ocenił jako błędny pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, że zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości jako terenu zielonego w ramach osiedla mieszkaniowego B., zamiast osiedla mieszkaniowego im. H. S., stanowiło zmianę celu wywłaszczenia. W konsekwencji NSA stwierdził, że okoliczność ta nie dawała podstaw do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz skarżącego - jako spadkobiercy byłej właścicielki tej nieruchomości.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, związany jest wykładnią prawa dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1862/16.

W uzasadnieniu tego wyroku NSA za wadliwe uznał stanowisko WSA w Lublinie, jakoby cel, który stanowi przyczynę wywłaszczenia nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, nie został zrealizowany, a tym samym że w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek określonych w art. 137 u.g.n., nakazująca uznać tę nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia.

NSA wskazał, że "nie można przede wszystkim zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że sam fakt zagospodarowania działki oznaczonej w ramach osiedla mieszkaniowego B. zamiast osiedla im. H. S., którego budowę wskazano w decyzji z dnia (...) marca 1968 r. jako cel wywłaszczenia, oznacza jej zbędność na cel wywłaszczenia. Nie budzi wątpliwości, że cel wywłaszczenia powinien być interpretowany ściśle, w taki sposób, aby uczynić zadość treści art. 137 ust. 1 ustawy, który przecież nie wprowadza uznaniowości, ale nakazuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości spełniającej określone w nim przesłanki. Już w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r. (III CZP 11/87 OSNC 1988/11/149) odwołującej się do treści art. 50 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), według którego nieruchomość wywłaszczona nie mogła być użyta na inny cel niż cel uzasadniający wywłaszczenie, Sąd Najwyższy podkreślał niedopuszczalność w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zmiany celu uzasadniającego wywłaszczenie. Jednoznacznie podkreślano, że obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości istnieje chociażby nieruchomość ta mogła być wykorzystana na inny jeszcze cel wymieniony w art. 50 ust. 1 i 2 tej ustawy. Jednocześnie jednak Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przez zmianę celu wywłaszczenia należy rozumieć jakościową zmianę lokalizacji inwestycji wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej i konkretyzującej cel wywłaszczenia, a nie tylko modyfikację lokalizacji inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie lub w celu bardzo zbliżonym, czyli modyfikacji nie zmieniającej charakteru celu wywłaszczenia. Jako przykład w pierwszym przypadku podano wywłaszczenie nieruchomości pod budowę obwodnicy drogowej ze zmianą następnie pod budowę domków jednorodzinnych, a w drugim przypadku - wywłaszczenie nieruchomości pod budowę ośrodka zdrowia ze zmianą następnie na budowę szpitala wojewódzkiego. Zdaniem Sądu Najwyższego, o ile w pierwszym przypadku taka zmiana celu jest niedopuszczalna, tzn. skutkująca zwrotem wywłaszczonej nieruchomości, o tyle w drugim przypadku mieści się w celu bardzo zbliżonym do zawartego w decyzji o lokalizacji inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia, nie uzasadnia zatem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Do tego kierunku wykładni pojęcia zmiany celu wywłaszczenia nawiązał Sąd Najwyższy również w wyroku z dnia 7 lutego 1995 r. (III ARN 82/94 OSNAPiUS 1995/15/183) dowodząc, że zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać, uwzględniając sposób korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego z niej korzystania".

W związku z tym NSA stwierdził, że "wyrażone w tym zakresie przekonanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o zmianie celu wywłaszczenia uznać trzeba za wadliwe, co czyni zasadnymi zarzuty skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości osiedla B., zamiast osiedla im. H. S. stanowiło zmianę celu wywłaszczenia. Okoliczność ta sama w sobie nie świadczy o zmianie celu wywłaszczenia".

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie prawidłowo stwierdziły organy obu instancji, że opisana na wstępie nieruchomość zagospodarowana została zgodnie z celem wywłaszczenia, a tym samym brak było podstaw do orzekania o jej zwrocie na rzecz skarżącego.

W świetle art. 137 u.g.n. pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła.

W przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany, co w sposób jednoznaczny przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wniesionej od uprzednio wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyroku.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa, na mocy umowy sprzedaży z (...) maja 1974 r., zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr (...), w trybie przepisów powołanej ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w związku z budową osiedla mieszkaniowego im. H. S. przez (...) Spółdzielnię Mieszkaniową (...), zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. z (...) marca 1968 r. znak: (...)

Niekwestionowane jest, że wskazana wyżej nieruchomości stanowi ona teren zielony, zlokalizowany na terenie osiedla mieszkaniowego "B." w L., porośnięty trawą oraz kilkunastoletnimi drzewami, położony w bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych wielorodzinnych. Jak wynikało z ustaleń organu pierwszej instancji, przyznanych przez samego skarżącego, opisana nieruchomość stanowi teren uzbrojony, przez który przebiega sieć gazowa oraz linia telefoniczna.

Z dwukrotnie przeprowadzonych w sprawie oględzin oraz załączonej do nich dokumentacji fotograficznej wynikało, że nasadzenia drzew mają charakter planowy (uporządkowany), zaś trawa jest pielęgnowana - koszona.

Z akt sprawy wynika też, że organ pierwszej instancji podjął działania zmierzające do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Mianowicie pismami z dnia (...) lipca 2014 r. Starosta zwrócił się do Wydziału Planowania i Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. z prośbą o przesłanie uwierzytelnionej kserokopii planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego im. H. S. oraz dokumentów planistycznych obowiązujących w dacie wywłaszczenia.

W odpowiedzi Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. poinformował w piśmie z (...) lipca 2014 r. znak: (...), że nie posiada planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego im. H. S. obowiązującego (...) maja 1974 r. Wydział wskazał, że dla tego osiedla oraz osiedla M. K. opracowany był miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą nr (...) Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z (...) kwietnia 1971 r. i plan ten nie obejmuje terenu działki wnioskowanej do zwrotu. Wydział poinformował, że działka nr (...) położona jest na terenie osiedla "B.", dla którego aneks planu realizacyjnego został zatwierdzony decyzją z (...) września 1981 r., znak: (...) Do pisma załączono również kopię miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego drugiej części Dzielnicy "(...)" Osiedla (...) im. H. S. i im. M. K. oraz kopię planu realizacyjnego ogólnego osiedla "B.". W świetle rysunku tego planu realizacyjnego wnioskowany do zwrotu grunt miał być terenem wolnym od zabudowy ze stacją redukcyjną gazu, położonym w pobliżu budynków mieszkalnych wielorodzinnych, placu zabaw i ulicy dwupasmowej - drogi publicznej (zob.k. 7 tom II akt adm. I inst.).

Wydział Planowania Urzędu Miasta L. w piśmie z (...) sierpnia 2014 r., znak: (...), poinformował Starostę, że dla opisanego terenu (...) maja 1974 r. obowiązywał Ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta (...)", zatwierdzony uchwałą nr (...) Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z (...) czerwca 1969 r. (...), zmieniony uchwałą nr (...) Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z (...) lipca 1972 r., które to zmiany nie dotyczyły jednak tego terenu.

W toku postępowania do akt sprawy złożona została dokumentacja geodezyjno-prawna, sporządzona na koszt i zlecenie wnioskodawcy, zarejestrowana w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Prezydenta Miasta L. pod nr (...) W dokumentacji tej nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, wchodzi obecnie w areał działki nr ewid. (...) o powierzchni 0,0710 ha.

Na rozprawie administracyjnej, która odbyła się przed organem pierwszej instancji (...) maja 2015 r., przedstawiciel G. L. oświadczył, że teren wnioskowany do zwrotu jest zagospodarowany pod zieleń miejską, której układ wskazuje, że miała charakter zaplanowany i nie ma mowy o jakiejkolwiek przypadkowości. Ponadto podkreślił, że oprócz funkcji rekreacyjnej teren ten pełni funkcję zieleni izolacyjnej, chroniąc mieszkańców okolicznych bloków przed nadmiernym hałasem dochodzącym od dwupasmowej ul. (...), na dowód czego do akt sprawy załączył zdjęcia wykonane podczas oględzin.

