Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1779556

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 13 listopada 2014 r.
II SA/Lu 310/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor.

Sędziowie: NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), SO del. Arkadiusz Mrowiec.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...) lutego 2014 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na rozbiórce zbiornika na nieczystości oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W związku z wnioskiem I. Z. (współwłaścicielki działki nr ewid. (...) w miejscowości K.) z dnia 26 sierpnia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie rozbiórki zbiornika na nieczystości ciekłe, zlokalizowanego na działce nr ewid. (...), zaś podłączonego przyłączem do budynku mieszkalnego na działce nr ewid. (...), który to zbiornik - wedle wyjaśnień wnioskodawczyni - w okresie letnio-jesiennym 2012 r. został do połowy zasypany, zaś jego kręgi betonowe częściowo rozbite, a następnie został całkowicie rozbity i zasypany.

W dniu 23 września 2013 r. pracownicy organu I instancji przeprowadzili oględziny na działce nr ewid. (...), stwierdzając brak lokalizacji w jej obrębie spornego zbiornika bezodpływowego. Podczas oględzin aktualny właściciel tej działki - B. F., który nieruchomość tę nabył na mocy aktu notarialnego z dnia (...) maja 2013 r., Rep A nr (...), oświadczył, że na jego działce nie było zlokalizowane szambo, jak też nie prowadził robót rozbiórkowych takiego zbiornika. Wskazał, że z ww. aktu notarialnego wynika, iż działka nr ewid. (...) zabudowana jest murowanym budynkiem gospodarczym oraz studnią i posiada dostęp do drogi publicznej. Również w zapisach księgi wieczystej brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących istnienia szamba na jego działce.

Powyższe stanowisko poparła A. F. (matka B. F., współwłaścicielka działki nr (...)), która oświadczyła podczas oględzin, że nie pamięta, aby budynek mieszkalny na działce nr ewid. (...) był wyposażony w zewnętrzną instalację kanalizacyjną odprowadzającą ścieki do szamba.

Z kolei według M. Z., działającej w charakterze pełnomocnika I. Z., budynek mieszkalny na działce nr ewid. (...) był skanalizowany i posiadał odpływ do zbiornika, który wcześniej usytuowany był na terenie dawnej działki nr (...), a po jej podziale znalazł się w obrębie działki nr (...). M. Z. wskazała, że podczas aktualnie prowadzonych prac ziemnych przy budynku mieszkalnym została odkryta rura odprowadzająca ścieki z budynku do szamba, która jest zlokalizowana w odległości około 4,60 m od ogrodzenia działki nr ewid. (...). Jej zdaniem rozbieżności w dokumentacji wynikają z nieujawnienia stanu fatycznego w zasobach geodezyjnych (szamba i kanalizacji). Pełnomocnik strony podtrzymała stanowisko swej mocodawczyni, iż szambo na działce nr (...) zostało częściowo zlikwidowane w roku ubiegłym (2012 r.), natomiast w czerwcu 2013 r. elementy szamba były ułożone w postaci występujących kręgów betonowych. Następnie szambo zostało całkowicie zlikwidowane.

W dniu 18 października 2013 r. organ nadzoru budowlanego I instancji, w ramach prowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego, przesłuchał w charakterze świadka A. S. (wykonawcę robót budowlanych przy budynku na działce nr (...)), który zeznał, że na początku maja 2013 r. widział w odległości ok. 20 m wystający niewiele ponad poziom terenu zbiornik na nieczystości ciekłe na działce nr ewid. (...). Po pewnym niesprecyzowanym czasie w tym miejscu było widać sam grunt. A. S. oświadczył, że nie wie czy zbiornik został rozebrany i kto ewentualnie mógł tego dokonać. Zaznaczył jednak, że podczas robót budowlanych przy odkopaniu fundamentów budynku na działce nr (...) odkryte zostały rury kanalizacyjne PCV, prowadzące do ww. zbiornika.

W tym samym dniu organ I instancji przesłuchał w charakterze świadka M. Z., która zeznała, że na działce nr (...) istniał zbiornik na nieczystości ciekłe o konstrukcji betonowej (wykonany z kręgów betonowych), wystający ponad powierzchnię ziemi na wysokość ok. 50 cm, połączony przyłączem kanalizacyjnym z budynkiem mieszkalnym na działce (...). Według M. Z. przedmiotowy zbiornik został wybudowany razem z budynkiem mieszkalnym w latach 1979-1980. Świadek potwierdziła ponadto, że zbiornik został częściowo zasypany gruzem, a po dniu 20 czerwca 2013 r. nie był już w ogóle zauważalny.

