Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 556297

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 7 lipca 2009 r.
II SA/Lu 288/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz (spr.).

Sędziowie: NSA Krystyna Sidor, WSA Bogusław Wiśniewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...). nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich:

Oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r., Nr (...), wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku J. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...), Nr (...), odmawiającą uchylenia decyzji własnej z dnia (...)., (...).

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił, że decyzją ostateczną z dnia (...)., Nr (...), przyznano J. C. uprawnienia kombatanckie w wymiarze jednego miesiąca na podstawie art. 5 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wnioskodawca, niezadowolony z tej decyzji, zażądał jej zmiany w trybie art. 155 k.p.a. Decyzją z dnia (...) Nr (...) organ odmówił zmiany powyższej decyzji, co do okresu, za jaki strona otrzymała uprawnienia kombatanckie. Pismem z dnia 13 października 2008 r. J. C. zwrócił się o zmianę wskazanej wyżej decyzji ostatecznej z dnia (...)., Nr (...), na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Do wniosku dołączył oświadczenie osób będących zstępnymi naocznych świadków deportacji wnioskodawcy do ZSRR w dniu 13 października 1945 r. W związku z tym, postanowieniem z dnia (...) Kierownik Urzędu wznowił postępowanie administracyjne zakończone omawianą decyzją tego organu z dnia (...)

W postępowaniu wznowieniowym organ oceniając nowy dowód złożony przez stronę stwierdził, iż biorąc pod uwagę wiek W. D. (ur. w 1931 r.), w dniu wywózki wnioskodawcy na wschód, można dać wiarę oświadczeniu tego świadka. Kierownik Urzędu uznał, że dowód ten daje możliwość określenia daty przymusowej deportacji strony w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy o kombatantach. Jednakże, jak pokreślił organ, nie można z całą pewnością określić daty końcowej przymusowej deportacji do ZSRR, ponieważ strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających datę końca represji. Jedynym dowodem w sprawie, na którym może się oprzeć organ jest świadectwo pracy strony, lecz nie pozwala ono na określenie końcowej daty przymusowej deportacji, a jedynie daje możliwość ustalenia początku pobytu dobrowolnego w Związku Radzieckim. Organ podkreślił, że wnioskodawca w życiorysie przedstawionym organowi napisał, iż pierwsze pozwolenie wyjazdu z ZSRR dostał w 1969 r., nie napisał jednak, ani nie przedstawił dowodów, z których wynikałoby, iż wcześniej wydawane były decyzje odmawiające mu powrotu na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Nadto strona, poza wyjątkami, po 1957 r. pracowała poza kołchozem, co zbiegło się w czasie z kolejną wielką akcją repatriacyjną spowodowaną układem Polski Ludowej ze Związkiem Radzieckim, na podstawie którego do Polski wróciło wielu Polaków z zachodniej Białorusi i Ukrainy. Nie można więc, w ocenie Kierownika Urzędu, stwierdzić, że wnioskodawca był całkowicie pozbawiony możliwości wyboru miejsca pracy, czy miejsca zamieszkania. Bez przedstawienia dokumentów mogących pomóc w ustaleniu zakończenia przymusowej deportacji organ nie jest w stanie określić precyzyjnie okresu działalności kombatanckiej, o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "b" powołanej ustawy.

Kierownik stwierdził, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie podała faktów, które przemawiałyby za zmianą dotychczasowej decyzji organu. Organ odniósł się również do złożonego przez wnioskodawcę zaświadczenia z dnia 14 października 1974 r., wydanego przez Konsula Generalnego PRL w M. i wskazał, że także ten dokument nie pozwala na określenie końcowej daty przymusowej deportacji strony do ZSRR. Dlatego też, na podstawie art. 5 ustawy o kombatantach, organ przyjął, iż w związku z brakiem danych do ustalenia takiego okresu, za okres poddania represjom należy uznać czas w wymiarze 1 miesiąca.

Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył J. C., wnosząc o zaliczenie mu do stażu pracy okresów przymusowego pobytu w ZSRR, to jest 3 lat studiów oraz 9 lat,11 miesięcy i 23 dni zatrudnienia. Skarżący podkreślił, iż na terenie ZSRR nie był możliwy "dobrowolny pobyt" dla osób, które, tak jak skarżący, zostały wywiezione przymusowo w 1945 r. Podniósł, iż będąc osobą niepełnoletnią nie mógł samodzielnie ubiegać się o repatriację, a jego matce władze radzieckie nawet nie przyjęły wniosku w tym zakresie. Pierwszy jego pobyt w Polsce był możliwy dopiero w okresie odwilży politycznej w dniu 15 maja 1969 r., gdy przyjechał na studia do kraju. Studia te, pod naciskiem władzy radzieckiej, musiał jako obywatel ZSRR przerwać i kontynuował je w M. Dzięki wstawiennictwu Konsulatu Generalnego PRL w M. uzyskał pozwolenie na powrót do Polski na pobyt stały po czwartym roku studiów, co miało miejsce w październiku 1974 r. Dopiero wtedy skończył się dla niego okres przymusowej deportacji do ZSRR.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego uprawniony jest w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a zatem skargi na tę decyzję nie można uznać za zasadną.

Organ administracji publicznej prawidłowo zastosował przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania.