Jednocześnie, organ podjął starania w celu odnalezienia decyzji o lokalizacji szczegółowej budowy osiedla mieszkaniowego im. H. S., wydanej (...) marca 1968 r., przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L., znak:(...), którą okazano przy sporządzaniu aktu notarialnego, na mocy którego nabyto nieruchomość. W tym celu Starosta pismami z (...) maja 2015 r. wystąpił do: Archiwum L. Urzędu Wojewódzkiego w L., Archiwum Państwowego w L. oraz do (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w L. Decyzji tej nie udało się jednak odnaleźć, pomimo wnikliwej kwerendy przeprowadzonej zarówno w archiwach, do których wystąpiono, jak i w zasobach (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (zob. pismo Archiwum Państwowego w L. z (...) czerwca 2015 r., pismo Archiwum L. Urzędu Wojewódzkiego w L. z (...) czerwca 2015 r. oraz pismo L. Spółdzielni Mieszkaniowej z (...) lipca 2015 r.).

Mając na uwadze powyższy stan sprawy, nie budzi wątpliwości Sądu, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość, oznaczona jako działka nr ewid. (...), o powierzchni 0,0710 ha, stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako dawna działka nr ewid. (...), o powierzchni 1,65 ha, została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Podstawowe znaczenie w tej kwestii ma przywołany wyżej pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podkreślił, że zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości jako terenu zielonego w ramach osiedla mieszkaniowego B., zamiast osiedla mieszkaniowego im. H. S., stanowiło zmianę celu wywłaszczenia. Oczywiste jest bowiem, co wynika wprost z tego stanowiska, że zrealizowanie na tej nieruchomości terenu zieleni osiedla mieszkaniowego innego, aniżeli został wskazany w decyzji lokalizacyjnej, stanowiącej podstawę do zawarcia - w trybie przepisów wywłaszczeniowych - umowy przenoszącej własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, nie można uznać za jakościową zmianę inwestycji wymienionej w decyzji konkretyzującej cel wywłaszczenia, lecz świadczy jedynie o modyfikacji inwestycji, mieszczącej się w celu uzasadniającym wywłaszczenie lub w celu bardzo zbliżonym, a więc stanowi modyfikację niezmieniającą charakteru celu wywłaszczenia.

Niezasadne są także zarzuty strony skarżącej, jakoby niezależnie od powyższego nie można mówić o wykorzystaniu wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem jej nabycia przez Skarb Państwa, z uwagi na to, że nie zrealizowano na niej stacji redukcyjnej gazu. Zauważyć należy, że wspomniana wyżej inwestycja przewidziana została na terenie obecnej działki nr (...) w aneksie planu realizacyjnego ogólnego zagospodarowania terenu osiedla "B.", który został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta L. z (...) września 1981 r., znak: (...) Ze znajdującej się w aktach administracyjnych kopii rysunku tego planu realizacyjnego, sporządzonego w skali 1: 1000, opatrzonego datą wrzesień 1982 r., wynika, że objęty wnioskiem o zwrot grunt miał być terenem wolnym od zabudowy ze stacją redukcyjną gazu, położonym w pobliżu budynków mieszkalnych wielorodzinnych, placu zabaw i ulicy dwupasmowej (drogi publicznej). Podkreślenia wymaga, że wskazany wyżej akt planistyczny został zatwierdzony po wywłaszczeniu opisanej nieruchomości, a zatem już z tego tylko powodu ustalenia co do szczegółowego zagospodarowania tej nieruchomości nie mogą stanowić podstawy do ustalenia celu jej wywłaszczenia, niezależnie od tego, że akt ten potwierdza, iż przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była wówczas do zagospodarowania w granicach terenu obejmującego osiedle mieszkaniowe "B." w L. Nawet jednak gdyby uznać, że okoliczność ta mogłaby mieć znaczenie dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, w świetle art. 137 ust. 1 u.g.n., to bezsprzecznie, wobec zrealizowania na tej nieruchomości sieci gazowej - co jest okolicznością bezsporną - zamiast "stacji redukcyjnej gazu", możnaby w tej kwestii mówić jedynie o modyfikacji inwestycji, mieszczącej się w celu uzasadniającym wywłaszczenie lub w celu bardzo zbliżonym, co również wyłączałoby możliwość orzeczenia zwrotu nieruchomości na rzecz skarżącego.

