Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1782896

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 10 lutego 2015 r.
II SA/Lu 611/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca).

Sędziowie: NSA Krystyna Sidor, WSA Bogusław Wiśniewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie świadczenia na opłacenie pomocy osób drugich oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) maja 2014 r., znak: (...), wydaną na podstawie art. 151 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1, 3, 4 i 5 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) kwietnia 2014 r., znak: (...) w sprawie odmowy uchylenia decyzji własnej z dnia (...) stycznia 2014 r., znak: (...) utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia (...) grudnia 2013 r., znak: (...) odmawiającą przyznania T. W. świadczenia na opłacenie pomocy osób drugich, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia (...) kwietnia 2014 r.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

T. W. złożyła do kolegium wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia (...) stycznia 2014 r., znak: (...). Wyjaśniła, że w tej sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a także przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. niewyłączenie od rozpoznania sprawy pracowników socjalnych H. L. i E. W. oraz członków kolegium - K. A., Z. C. i E. C.-S. Jako podstawy wznowienia wnioskodawczyni wskazała również art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., podnosząc, że nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy oraz że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Ponadto we wniosku o wznowienie postępowania T. W. zażądała wyłączenia od udziału w sprawie K. A., Z. C. i E. C.-S. 

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2014 r. Prezes SKO w L. oddalił wniosek o wyłączenie tych członków kolegium.

Następnie postanowieniem z dnia (...) marca 2014 r. organ odwoławczy wznowił postępowanie zakończone decyzją własną z dnia (...) stycznia 2014 r., znak: (...).

W uzasadnieniu wydanej w wyniku wznowienia postępowania decyzji z dnia (...) kwietnia 2014 r., odmawiającej wnioskodawczyni uchylenia decyzji z dnia (...) stycznia 2014 r., kolegium podniosło, że we wniosku o wznowienie postępowania T. W. nie wskazała, jakie dowody zostały sfałszowane. W ocenie organu odwoławczego, twierdzenia wnioskodawczyni, że fałszowanie dowodów miało miejsce w innych jej sprawach, które wcześniej były prowadzone przez organ, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Ponadto, odnosząc się do podniesionego we wniosku o wznowienie zarzutu niewyłączenia ze sprawy pracowników socjalnych: H. L. i E. W. oraz członków kolegium - K. A., Z. C. i E. C.-S., kolegium uznało brak podstaw do wyłączenia tych osób od rozpoznania tej sprawy.

Odnosząc się do podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., kolegium wyjaśniło, że mimo zawiadomienia wnioskodawczym pismem z dnia (...) listopada 2013 r., doręczonym jej (...) listopada 2013 r., o terminie aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu (...) listopada 2013 r., wnioskodawczyni nie otworzyła drzwi mieszkania pracownikom organu. Następnie organ pierwszej instancji pismem z dnia (...) grudnia 2013 r., doręczonym T. W. w dniu (...) grudnia 2013 r., powiadomił ponownie o terminie aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu (...) grudnia 2013 r., lecz ponownie nikt nie otworzył drzwi.

Kolegium podniosło również, że w dniu (...) stycznia 2014 r. zawiadomiło wnioskodawczynię o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w trybie art. 10 k.p.a., jednak nie skorzystała ona z tej możliwości.

Kolegium nie podzieliło również stanowiska skarżącej, że w sprawie zaszła podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Takiej podstawy nie stanowi bowiem, zdaniem organu, dołączona do wniosku o wznowienie postępowania kserokopia orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia (...) listopada 2013 r., nr (...), na mocy którego T. W. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia (...) listopada 2015 r., ani oświadczenie, które złożyła w Urzędzie Gminy N. w dniu (...) czerwca 2013 r. o zaginięciu w tym urzędzie dokumentów dotyczących jej sprawy.

SKO w L. podniosło, że dołączenie przez wnioskodawczynię orzeczenia o niepełnosprawności nie miało wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, gdyż wnioskodawczyni odmówiono pomocy z powodu uniemożliwienia przez nią przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

W ocenie organu, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje również oświadczenie w przedmiocie zaginionych dokumentów, bowiem wnioskodawczyni nie wskazała, jakie dokumenty zaginęły.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją kolegium z dnia (...) kwietnia 2014 r. T. W. podniosła, że w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją brali udział K. A. i Z. C. Wyjaśniła, że okoliczność sfałszowania dowodu w sprawie jest oczywista, o czym świadczy treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia (...) listopada 2013 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L., zaliczającego ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

W ocenie T. W., aktualizacja wywiadu środowiskowego nie może mieć miejsca w formie notatek służbowych, bo one nie są rozstrzygające, uzasadnienie kwestionowanej decyzji jest zaś zafałszowane np. w odniesieniu do stanu jej zdrowia, czy sytuacji mieszkaniowej. Jej zdaniem, to, że nie otworzyła drzwi pracownikom socjalnym, czy też "nikt nie otworzył drzwi" nie ma znaczenia w sprawie, bo aktualizacja wywiadu nie odbyła się z winy organu pierwszej instancji.

