Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1801623

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie
z dnia 22 stycznia 2015 r.
II SA/Lu 251/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska.

Sędziowie WSA: Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Robert Hałabis.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia (...) r., nr (...);

II.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. A. 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze... utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie... z dnia... r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta... o odmowie przyznania A. A. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną - W. A.

Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na żonę złożył orzeczenie o jej niepełnosprawności, a także zaświadczenie Urzędu Gminy w... dotyczące posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego o wielkości 1,0605 ha przeliczeniowych. Organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych uznając, że ten ostatni przepis wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto organ powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12 i w świetle powyższego podzielił pogląd, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od tej decyzji A. A. podniósł, że jego żona W. jest osobą ciężko chorą i w związku z opieką nad nią skarżący nie może podjąć żadnej pracy. Nie pracuje również w swoim gospodarstwie, nie posiada żadnych narzędzi, maszyn rolniczych ani budynków, a gospodarstwo to utrzymuje w celu opłacania składek w KRUS-ie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być skarżącemu przyznane, dlatego, że posiada ona gospodarstwo rolne o pow. 1,0605 ha i w związku z tym podlega ubezpieczeniu w KRUS. Zdaniem organu, pozostawanie rolnikiem świadczy o braku rezygnacji z zatrudnienia, co jest podstawowym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dlatego należało odmówić przyznania takiego świadczenia. Kolegium nie podzieliło natomiast tej części argumentów uzasadnienia organu I instancji, która odnosi się do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt pozostawania osoby uprawnionej w związku małżeńskim. Organ orzekający przytoczył w uzasadnieniu swojej decyzji pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1196/12, w myśl którego "okoliczność....., że obowiązki małżeńskie są w szczególny sposób regulowane przez prawo (szerszy) nie oznacza, że pomiędzy współmałżonkami nie występuje obowiązek o charakterze alimentacyjnym".

Skargę do sądu administracyjnego wniósł A. A., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżący opisał stan zdrowia swojej żony W. A., powielając argumenty zawarte w odwołaniu, związane z posiadanym gospodarstwem rolnym. Podkreślił, że odmowa przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim narusza przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu.

Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na tle tego przepisu jeszcze do niedawna istniały rozbieżności w orzecznictwie sądowo-administracyjnym co do tego czy posiadanie gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W dniu 11 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w trybie art. 15 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., uchwałę w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie niniejszym podziela pogląd prawny, wyrażony w powołanej uchwale składu siedmiu sędziów w sprawie I OPS 5/12, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Bezspornie skarżący A. A. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni około 1 ha, jednakże na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. jego pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z: decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z... w przedmiocie ustania ubezpieczenia społecznego rolników wobec A. A. z dniem 1 lipca 2013 r., decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z... w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego. Placówki Terenowej.z...stwierdzającego, że A. A. nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 lipca 2013 r. Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z wyżej wymienionych dokumentów. Wynika z nich jednoznacznie, że od dnia 1 lipca 2013 r. skarżący nie posiada statusu rolnika w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403 z późn. zm.), ponieważ od tej daty nie prowadzi gospodarstwa rolnego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że okoliczność ta ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy i może stanowić przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zaistnienie takiej przesłanki daje natomiast podstawę do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie.p.p.s.a.). Powołany przepis stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Należy przy tym zaznaczyć, że podstawową funkcją sądowej kontroli administracji jest ocena legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Dokonywanie zaś przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia możliwości uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w przypadku ujawnienia nowych dowodów na etapie postępowania sądowoadministracyjnego była przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. W wyroku z 28 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I FSK 713/09) NSA wyraził pogląd, że naruszenie prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. powinno być rozumiane w sposób bardziej zobiektywizowany. W ujęciu tym każda podstawa wznowieniowa tożsama jest z naruszeniem prawa i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Ujawnienie nowego dowodu (nowej okoliczności) już po zakończeniu postępowania w warunkach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. obiektywnie oznacza, że w toku postępowania nie zostały wypełnione dyrektywy dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, bez względu na przyczynę tego uchybienia (zob. też wyrok NSA z 13 grudnia 2010 r. sygn. akt I FPS 7/10).

Podzielając w pełni zaprezentowane wyżej poglądy Sąd stwierdził, że wymóg realizacji zasady prawdy materialnej w postępowaniu administracyjnym, w kontekście ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, które nie były znane organowi wydającemu zaskarżoną decyzję uzasadniał uchylenie tej decyzji na podstawie przywołanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny odnieść się do dokumentów złożonych na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. i w oparciu o analizę tych dowodów wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Podkreślenia wymaga fakt, że wbrew zarzutowi zawartemu w skardze powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu nie była okoliczność, że osoba uprawniona - W. A. pozostaje w związku małżeńskim. Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji wskazało, że nie podziela w tym zakresie poglądu organu I instancji, zaś powodem wydania decyzji odmownej była jedynie okoliczność posiadania przez skarżącego gospodarstwa rolnego, jednakże organom orzekającym nie był znany fakt utraty przez skarżącego statusu rolnika.

Z tych względów na podstawie wyżej przytoczonych przepisów należało orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.