Jeszcze raz należy podkreślić, że wskazana wyżej nieruchomości stanowi teren zielony, zlokalizowany na terenie osiedla mieszkaniowego "B." w L., porośnięty trawą oraz kilkunastoletnimi drzewami, położony w bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych wielorodzinnych. Nasadzenia drzew mają charakter planowy (uporządkowany), zaś trawa jest pielęgnowana - koszona. Teren ten oddziela budynki mieszkalne od dwupasmowej ul. (...). Przez nieruchomość przebiega sieć gazowa oraz linia telefoniczna.

Jak trafnie się zaś przyjmuje w orzecznictwie sądów administracyjnych cel wywłaszczenia określony jako "budowa osiedla mieszkaniowego" nie może być rozumiany wyłącznie jako wywłaszczenie terenów przeznaczonych do zabudowy, bowiem realizacja tak określonego celu wywłaszczenia obejmuje także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, w tym również terenów zielonych. Skoro osiedle powstało, to zagospodarowanie terenu pomiędzy budynkami lub obok nich, jako trawnik czy miejsce porośnięte drzewami nie stoi w sprzeczności z realizacją celu wywłaszczenia.

Bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., wskutek rozstrzygnięcia sprawy, pomimo nieodnalezienia decyzji o lokalizacji szczegółowej budowy osiedla mieszkaniowego im. H. S., wydanej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z (...) marca 1968 r., znak: (...), konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Podkreślić należy, że brak w aktach wskazanej decyzji nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem decyzja ta, jak wynika z treści umowy sprzedaży z (...) maja 1974 r., zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr (...) oraz co nie było kwestionowane w toku postępowania, orzekała o lokalizacji na omawianej nieruchomości budowy osiedla mieszkaniowego im. H. S. Okoliczność zaś ta, w świetle prawnie wiążącego stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1862/16, nie ma znaczenia dla oceny zbędności na cel wywłaszczenia tej nieruchomości.

Niezależnie od tego stwierdzić trzeba, że - jak wskazano wyżej - Starosta L., stosownie do obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., podjął wszelkie niezbędne działania zmierzające do odnalezienia tej decyzji i włączenia jej do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. W tym celu zwrócił się do Archiwum L. Urzędu Wojewódzkiego w L., Archiwum Państwowego w L. oraz do (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w L., wnioskując o dokonanie stosownej kwerendy zasobów archiwalnych znajdujących się w dyspozycji tych podmiotów. Niewątpliwie jednak wskazana decyzja nie została odnaleziona, co potwierdzają pisma skierowane do Starosty w odpowiedzi na wezwanie (zob.k. 62-63, 67-68, 70 tom II akt adm. I inst.). Decyzji tej nie przedłożył również skarżący. Nie wskazał on również jakie inne działania mogłyby zostać podjęte przez organ w celu odnalezienia decyzji o lokalizacji szczegółowej budowy osiedla mieszkaniowego im. H. S.

Za nietrafne uznać należy zarzuty skargi związane z upływem terminów, o których mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n.

Po pierwsze wskazać należy, że przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. początek biegu określonych w nim terminów wiąże z chwilą, w której decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.

W przedmiotowej sprawie nie wydawano decyzji o wywłaszczeniu, lecz zawarto umowę sprzedaży nieruchomości w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. poz. 94). Tym samym ewentualny początek biegu terminów z art. 137 ust. 1 u.g.n. należałoby liczyć co najwyżej od daty zawarcia przedmiotowej umowy, a nie wydania decyzji lokalizacyjnej osiedla mieszkaniowego im. H. S.

Po drugie stwierdzić należy, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie wskazanych tam terminów nie należy stosować do spraw nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 1 stycznia 1998 r. tj. wejściem w życie ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co dotyczy art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przed 22 września 2004 r. tj. przed dniem wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie innych ustaw, co dotyczy art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Po trzecie uznać należy, że w świetle art. 137 u.g.n. pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Określone w punktach 1 i 2 art. 137 u.g.n. terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany.

W tym zakresie podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 27 marca 2018 r., I OSK 1130/16, że konsekwencją wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w obecnym brzmieniu jest uznanie, iż w przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.