Ponadto wnioskodawczyni podniosła, że pouczenie ją przez kolegium w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości przeglądania akt nie ma znaczenia wobec okoliczności utajnienia przez organ pierwszej instancji dokumentów jej sprawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. W. zażądała wyłączenia od jej rozpoznania K. A. i Z. C. Prezes SKO w L. postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2014 r. oddalił wniosek.

W uzasadnieniu decyzji z dnia (...) maja 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję własną z dnia (...) kwietnia 2014 r., będącą przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie, kolegium powtórzyło argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) kwietnia 2014 r.

W skardze na powyższą decyzję T. W. zarzuciła bezprawne niewyłączenie od rozpoznania przedmiotowej sprawy Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. oraz Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. i członków kolegium wymienionych w jej wcześniejszych pismach, niepouczenie jej przez organ pierwszej instancji w trybie art. 10 k.p.a., a także fałszowanie do dnia (...) grudnia 2012 r. (aktualizacja wywiadu) stanu jej zdrowia i sytuacji mieszkaniowej przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zwartą w uzasadnieniach decyzji z dnia (...) kwietnia 2014 r. oraz z dnia (...) maja 2014 r.

Dodatkowo kolegium podniosło, że stanowiska T. W. w kwestii wyłączenia etatowych członków tego organu od załatwiania jej sprawy nie da się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa. Subiektywne przekonanie skarżącej, że w odniesieniu do tych osób istnieją okoliczności, które czynią bezprawnym ich udział w załatwianiu jej spraw, jest błędne. Organ podkreślił przy tym, że nie budzi wątpliwości, iż nie istnieje instytucja generalnego wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w załatwianiu konkretnych spraw z uwagi na przedmiot czy osobę.

Organ wyjaśnił, że nie można uznać zasadności zarzutu braku stosownego postanowienia o wyłączeniu zarówno Kierownika OPS w N., jak i Prezesa SKO w L., gdyż T. W. nie składała wniosku o ich wyłączenie.

Kolegium ponownie podkreśliło, że podstawą prawną decyzji Kierownika OPS w N. z dnia (...) grudnia 2013 r. o odmowie przyznania T. W. świadczenia na opłacenie pomocy osób drugich jest art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm., dalej zwanej u.p.s.), tj. uniemożliwienie przez skarżącą przeprowadzenia z nią rodzinnego wywiadu środowiskowego poprzez jej kilkakrotną nieobecność w miejscu zamieszkania w terminach wyznaczonych przez organ, o których skarżąca była zawiadamiana stosownymi pismami.

Zdaniem organu odwoławczego, w takim stanie rzeczy rozstrzygnięcie z dnia (...) grudnia 2013 r. o odmowie przyznania świadczenia na opłacenie pomocy osób drugich ma charakter formalny, co oznacza, że jest ono następstwem określonego negatywnego zachowania zainteresowanej (niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu), niezależnie od sytuacji, w której się ona znajduje.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1)

dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2)

decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3)

decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

4)

strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5)

wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6)

decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7)

zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8)

decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

W świetle § 2 tego artykułu, z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

T. W. domagała się wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) kwietnia 2014 r., znak: (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia na opłacenie pomocy osób drugich, wskazując jako podstawy wznowienia - art. 145 § 1 pkt 1, 3, 4 i 5 k.p.a.

Prawidłowe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., że w rozpoznawanej sprawie żadna z tych podstaw wznowienia nie zachodziła.

W pierwszej kolejności skarżąca zarzuciła, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Wznowienie postępowania z tej przyczyny jest możliwe co do zasady dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany (tak wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2000 r., I SA 1123/99). Przed wydaniem takiego orzeczenia wznowienie jest natomiast możliwe tylko wówczas, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że ani przed sądem karnym, ani przed innymi organami powołanymi do ścigania przestępstw nie toczyło się żadne postępowanie dotyczące sfałszowania jakiegokolwiek dokumentu będącego podstawą rozstrzygania w sprawie, której wznowienia domaga się skarżąca. Nie występują jednocześnie okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 k.p.a.

Sama skarżąca nie wskazała, jaki - według jej wiedzy - dowód został sfałszowany, podnosząc jedynie, że fałszowanie dowodów co do stanu jej zdrowia i warunków mieszkaniowych miało miejsce do dnia (...) grudnia 2012 r. w innych jej sprawach, które wcześniej były prowadzone przez organ i że zafałszowane zostało uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji.

Powyższe świadczy o tym, że skarżąca w istocie kwestionuje należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji kolegium. Tego rodzaju zarzuty nie mogą jednak stanowić podstawy uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w postępowaniu wznowieniowym. Postępowanie to nie stanowi bowiem konkurencyjnego względem postępowania odwoławczego trybu weryfikacji nieostatecznej decyzji administracyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajnego postępowania służącego usunięciu istotnych wadliwości proceduralnych, jakie wystąpiły w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. Zarzuty, jakie zdaniem skarżącej uzasadniają jej stanowisko o sfałszowaniu dowodów, mogły być podnoszone jedynie w ramach postępowania odwoławczego.

