Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 634216

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 7 lipca 2009 r.
II SA/Lu 273/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca).

Sędziowie: NSA Krystyna Sidor, WSA Bogusław Wiśniewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie przekazania według właściwości wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia odrzucić skargę

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosku W. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia (...) r. znak (...) oraz uchylenie utrzymującej ją w mocy decyzji wydanej z upoważnienia Naczelnika Powiatu z dnia (...) r. znak (...), na podstawie art. 65 k.p.a. postanowiło przekazać wniosek strony według właściwości Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że W. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia (...) znak (...) oraz o uchylenie decyzji wydanej z upoważnienia Naczelnika Powiatu z dnia (...) r. znak (...). Wnioskodawca wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego powołując się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2006 r., IV SA/Wa 1139/06. Wyrok ten zaskarżony został do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 14 maja 2008 r., I OSK 738/07, oddalił skargę kasacyjną, ale bez merytorycznego wypowiedzenia się w sprawie z uwagi na sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej. NSA w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że "z braku odpowiednio sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie może też oceniać trafności i zgodności z prawem wywodów wskazujących, iż do rozpoznania niniejszej sprawy jest właściwe samorządowe kolegium odwoławcze. Sąd ten jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), co oznacza, iż może tylko badać fakt naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów, a nie może z własnej inicjatywy ustalać, czy oprócz tych przepisów zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niewymienionych w podstawie skargi kasacyjnej".

Kolegium stwierdziło, iż organem właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uzasadniając swoje stanowisko organ ten wskazał, iż w myśl art. 157 k.p.a. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej rozpoznaje organ wyższego stopnia (określony zgodnie z art. 17 k.p.a.), a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - te organy.

Wniosek strony dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, wydanych na podstawie art. 9 i art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Zgodnie z art. 31 tej ustawy przejęcie nieruchomości następowało na podstawie decyzji naczelnika gminy jako organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Powyższa ustawa została uchylona przez ustawę z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), która to w zakresie wydawania przedmiotowych decyzji w art. 52 ust. 2 także przewidywała właściwość naczelnika gminy. Ustawa z dnia 27 października 1977 r. utraciła moc z dniem 1 stycznia 1983 r., tj. z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tekst pierwotny Dz. U. Nr 40, poz. 268). W myśl art. 59 ust. 3 nowej ustawy przekazywanie gospodarstwa rolnego Państwu następowało na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organy te jednak przestały istnieć z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zaś ich kompetencje przejęły organy gmin i organy administracji rządowej.

Stosownie do art. 5 pkt 19 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), która to ustawa weszła w życie z dniem 27 maja 1990 r., sprawy dotyczące wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo na podstawie art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przeszły do właściwości administracji rządowej. Następnie art. 5 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, został skreślony przez art. 12 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126). Sama ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin utraciła moc na podstawie art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24 ze zm.). Stosownie do treści art. 58 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 58, poz. 280) - przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych w myśl art. 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2002 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz. U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592). Ustawodawca dokonując w 1998 r. reformy administracji w ustawie z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) nie wskazał organu właściwego w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości w oparciu o ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r.

Kolegium podkreśliło, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji wydanych na podstawie art. 9 i art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył W. S., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił, iż organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanych wyżej decyzji, jak wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2006 r., IV SA/Wa 1139/06, jest Samorządowe Kolegium Odwoławczego, a nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga W. S. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

W myśl art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "ustawa", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, takie jak odwołanie, zażalenie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 52 § 2 ustawy).

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia (...). o przekazaniu Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organowi właściwemu wniosku W. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia (...) znak (...) oraz uchylenie utrzymującej ją w mocy decyzji wydanej z upoważnienia Naczelnika Powiatu z dnia (...) r. znak (...).

Podstawę prawną tego postanowienia stanowił art. 65 k.p.a., który stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

W myśl art. 144 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych odrębnie do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z art. 127 § 3 k.p.a. wynika, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Oznacza to, iż również na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane w pierwszej instancji nie przysługuje zażalenie, a jedynie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro tak, to skarga do sądu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości innemu organowi na podstawie art. 65 k.p.a. przysługuje dopiero po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Kolegium wskutek złożenia przez stronę stosownego wniosku (postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 14 maja 2004 r., II SA/Gd 253/04, Lex nr 220341).

Z akt sprawy wynika, że W. S., po doręczeniu mu zaskarżonego postanowienia, nie skorzystał z uprawnienia do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz wniósł skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego.

Tym samym skarżący nie wyczerpał przysługującego mu środka zaskarżenia, co czyni skargę niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy.

Zaskarżone postanowienie zawierało wprawdzie wadliwe pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zamiast pouczenia o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz tego rodzaju mylne pouczenie nie zwalnia strony od konieczności wyczerpania środków odwoławczych przed wniesieniem skargi do sądu, rodzi natomiast skutek w postaci możliwości domagania się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o ile wskutek wadliwego pouczenia termin ten upłynął (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., I OSK 271/05, OSP 2008, nr 6, poz. 66).

W tym miejscu należy poinformować skarżącego, iż o ile chce on, by zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie zostało poddane kontroli instancyjnej, to winien - w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu niniejszego postanowienia Sądu wraz z uzasadnieniem - złożyć do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia (...) lwraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - na podstawie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W świetle bowiem tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.