W myśl przepisu art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w pkt 1-8 powołanego przepisu. Stosownie do tego przepisu postępowanie wznawia się w szczególności, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (pkt 5).

Z akt sprawy wynika, że decyzją ostateczną z dnia (...), Nr (...), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przyznał J. C. uprawnienia kombatanckie w wymiarze jednego miesiąca. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie było możliwe ustalenie dokładnego okresu podlegania przez skarżącego represjom w ZSRR. W związku z tym organ przyznał stronie uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 5 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa". Powołany art. 5 ustawy stanowi bowiem, iż w przypadku braku danych do ustalenia okresu przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR (art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "b"), przyjmuje się okres w wymiarze 1 miesiąca.

W dniu 13 października 2008 r. J. C. złożył wniosek, sprecyzowany pismem z dnia (...) grudnia 2008 r., o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej wskazaną wyżej decyzją z dnia (...). Jako podstawę wznowienia strona wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Do wniosku skarżący dołączył oświadczenie złożone przez W. D., ur. 1931 r. oraz M. Ś., ur. 1950 r., z którego wynika, że skarżący w dniu 13 października 1945 r. został aresztowany, a następnie wywieziony wraz ze swoją matką na teren Związku Radzieckiego, gdzie zmarła jego matka, a on powrócił do Polski w 1974 r. Osoby te wyjaśniły, iż o powyższych okolicznościach dowiedziały się od swoich rodziców: A. i J. K. oraz N. i J. Ś, a także ciotecznego brata A. N.

Po wznowieniu postępowania w tej sprawie postanowieniem z dnia (...)., Kierownik Urzędu przeprowadził postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy w myśl art. 149 § 2 k.p.a.

Postępowanie takie, zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a., kończy decyzja, w której organ właściwy:

1)

odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo

2)

uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu prawidłowo utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...)., Nr (...), odmawiającą uchylenia wskazanej wyżej decyzji ostatecznej z dnia (...) r. Organ administracji pominął jedynie, iż decyzja z dnia (...). wadliwie wskazywała jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zamiast art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wadliwość ta nie mogła mieć jednak, w ocenie Sądu, istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż z uzasadnienia decyzji obu instancji wynika, iż podstawą ich wydania było zaistnienie przesłanek obligujących do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Przede wszystkim zasadne jest stanowisko organu, że złożony przez stronę nowy dowód nie daje podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia (...) r., gdyż nie pozwala na ustalenie daty zakończenia przymusowej deportacji skarżącego w ZSRR, a tym samym uniemożliwia precyzyjne określenie okresu poddania represjom, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy. Złożone przez skarżącego oświadczenie W. D., urodzonej w 1931 r., daje bowiem jedynie możliwość określenia daty przymusowej deportacji skarżącego, która nie była przez organ orzekający kwestionowana w postępowaniu zakończonym przyznaniem statusu kombatanta, a nie stanowi wiarygodnego dowodu co do daty zakończenia okresu deportacji.

Prawidłowo również organ stwierdził, iż znajdujące się w aktach sprawy świadectwo pracy strony nie pozwala na określenie końcowej daty przymusowej deportacji, a tylko umożliwia ustalenie początku pobytu dobrowolnego w Związku Radzieckim. Skarżący, jak zauważył Kierownik, poza wyjątkami, po 1957 r. pracował poza kołchozem, co zbiegło się w czasie z kolejną wielką akcją repatriacyjną spowodowaną układem Polski Ludowej ze Związkiem Radzieckim, na podstawie którego do Polski wróciło wielu Polaków z zachodniej Białorusi i Ukrainy. Na podstawie tych dowodów nie można stwierdzić, że wnioskodawca był całkowicie pozbawiony możliwości wyboru miejsca pracy, czy miejsca zamieszkania.

Nie ulega także wątpliwości, że w oparciu o złożone przez skarżącego w toku postępowania wznowieniowego zaświadczenie Konsula Generalnego PRL w M. z dnia 14 października 1974 r., nie jest możliwe określenie końcowej daty przymusowej deportacji strony do ZSRR.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, należy podkreślić, iż są one bezzasadne. Okoliczność, iż skarżący będąc osobą niepełnoletnią nie mógł samodzielnie ubiegać się o repatriację, a jego matce władze radzieckie miałyby nie przyjąć wniosku w tym zakresie, nie świadczy o prawnej wadliwości zaskarżonej decyzji.

Niezasadny jest również skierowany przez skarżącego do Sądu wniosek o zaliczenie mu do stażu pracy okresów przymusowego pobytu w ZSRR, to jest 3 lat studiów oraz 9 lat 11 miesięcy i 23 dni zatrudnienia. Ponownie należy podkreślić, iż sąd administracyjny sprawuje jedynie kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych do tego sądu aktów administracyjnych, a nie jest uprawniony do rozstrzygania kwestii zaliczenia do stażu pracy okresów mających wpływ na wymiar emerytury. Ubocznie wskazać należy, iż przepisy ustawy nie dają Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podstaw do rozpoznawania wniosków w przedmiocie określenia stażu pracy osób posiadających uprawnienia kombatanckie. Do ustalania stażu pracy zaliczanego do uprawnień emerytalnych właściwe są organy emerytalno-rentowe.

Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.