Nietrafny jest również zarzut skarżącej odnoszący się do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., sprowadzający się do kwestionowania udziału w postępowaniu objętym wnioskiem o wznowienie pracownic organu pierwszej instancji: E. W. i H. L. oraz członków etatowych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.: K. A., E. C.-S. i Z. C.

Podejmowanie przez tych pracowników czynności w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącej nie stanowi bowiem przesłanki wyłączenia ich od udziału w sprawie. Skarżąca, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, nie wskazała przy tym żadnych merytorycznych podstaw wyłączenia tychże osób, a jej subiektywne odczucia o ich działaniu ze szkodą dla skarżącej nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Dodatkowo należy podkreślić, że w postepowaniu, którego wznowienia domaga się skarżąca, nie żądała ona wyłączenia tych osób od rozpoznania sprawy.

Ponadto w stosunku do H. L. i E. W. zarzut oparty na treści art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. nie mógł być uwzględniony również z innej przyczyny. Otóż nie ulega wątpliwości, iż podobnie jak w przypadku innych przesłanek umożliwiających wyeliminowanie ostatecznej decyzji z obrotu prawnego na skutek wznowienia postępowania, także przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. powinna być interpretowana w sposób ścisły. Skoro zatem w przepisie tym mowa jest o "wydaniu decyzji" przez pracownika, zaś w art. 24 k.p.a. użyto sformułowania "udział w postępowaniu", to oczywistym jest, że ta pierwsza przesłanka jest węższa i ogranicza się w swojej istocie wyłącznie do udziału pracownika (lub organu) w sprawie w fazie jej rozstrzygania. Postawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. dotyczy zatem włącznie sytuacji, gdy dany pracownik "wydawał" decyzję administracyjną, nie dotyczy zaś pracowników, którzy wprawdzie brali udział w podejmowaniu określonych czynności procesowych w toku postępowania, lecz nie podejmowali decyzji (B. Adamiak (w:) J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 522; M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 714; R. Stankiewicz (w:) M. Wierzbowski, A. Wiktorowska (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, s. 851-852).

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wskazane przez skarżącą pracownice socjalne zatrudnione w Ośrodku Pomocy Społecznej w N. - H. L. i E. W. nie wydały decyzji z dnia (...) grudnia 2013 r. odmawiającej przyznania T. W. świadczenia na opłacenie pomocy osób drugich. Decyzję tę, z upoważnienia Wójta Gminy N., wydała B. Ś., będąca Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w N.

Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącej.

W szczególności brak było podstaw do uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji organów obu instancji z uwagi na uchybienie przez organ pierwszej instancji dyspozycji art. 10 k.p.a. Należy bowiem podkreślić, iż warunkiem koniecznym uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, iż takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

Skarżąca nie wykazała w żaden sposób, by została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy też możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie wykazała ona w szczególności, by fakt niezawiadomienia jej przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwił jej branie czynnego udziału w postępowaniu.

Co więcej, T. W. była kilkakrotnie zawiadamiana przez pracowników organu pierwszej instancji o terminie i miejscu przeprowadzenia z nią wywiadu środowiskowego, jednak w żadnym z tych terminów nie otworzyła pracownikom socjalnym drzwi mieszkania. Ponadto skarżąca została pouczona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w postępowaniu przed organem drugiej instancji.

Nie sposób podzielić również stanowiska T. W., że w sprawie zachodzi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Powołane przez skarżącą dokumenty, które, jej zdaniem, stanowią istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (kserokopia orzeczenia Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia (...) listopada 2013 r., nr (...), na mocy którego T. W. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia (...) listopada 2015 r. oraz oświadczenie, które złożyła w Urzędzie Gminy N. w dniu (...) czerwca 2013 r. o zaginięciu w tym urzędzie dokumentów dotyczących jej sprawy), nie mogły mieć żadnego wpływu na rozstrzygniecie sprawy, której dotyczy żądanie wznowienia postępowania.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji odmawiającej przyznania T. W. wnioskowanego świadczenia w postępowaniu, którego wznowienia żąda, jest art. 107 ust. 4a u.p.s., zaś wyłączną przesłanką odmowy-uniemożliwienie przez nią przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zaświadczenie dotyczące stanu zdrowia skarżącej pozostaje zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie organu. Obojętne dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje również oświadczenie w przedmiocie zaginionych dokumentów, bowiem skarżąca nie wskazała dokumentów, które zaginęły.

Z tych względów stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. prawidłowo uznało, że brak jest przesłanek uzasadniających uchylenie w wyniku wznowienia postępowania ostatecznej decyzji własnej z dnia (...) stycznia 2014 r., znak: (...).

Stąd skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.