W dniu 27 listopada 2013 r. organ I instancji przeprowadził oględziny działki nr (...), podczas których odkrył w jej obrębie usytuowaną w gruncie (na odcinku o długości ok. 5 m i głębokości 0,8 m) rurę PCV, znajdującą się w odległości ok. 2 m od budynku mieszkalnego i ok. 2 m od granicy z działką nr (...). Na odkrytym odcinku rury widoczne były uszkodzenia, które zdaniem M. Z. powstały w dniu 5 listopada 2013 r. w trakcie prac polegających na jej odkopaniu.

Ponadto w dniu 27 listopada 2013 r. przesłuchano w charakterze świadka K. B., który zeznał, że widział na działce nr (...) zbiornik na nieczystości ciekłe, zbudowany z kręgów betonowych. Około 20 lat temu pomagał bowiem ówczesnemu właścicielowi tej nieruchomości w opróżnianiu przedmiotowego zbiornika.

W dniu 28 listopada 2013 r. A. F. złożyła do organu pismo, do którego załączyła kopię pisma z dnia 20 listopada 2013 r., wydanego z upoważnienia Starosty C., dotyczącego przeprowadzonej w okresie kwiecień-listopad 2012 r. modernizacji gruntów i założenia ewidencji budynków i lokali dla obrębu K., gmina C., przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jak również kopię mapy wydanej w dniu 26 listopada 2013 r., przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, na której nie został uwidoczniony na działce nr (...) ww. zbiornik.

Decyzją z dnia (...) grudnia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 7ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie robót budowlanych polegających na rozbiórce spornego zbiornika na nieczystości ciekłe na działce nr (...).

Organ I instancji uznał, że zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy potwierdza, iż na działce nr (...) istniał przedmiotowy zbiornik na ścieki, który następnie został rozebrany. Obiekt ten nie był jednak uwidoczniony na mapie zasadniczej terenu, a strony nie dysponują dokumentami związanymi z jego budową. Materiał dowodowy nie pozwala przez to na określenie parametrów technicznych zbiornika. W tej sytuacji - w ocenie organu - brak jest możliwości wydania - w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego - decyzji nakazującej doprowadzenie spornego obiektu do stanu poprzedniego. Ponadto roboty budowlane zostały zakończone, stan obecny nie stwarza zagrożenia, a teren jest uporządkowany. Nie zachodzi więc również konieczność nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych.

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej I. Z. zarzuciła jej naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 75 § 1, art. 84 § 1 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Odwołująca stwierdziła, że organ I instancji "zezwolił na łamanie prawa i zaakceptował bezprawne pozbawienie domu mieszkalnego jego części składowej", a tym samym "uniemożliwił korzystanie z budynku mieszkalnego zgodnie z jego przeznaczeniem (...)". Wadliwości kwestionowanej decyzji strona upatrywała przede wszystkim w tym, iż organ I instancji nie powołał biegłego celem sporządzenia opinii w sprawie oraz nie zlecił B. F. wykonania prac ziemnych mających na celu odkrycie istniejących rur kanalizacyjnych. Fakt nieustalenia osób, które dokonały rozbiórki spornego obiektu, nie ma - w ocenie odwołującej - znaczenia dla wyniku końcowego postępowania, bowiem w każdym przypadku odpowiedzialnym za działania na nieruchomości jest jej właściciel. Strona stwierdziła zatem, że nie było i nie ma żadnego powodu, dla którego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie mógł wydać decyzji nakazującej właścicielowi nieruchomości przywrócenie stanu poprzedniego poprzez odbudowę nielegalnie rozebranego zbiornika na działce nr (...).

Powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia (...) lutego 2014 r. - zaskarżoną w niniejszej sprawie - (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ II instancji uznał, że sporny zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe nie został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę. Zdaniem organu, świadczą o tym w szczególności załączone do akt mapy, przyjęte przez Starostę C. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Mapy wykazują bowiem wyłącznie fakt podłączenia budynku mieszkalnego na działce nr ewid. (...) do studni. Organ odwoławczy nadmienił, że w aktach sprawy o nr (...), dotyczącej odrębnego postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (w przedmiocie samowolnego wykonania przez I. Z. zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe na działce nr (...)) znajduje się kserokopia planu zagospodarowania, stanowiącego załącznik do udzielonego W. K. pozwolenia na budowę z (...) kwietnia 1977 r., nr (...). Plan ten, oprócz budynku mieszkalnego, obejmował realizację zbiornika na ścieki (oznaczonego na planie nr 6). Obiekt taki, jak ustalił organ, nie został jednak w oparciu o ww. pozwolenie na budowę wykonany.

Organ odwoławczy przyznał, że zeznania świadków: K. B., A. S. i M. Z., wskazują na istnienie spornego zbiornika na ścieki. W sprawie brak jest jednak dokumentów dotyczących tego zbiornika, w oparciu o które można by było określić w sposób jednoznaczny jego położenie, wymiary, czy też określić spełnienie warunków wynikających z przepisów techniczno-budowlanych. Brak jest również dowodów wskazujących na inwestora dokonanej rozbiórki tego obiektu.

W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w decyzji pierwszoinstancyjnej, wskazując, że wobec braku danych dotyczących parametrów spornego zbiornika, jego położenia oraz wobec okoliczności, iż był on wykonany w sposób samowolny, brak jest przesłanek do podejmowania działań w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazujących w drodze decyzji właścicielowi działki nr ewid. (...) doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego poprzez nakaz jego odbudowy w celu doprowadzenia go do zgodności z prawem. Zdaniem (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, organ I instancji słusznie zatem zastosował w niniejszej sprawie przepis art. 105 § 1 k.p.a.

I. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję ostateczną. Zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności zaś niezgodność z następującymi przepisami:

1.

art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz nieuwzględnienie w prowadzonym postępowaniu okoliczności, iż decyzja organu I instancji została błędnie wydana w sytuacji braku zarówno podstaw faktycznych jak i prawnych do umorzenia postępowania administracyjnego (pomimo składanych przez stronę pism o charakterze odwoławczym i informacyjnym, zastrzeżeń i wniosków dowodowych w toku przedmiotowego postępowania, a w szczególności przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność posadowienia, a następnie rozbiórki zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe na działce nr ewid. (...) oraz jego parametrów);

2.

art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 4 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, nakazujących podejmowanie czynności przez (władze publiczne) organ administracyjny w toku postępowania administracyjnego na podstawie i w granicach prawa;

3.

art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istotnych prawnie wszystkich okoliczności, w oparciu o zebrany materiał dowodowy oraz dodatkowo niezebranie wszystkich istotnych faktów i dowodów, a w konsekwencji błędne rozpatrzenie całego materiału dowodowego (niewłaściwa ocena materiału dowodowego przy założeniu zasady swobodnej oceny dowodów);

4.

art. 8 k.p.a. w związku z art. 32 Konstytucji RP oraz art. 5 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, poprzez naruszenie prawa do równego traktowania stron przez organy administracji publicznej, co skutkowało również naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli;

5.

art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się - przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania przez organ I instancji - co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a w szczególności niepowołanie biegłego w celu sporządzenia opinii, dotyczącej istniejącego dawnego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, zlokalizowanego na działce nr ewid. (...), przez co naruszone zostało prawo skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu;

6.

art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa przez celowe działanie organów administracji publicznej, mających na celu pozbawienie możliwości uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia dla strony przeciwnej;

7.

art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez naruszenie prawa strony skarżącej do bezstronnego, rzetelnego i rozpatrywanego w rozsądnym terminie postępowania administracyjnego mającego na celu rozstrzygnięcie sprawy przez stosowne instytucje i organy Unii Europejskiej;

8.

art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy w stanie faktycznym i prawnym sprawy organ I instancji winien nakazać w drodze decyzji właścicielowi działki nr ewid. (...), doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, poprzez jego odbudowę (i połączenie z domem mieszkalnym na nieruchomości skarżącej), w celu doprowadzenia do zgodności z prawem.

9.

art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez faktyczne uniemożliwienie zachowania wymogu utrzymania czystości i porządku na przedmiotowej nieruchomości, poprzez pozbawienie nieruchomości skarżącej możliwości wyposażenia jej w zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe, spełniający wymagania określone w przepisach odrębnych, co skutkuje brakiem możliwości korzystania z domu i narusza słuszny interes skarżącej.

W oparciu o powyższe zarzuty strona domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Dodatkowo skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z akt postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. II SA/Lu 1163/13 (ze skargi I. Z. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia (...) października 2013 r., nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, zrealizowanego na działce nr (...) bez uzyskania pozwolenia na budowę).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem skargi jest decyzja (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia (...) lutego 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia (...) grudnia 2013 r., którą organ ten, działając na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm., dalej jako "Pr. bud.") umorzył postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej rozbiórki bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, zlokalizowanego na działce nr ewid. (...) w miejscowości K., podłączonego przed rozbiórką do stanowiącego własność skarżącej budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na sąsiedniej działce o nr ewid. (...).

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu powyższej regulacji mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W doktrynie i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy z uwagi na brak przedmiotu postępowania (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX, 4. wydanie, Warszawa 2011, str. 623-624 oraz powołany tam wyrok NSA z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt I OSK 602/07, LEX nr 443885).

Podkreślić w tym miejscu wypada, że umorzenie postępowania administracyjnego winno być każdorazowo poprzedzone wnikliwym postępowaniem dowodowym, które wykaże brak istnienia jakichkolwiek podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w danej sprawie. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy bowiem do czynienia jedynie wówczas, gdy organ w sposób oczywisty, niebudzący żadnych wątpliwości, stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1334/10, Lex nr 755157).

W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego obu instancji w sposób rzetelny i prawidłowy przeprowadziły w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe i zasadnie stwierdziły, iż wszczęte i prowadzone w trybie art. 51 Pr. bud. postępowanie naprawcze w sprawie robót budowlanych, polegających na rozbiórce zlokalizowanego na działce nr ewid. (...) w K. bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe, jest bezprzedmiotowe, a przez to podlega umorzeniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, iż na działce nr (...) istniał przedmiotowy zbiornik bezodpływowy i był on podłączony do budynku mieszkalnego skarżącej, zlokalizowanego na działce nr (...). Zasadnicze znaczenie dla tego ustalenia miały przede wszystkim przeprowadzone przez organ I instancji dowody z przesłuchań poszczególnych świadków i stron postępowania, jak też przeprowadzone w dniu 27 listopada 2013 r. oględziny. W konsekwencji nie może budzić wątpliwości fakt dokonania rozbiórki tego obiektu, niezależnie od tego, że w postępowaniu wyjaśniającym nie udało się jednoznacznie wskazać inwestora tej rozbiórki. Ustalenie, że przedmiotowe roboty budowlane miały miejsce, jest jednak wystarczające dla stwierdzenia, iż zostały one wykonane samowolnie, podczas gdy winny zostać poprzedzane uzyskaniem stosownego pozwolenia na rozbiórkę. Zgodnie bowiem z art. 31 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., pozwolenia nie wymaga rozbiórka jedynie takich obiektów i urządzeń budowlanych, na budowę których nie jest wymagane pozwolenie na budowę, jeżeli nie podlegają one ochronie jako zabytki. Nie budzi zaś wątpliwości Sądu, że sporny zbiornik bezodpływowy do tej kategorii nie należy, albowiem obiekt tego rodzaju nie jest objęty dyspozycją art. 29 Pr. bud., a zatem nie jest zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Samo ustalenie, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane samowolnie nie jest jednak wystarczające, aby możliwym było wydanie decyzji w trybie art. 50-51 Pr. bud. Tryb postępowania przewidziany w tych przepisach, co do zasady, zmierza bowiem do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Rzeczą organu jest ustalenie, czy w sprawie istnieje konieczność nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych czy też odmowy nałożenia takich obowiązków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 902/07, LEX nr 439893). Aby wydać w tym trybie decyzję organ nadzoru budowlanego musiałby stwierdzić, że wskutek samowolnej rozbiórki doszło do naruszenia prawa, ale jedynie w aspekcie prawa administracyjnego, prawa budowlanego, nie zaś prawa cywilnego. Jeżeli bowiem wskutek samowolnej rozbiórki doszło do naruszenia prawa cywilnego, organem właściwym do rozpatrzenia tej kwestii jest sąd powszechny, a nie organ nadzoru budowlanego.

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, że stan powstały wskutek samowolnej rozbiórki zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, do którego podłączony był budynek mieszkalny skarżącej, jest niezgodny z prawem budowlanym. Materiał dowodowy sprawy potwierdza bowiem, że przedmiotowy obiekt nie tylko został samowolnie rozebrany, ale również, że jego wcześniejsza realizacja w obrębie dawnej działki nr (...) odbyła się w warunkach samowoli budowlanej. Oznacza to, że w istocie to właśnie rozbiórka tego obiektu doprowadziła do stanu zgodnego z prawem poprzez wyeliminowanie nielegalnie funkcjonującej samowoli budowlanej.

Ponadto należy wskazać, że wobec realizacji spornego obiektu bez uzyskania stosownego pozwolenia na budowę (a co za tym idzie, braku jakiejkolwiek dokumentacji przedstawiającej przedmiotowy zbiornik) oraz dokonania już jego całkowitej rozbiórki, uzasadnione było przekonanie organów obu instancji, iż obecnie nie jest możliwe ustalenie, jakie obiekt ten miał parametry i jakie było jego dokładne położenie w obrębie działki nr (...). Z tego względu nie było również możliwe nakazanie przez organ nadzoru budowlanego przywrócenia stanu poprzedniego w ramach dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr. bud.

Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że w sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, tj. gdy roboty budowlane miałyby polegać na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, inwestor w istocie dokonałby odbudowy w myśl art. 3 pkt 6 Pr. bud. Przepis ten stanowi natomiast, że przez pojęcie "budowa należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu" a także "odbudowę, rozbudowę i nadbudowę obiektu". Wówczas wymagane jest zatem pozwolenie na budowę, które wydaje organ architektoniczno-budowlany, a nie organ nadzoru budowlanego, właściwy do prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Pr. bud. (por. wyrok NSA OZ w Białymstoku z dnia 29 marca 2001 r., sygn. akt SA/Bk 852/00, publ. ONSA 2002/2/85, LEX nr 53530).Pozwolenie na budowę nie może być przy tym wydane z urzędu, ani wbrew woli osoby, której przysługuje prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. w okolicznościach niniejszej sprawy właściciela działki nr (...).

Podsumowując należy zatem, stwierdzić, że skoro sporny zbiornik bezodpływowy obecnie już nie istnieje i niemożliwym jest nakazanie jego odbudowy w trybie art. 51 Pr. bud., to pomimo, że został on rozebrany w warunkach samowoli, organy nadzoru budowlanego nie mogły wydać innego rozstrzygnięcia, jak tylko o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnej rozbiórki tego obiektu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Podkreślić w tym miejscu należy, że podobne stanowisko wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. II OSK 193/10 (LEX nr 992505).

Końcowo wyjaśnić należy, że Sądowi z urzędu znany jest przebieg, jak i wynik postępowania w sprawie II SA/Lu 1162/13, której to akt dotyczył zawarty w skardze wniosek dowodowy. Fakt funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., nakazującej I. Z. dokonanie rozbiórki samowolnie zrealizowanego zbiornika na nieczystości ciekłe na działce nr (...) (na którą to decyzję skargę Sąd oddalił wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r.), nawet jeśli realizacja tego zbiornika uwarunkowana była rozbiórką przedmiotowego zbiornika na działce (...), z przedstawionych wcześniej względów nie mogła mieć jednak wpływu na wynik sprawy niniejszej.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że organy obu instancji nie naruszyły obowiązujących przepisów w sposób mogący mieć wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Mając na uwadze zarzuty skargi, należy jedynie przyznać, że organy obu instancji, przed wydaniem swych decyzji, nie dopełniły obowiązku powiadomienia stron o możliwości wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Uchybienie to nie może jednak skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, albowiem nie zostało wykazane, by mogło ono mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego stronom prawidłowo zapewniono udział we wszystkich czynnościach, w tym w przeprowadzonych oględzinach i przesłuchaniach. Skarżąca nie wykazała natomiast, by naruszenie przez organy dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. uniemożliwiło jej podjęcie jakichkolwiek czynności procesowych, a tylko w takiej sytuacji zarzut naruszenia powyższego przepisu mógłby odnieść skutek (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r., II GSK 431/12, Lex nr 1145527).

Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.